Alexis Stamatis

Σκότωσε ό,τι αγαπάς:συνεντευξη στην ATHENS VOICE

2012-01-27T22:01:00.001+02:00

Σκότωσε ό,τι αγαπάς

Συνεντευξη στον Δημήτρη Μαστρογιαννίτη

To «Σκότωσε ό,τι αγαπάς» ξεκίνησε ως μυθιστόρημα με ήρωα τον πενηντάρη Άρη Μανιάτη, κινηματογραφιστή. Ο ήρωας αυτός «απαίτησε» να βγει από τις σελίδες, να ζωντανέψει επί σκηνής. Τον συναντήσαμε μαζί με έναν άλλο Άρη, τον Άρη τον Τρουπάκη, το σκηνοθέτη του έργου, μαζί με τον οποίο κάναμε τη διασκευή. Ο Άρης μεταμορφώθηκε. Έγινε ο 33χρονος Άρης Μανιάτης, με εντελώς άλλες ιδιότητες, άλλο βιογραφικό. Μαζί του παρέσυρε και την παιδική του φίλη Κατερίνα. Ή μπορεί να τον παρέσυρε κι εκείνη. Οι δυο τους έχουν σοβαρές εκκρεμότητες από το παρελθόν, από 14 χρόνια πριν, όταν έκαναν παρέα με τον Μιχάλη. Ο Μιχάλης δεν υπάρχει στο έργο, δεν εμφανίζεται επί σκηνής, αλλά είναι πανταχού παρών. Έχει σφραγίσει τις ζωές και των δυο τους. Ταυτόχρονα υπάρχει μια επείγουσα ανάγκη που πρέπει να λυθεί, όπως λύνονται τα πράγματα στο θέατρο. Εδώ, μπροστά στα μάτια μας.
Τι σημαίνει να ξανασυναντιέσαι με κάποιον που έχεις να δεις επί 14 χρόνια; Κάποιον που τον έχεις αφήσει σχεδόν παιδί, σε μια άγρια συγκυρία που σφράγισε ολόκληρη τη χώρα το 1980; Έχεις μπροστά σου έναν ενήλικα αλλά εσύ βλέπεις το παιδί. Και με το «παιδί» αυτό πρέπει άλλους λογαριασμούς να τους κλείσεις κι άλλους να τους ανοίξεις. Λογαριασμούς που καίνε. Όταν «πέσει η αυλαία» τίποτα δεν θα θυμίζει το μυθιστόρημα. Στο θέατρο οι ήρωες ζουν για ένα βράδυ κι ύστερα «πεθαίνουν» ως το επόμενο. Όταν πέσει η αυλαία Άρης και Κατερίνα θα ακολουθήσουν ο καθένας την πορεία του. Ποια θα είναι αυτή; Πάντως δεν θα ξαναγυρίσουν στο μυθιστόρημα. Γιατί για μιάμιση ώρα υπήρξαν μπροστά μας με σάρκα και οστά, ζωντανοί και όμορφοι. Ενσαρκωμένοι.
Info Σκην.: Άρης Τρουπάκης. Παίζουν: Αντώνης Καρυστινός, Δανάη Παπουτσή. Β’ Σκηνή. Από 1/2.

ΤΟ ΒΗΜΑ - Σκότωσε ό,τι αγαπάς - BHMagazino - Συνεντεύξεις

2012-01-12T19:09:00.000+02:00

ΤΟ ΒΗΜΑ - Σκότωσε ό,τι αγαπάς - BHMagazino - Συνεντεύξεις

Στο μπαλκονι της Ευρωπης

2012-01-09T10:58:00.000+02:00

του Αλέξη Σταμάτη

Χτυπάει το τηλέφωνο. Το σηκώνω. «Ο κύριος Τ.Μ;». «Ο ίδιος». «Έχω κάτι για σας». «Τι;». «Έναν φάκελo». «Από ποιον;». Μια κυρία μου τηλεφώνησε πριν από τρεις μήνες και μου είπε να σας τον παραδώσω σήμερα, 19 Δεκεμβρίου». «Μα τι μου λέτε τώρα;». Είμαι έτοιμος να το κλείσω.

«Μου είπε να σας το παραδώσω στην οδό Σατωβριάνδου 3, στο ξενοδοχείο Ευρώπη στις 19 Δεκεμβρίου». Πάει να μου πέσει το ακουστικό από τα χέρια. Σε μια ώρα είμαι εκεί. Δεν έχει καμιά σημασία που η περιοχή έχει αλλάξει. Πάει καιρός που δεν μου κάνουν εντύπωση αυτά. Φλούδες είναι που ξεκολλάνε και πέφτουν. Φύλλα που αλλάζουν. Τα ντουβάρια είναι πάντα ντουβάρια. Οι δρόμοι δρόμοι. Κι ο χρόνος χρόνος. Σημασία έχει τι γίνεται μέσα. Τι έχει γίνει μέσα. Η νοσταλγία δεν έχει να κάνει με το «τι φάγαμε τότε», ούτε με «το τι γεύση είχε». Αυτά είναι για τις ρομαντικές εποχές. Τότε που ο κόσμος είχε την πολυτέλεια να θυμάται με όλες τις αισθήσεις. Η ανάκληση αφορά στα ίδια τα γεγονότα κι όχι στα ίχνη τους. Δεν με αφορά ούτε το ξενοδοχείο Ευρώπη, ούτε το Μινιόν, ούτε το Ελληνικόν που ήταν δίπλα. Το Μινιόν κάηκε, το Ελληνικόν δεν είναι το ίδιο. Κανένα «Ελληνικόν» δεν είναι πια το ίδιο. Η νοσταλγία δεν έχει να κάνει με το σκηνικό. Έχει να κάνει με την απώλεια. Το θάνατο, τον έρωτα, ό,τι έφυγε, ό,τι χάθηκε. Έχω περάσει πολλές φορές απ’ έξω, ξέρω. Αλλά να μου δίνει κάποιος ραντεβού 19 Δεκεμβρίου; Εκεί; Μετά από 28 χρόνια; Εκεί, μετά από 52 χρόνια;

Η ημερομηνία της ζωής μου, ο τόπος της ζωής μου. Η ημερομηνία κρυφή – την ξέρουμε μόνο εγώ κι εκείνη, ο τόπος εκεί, να θυμίζει πως υπήρξα πάντοτε ένα ανθρώπινο ον, που βγήκε από μια μήτρα για να μπει σε μια άλλη.

Είμαι απ’ έξω από το Ευρώπη, στις πέντε το απόγευμα, όπως κανονίσαμε. Μες στο σούρουπο νιώθω κάτι εξαιρετικά άγριο, σα να περιμένω να γεννηθώ ή να περιμένω να πεθάνω ή κάτι λιγότερο οριστικό, αλλά πολύ πιο τρομερό κι από τα δυο. Από ένα περίπτερο αγοράζω ένα κουτί Ντεντίν Άις. Χώνω τρεις στο στόμα. Τόσες φορές μ’ έχει φέρει ο δρόμος μου από ‘δω. Ο δρόμος, τα μαγαζιά, η αύρα της περιοχής έχουν αλλάξει. «Δραματικά», όπως λένε. Τόσο απ’ το ’56, όσο κι απ’ το ‘80. Ο τόπος όμως είναι ένα στίγμα στο χρόνο. Άρα πάντοτε τρομακτικός. Άρα πάντοτε ίδιος.

Στις πέντε και πέντε βλέπω μια κοπέλα γύρω στα δεκαοκτώ να πλησιάζει. Το πρόσωπό της είναι χλωμό. Όχι χλωμό. Λευκό. Υπάρχει ένα είδος απαλότητας που το κάνει ένα πρόσωπο απτό, χωρίς καν χρειάζεται να το αγγίξεις. Εκείνο το λευκό και απτό ενός φτερού που το βλέπεις να αιωρείται στον άνεμο καθώς περπατάς σε μια παραλία, και που πέφτοντας, αγγίζει το δέρμα σου σα να σε χαϊδεύει ολόκληρο. Η κοπέλα έχει ένα τέτοιο πρόσωπο.

Μου δίνει ένα φάκελο. Πάω να της μιλήσω, είναι φανερό ότι δεν θέλει να έχουμε οποιαδήποτε άλλη επαφή. Πριν προλάβω να πω κάτι, έχει πάρει την λευκότητά της και έχει εξαφανιστεί. Περίεργος, τον ανοίγω. Περιέχει καμιά σαρανταριά χειρόγραφες σελίδες, γραμμένες σε μιλιμετρέ χαρτί. Διαβάζω την πρώτη. Εκκένωση. Είναι γράμμα της. Γράμμα της του ‘87. Αφού χωρίσαμε. Μόλις στην πρώτη παράγραφο λέει «Δεν θα ξεχάσω ποτέ εκείνη τη βραδιά. Τη βραδιά του εμπρησμού του Μινιόν. Την πρώτη μας βραδιά που περάσαμε εκεί απέναντι, στο ξενοδοχείο Ευρώπη, στον τρίτο όροφο. Εσύ με πήγες. Θυμάμαι την επιμονή σου να πάμε εκεί και να κλείσουμε εκείνο το συγκεκριμένο δωμάτιο. Ποτέ δε μου εξήγησες».

Σταματάω. Δεν μπορώ να διαβάσω άλλο. Αν υπάρχει διάλειμμα στα ανθρώπινα, το θέλω τώρα. Η πόρτα του ξενοδοχείου ανοίγει και περνάει ένας τύπος. Μοιάζει να βιάζεται. Με ύφος σα να ντρέπεται. Κοιτάζω μέσα φευγαλέα. Μια γυναίκα ισιώνει το φόρεμα της. Στο πρόσωπο έχει την κάψα αυτή του δοσίματος. Παράνομο ή όχι, ένα είναι το δόσιμο. Και καίει. Θα φύγει κι αυτή σε λίγο. Ο άστεγος έρωτας έχει βρει τη στέγη του.

Δεν είναι ιδέα. Είναι ανάγκη. Μπαίνω. Οι σκάλες από την είσοδο ως το γραφείο της ρεσεψιόν. Ανατριχιάζω. Να ‘τον ο πούστης ο νόστος, γέρος ελέφαντας. Στη ρεσεψιόν, ένας ναυαγισμένος. Ζητώ το δεξί δωμάτιο στον τρίτο όροφο. Είναι άδειο, ευτυχώς. Πόσο; Δυο ώρες; Όλο το βράδυ. Διακόσια τότε. Εντάξει.

Μπαίνω στο ασανσέρ. Δεν είναι το ίδιο, αλλά με το που βρίσκομαι στο θάλαμο είναι σα να ‘μαι στο σιδερένιο του ‘50 με τις βαριές τροχαλίες που ανεβοκατεβαίνουν. Εκείνος που ανέβαινα πιτσιρίκι, να επισκεφτώ τη μάνα μου που ‘κανε θεραπεία για την κακιά αρρώστια.

Μπαίνω στο δωμάτιο. Η νοσταλγία, όπως διαρροή γκαζιού. Θυμάμαι τη θεία μου στο προσκεφάλι της, να την ταΐζει. Κι εμένα με κοντά παντελονάκια να βγαίνω στο μπαλκόνι, να παρακολουθώ την κίνηση, ενώ η μάνα μου κοιμάται. Ο Δάντης θα ’πρεπε να είχε προσθέσει κι έναν ακόμα κύκλο στην Κόλαση. Τον κύκλο των νοσταλγών. Όλοι οι καταραμένοι κι οι καταδικασμένοι θα υπέφεραν στην αιωνιότητα από τον ίδιο νόστο. Σφίγγω τα δόντια. Έχω να το κάνω χρόνια. Κρύος ιδρώτας. Πάλι τα συμπτώματα. Όχι δεν είναι για το προφανές. Μπορεί να υπάρχουν συμπτώματα στέρησης και σε κάποιον που είναι εξαρτημένος μόνο από τον εαυτό του.

«Ήταν απίστευτο εκείνο το τράνταγμα στις τρεις το πρωί. Ήσουν μέσα μου και για μια στιγμή ένιωσα πως πεθαίνω. Βγήκαμε στο μπαλκόνι και είδαμε το κτίριο στις φλόγες. Καλά τους κάνουν, είπες. Μα τόσοι άνθρωποι θα χάσουν τη δουλειά τους, εγώ. Μετά μπήκαμε μέσα και συνεχίσαμε να κάνουμε έρωτα με τις φλόγες να μας φωτίζουν και τις εκρήξεις να σκεπάζουν τις φωνές μας».

Φυσικά και το θυμάμαι. Φλεγόμενη Βάτος. Κι οι φλόγες για επτά χρόνια συνέχεια, ο έρωτας, ο μεγαλύτερος έρωτας. Συνεχίζω με τα επόμενα. Γράφει κάθε χρόνο στις 19 Δεκεμβρίου από το 1988. Μια σύνοψη της εκάστοτε χρονιάς κυρίως, με συνεχείς αναφορές στη σχέση μας. Δε με κατηγορεί πολύ, είναι πολύ ήπια σχετικά. Σχετικά με το πώς φέρθηκα. Μόνο στο 2002, που χωρίζει κι εκείνη από τον άντρα της, και μένει μόνη μ’ ένα δωδεκάχρονο κορίτσι, με αποκαλεί απατεώνα. «Με έπαιξες και κέρδισες, αν είχες καταλάβει, θα έβλεπες πως μ’ έπαιξες και με έχασες».

Υστέρα τα γράμματα γίνονται πολύ πιο σκοτεινά, είναι άσχημα, μιλάει για φτώχια, για δύσκολη ζωή και στο προτελευταίο για κάποια αρρώστια. Δεν κατονομάζει. Στο τελευταίο, με ημερομηνία 29 Σεπτεμβρίου 2008, γράφει: «Δεν θα προλάβω το επόμενο. Θα κανονίσω να στα στείλουν όλα. Να ξέρεις. Μόνο εσένα αγάπησα». Να μου τα στείλουν. Το κοριτσάκι; Αυτή ήταν η λευκή κόρη; Ίσως. Μόνο εμένα αγάπησε. Κι εγώ; Κι εγώ.

Ξαφνικά τη βλέπω. Όχι με τα «μάτια της ψυχής μου» καιταλοιπά. Μιλάμε, την βλέπω κανονικά εμπρός μου, ξαπλωμένη στο κρεβάτι, όπως τότε. Είναι εκεί. Ερωτική. Νέα. Ποθητή. Δεν διαρκεί πολύ. Ξάφνου, γίνεται η μάνα μου. Κανονικά πάλι. Σαν να ‘ναι εκεί. Άρρωστη, ετοιμοθάνατη. Αχ, μάνα, λέει κάτι μέσα μου. Τα στίγματα στις παλάμες. Η γωνία του στόματος της. Σπασμοί. Αχ, μάνα. Κάτι σαλεύει μες στο δωμάτιο. Και ξαφνικά με πιάνει μια απελπισία. Συγνώμη, λέω για κάτι που δεν ξέρω, κάτι που είναι όμως ανελέητο. Κι η μάνα μου αλλάζει μορφή, γίνεται οποιαδήποτε γριά ετοιμοθάνατη, οποιαδήποτε μάνα και μπαίνει με μια θύελλα κραυγών στο κεφάλι μου. Ξαφνικά ο νους μου γεμίζει μητέρες. Ένας κατακλυσμός από μάνες. Απορροφώμαι από τη μητρότητα, όπως άλλος από τον χρόνο, τον έρωτα ή το φόβο.

Να αναπνεύσω. Βγαίνω στο μπαλκόνι. Η κίνηση. Απέναντι ,ένα μαγαζί με κινέζικα είδη στο ίδιο ημιυπόγειο που πριν από τόσα χρόνια υπήρχε ένα κατάστημα κατασκευής βαλιτσών. Πλησιάζω την άκρη, κρατιέμαι από το κιγκλίδωμα. Ελαφρά ζαλάδα. Όχι, δεν πέφτω. Το μεγάλο «Ε, και» της ψυχής κυλάει στις αρτηρίες. Από κάτω περνάει ένας Κινέζος φορτωμένος εμπορεύματα, αλλά θα μπορούσε και η ετερότητα αυτοπροσώπως. Βγάζω την τσίχλα και την κολλάω στο κάτω μέρος του οριζόντιου σίδερου και για μια στιγμή τις νιώθω και τις δυο τους, εκείνη και τη μάνα μου, από πίσω μου να σφίγγουν την ίδια σκανδάλη και να με πυροβολούν.

Η Καρδιά του Σκότους - μια τρίπρακτη αφήγηση για την Αγορά

2012-01-01T14:43:00.001+02:00

Από τον Αλέξη Σταμάτη για το Press Project

Πράξη πρώτη,
Η Αγορά διηγείται την ιστορία της σ’ ένα πλοίο, το «Αιγαίο». Περιγράφει το πως ανέλαβε την αποστολή στις Βρυξέλλες και ύστερα πως ταξίδεψε στους Εξωτερικούς και Εσωτερικούς Σταθμούς στη Μεγάλη Χώρα.
Στον Πρώτο Σταθμό βλέπει τους κατοίκους που δουλεύουν και δυσφορεί αρχικά για τις απάνθρωπες συνθήκες εργασίας τους. Εδώ για πρώτη φορά ακούει το όνομα της «Ελλάδας» και το ενδιαφέρον της εξάπτεται καθώς μαθαίνει νέα για αυτό το ξεχωριστό στέλεχος. Όταν φτάνει στον Κεντρικό Σταθμό, ανακαλύπτει πως το ατμόπλοιο που πρόκειται να την μεταφέρει στα ενδότερα της Μεγάλης Χώρας έχει υποστεί ζημιές και χρειάζεται τρεις μήνες για να επισκευαστεί. Εδώ, συναντά τον Μάνατζερ, τον Κατασκευαστή, και τον θείο του Μάνατζερ – τον επικεφαλής της «Εξερευνητικής Αποστολής Ελντοράντο».
Πράξη Δεύτερη
Η Αγορά μαθαίνει περισσότερα για την Ελλάδα κρυφακούγοντας τον Μάνατζερ και το θείο του. Μαθαίνει πως εκείνοι – όπως και ο Κατασκευαστής – τρέφουν ελπίδες για προαγωγή και η παραγωγή αγαθών από πλευράς της «Ελλάδας» απειλεί τη φιλοδοξία τους. Η Αγορά γοητεύεται ακόμα πιο πολύ από την Ελλάδα. Το ταξίδι της από τον Κεντρικό Σταθμό προς το εσωτερικό της Μεγάλης Χώρας είναι εφιαλτικό. Όταν εκείνη και το πλήρωμά της φτάνουν κοντά στον Εσωτερικό Σταθμό, κάποιοι ντόπιοι τους επιτίθενται ανεξήγητα. Επιβιώνουν με μονο μια απώλεια, αλλα οι σύντροφοι της Αγοράς έχουν τρομοκρατηθεί. Παρόλα αυτά, η Αγορά είναι αποφασισμένη να προχωρήσει. Ανακαλύπτουν μια μικρή καλύβα όπου η Αγορά βρίσκει ένα ημερολόγιο της Ελλάδας, κάτι που την ανακουφίζει. Όταν φτάνουν στον Εσωτερικό Σταθμό η Αγορά συναντά έναν περίεργο τύπο, σαν Αρλεκίνο, που όπως φαίνεται γνωρίζει καλά την Ελλάδα.
Πράξη Τρίτη
Η Αγορά πιάνει φιλίες με τον τύπο, ο όποιος του λέει τα πάντα για την Ελλάδα. Η Ελλάδα συμμάχησε με τους κατοίκους του εσωτερικού της Μεγάλης Χώρας και τους χρησιμοποιεί για να επιτίθεται σε άλλα μέρη της Χώρας και να κλέβει αγαθά. Οι ντόπιοι αντιμετωπίζουν την Ελλάδα σαν θεότητα και την προσκυνούν. Η Αγορά μαθαίνει πως η Ελλάδα τους διέταξε να επιτεθούν στο πλοίο της επειδή δεν θέλει να την απομακρύνουν από τη Μεγάλη Χώρα μαζί με τα πλούσια αγαθά της. Σε αυτό το σημείο, βλέπουμε για πρώτη φορά την ίδια την Ελλάδα – είναι άρρωστη και οι ντόπιοι την μεταφέρουν σε φορείο. Η Αγορά έχει μια προσωπική επαφή με την Ελλάδα και κανονίζει να την πάρει μαζί πίσω στην πατρίδα της. Αργά την ίδια νύχτα, η Αγορά ξυπνά και ανακαλύπτει πως η Ελλάδα έχει εξαφανιστεί. Την ανακαλύπτει να σέρνεται στα δάση και αποφασίζει να τη φέρει πίσω. Το επόμενο πρωί οι ντόπιοι δημιουργούν μεγάλη φασαρία καθώς η Ελλάδα σύρεται στο ατμόπλοιο. Στο ταξίδι της επιστροφής η Ελλάδα πεθαίνει φρικτά μέσα σε παραλήρημα. Πίσω στην πατρίδα, η Αγορά αποξενώνεται από το πλήρωμα της και νιώθει ανίκανη να ξαναγυρίσει σε μια φυσιολογική ζωη. Έτσι βάζει σκοπό να επιστρέψει τα γράμματα της Ελλάδας στον Αρραβωνιαστικό της που του έχει δώσει η ίδια. Η επαφή της με τον Αρραβωνιαστικό αποδεικνύει πως οι πάντες θαυμάζουν την Ελλάδα παρόλα τα ανοσιουργήματά της. Ο Αρραβωνιαστικός της Ελλάδας πιστεύει ότι τα τελευταία της λόγια ήταν το όνομα του, ενώ στην πραγματικότητα εκείνα ηταν πολύ πιο σκοτεινά «Η φρίκη, η φρίκη!». Η Αγορά, πεισμένη ότι έκανε το καθήκον της, ξεπερνά την κρίση συνείδησης και ετοιμάζεται για την επόμενή της αποστολή.

* η ιστορία του Αλέξη Σταμάτη βασίζεται στην Καρδιά του Σκότους, νουβέλα του συγγραφέα Τζόζεφ Κόνραντ για τον ιμπεριαλισμό και την αποικιοκρατική λογική των Ευρωπαίων, που επηρέασε τον Φ. Φ. Κόπολα στην ταινία του, Αποκάλυψη Τώρα.

Η φυγή προς τα έξω. Συναίσθημα, ρεαλισμός και ενοχή

2011-12-30T13:39:00.001+02:00

Αλέξης Σταμάτης

Η φυγή προς τα έξω. Συναίσθημα, ρεαλισμός και ενοχή

Για το «Ημερολόγιο 2012» των εκπαιδευτήριων Δούκα

Ο άνθρωπος είναι οι ιδιότητές του. Και μια από τις πιο σημαντικές είναι η επαγγελματική. Η άγρια οικονομική κρίση που πλήττει τη χώρα μας την τελευταία διετία, έχει σίγουρα επηρεάσει καθοριστικά κάθε επαγγελματία και έχει δημιουργήσει σημαντικά ερωτήματα – διλλήματα για τους νέους ανθρώπους που ετοιμάζονται να μπουν στον επαγγελματικό στίβο.

Πιστεύω πως το πρωταρχικό στοιχείο που πρέπει να εξετάσει ένας νέος πριν αρχίσει ακαδημαϊκή ή επαγγελματική του σταδιοδρομία στην Ελλάδα ή το εξωτερικό είναι το ποια είναι η αληθινή του κλίση. Να συνειδητοποιήσει τα πραγματικά του ενδιαφέροντα και να προσπαθήσει να μην επηρεαστεί από το πιο είναι πλέον προσοδοφόρο. Να αναζητήσει εκείνο που αγαπάει πραγματικά και αν μπορεί να πειραματιστεί πάνω σ’ αυτό. Στην περίπτωση που δεν καταφέρει ακριβώς αυτό που θέλει, να προσπαθήσει να βρει κάτι παρεμφερές, το οποίο να έχει την δυνατότητα να είναι επαρκώς ευέλικτο όποτε να έχει την ευκαιρία στην πορεία για αλλαγές και προσαρμογές.

Στην επιλογή του αυτή είναι αντιμέτωπος με δυο δομές: Την δομή των προτιμήσεων και την δομή των ευκαιριών. Φυσικά δεν παραγνωρίζω την ανάγκη κάθε ανθρώπου να θέλει να ακολουθήσει σπουδές που να οδηγήσουν σε ένα επάγγελμα το οποίο να του παρέχει ευκαιρίες για μια όσο το δυνατόν καλύτερο ζωή με δεδομένη μάλιστα και την κρίση που ζούμε. Εδώ, ωστόσο, ισχύει το εξής: λεφτά δεν υπάρχουν αλλά λεφτά γεννιούνται. Το μείζον θέμα είναι αυτή σου η μερίμνα για την επιβίωση να συνδυάζεται με κάτι που αγαπάς, γιατί είναι εξαιρετικά πιθανό η συγκεκριμένη επιλογή να σε ακολουθεί σε ολόκληρη τη ζωη σου. Συχνά η ανάγκη για ασφάλεια μας οδηγεί σε συμβιβασμούς. Κι όσο νωρίτερα γίνουν αυτοί, τόσο πιο δύσκολα απεμπλέκεσαι, όταν έρχεται η ώρα του «ψυχικού»» λογαριασμού. Η ασφάλεια μας δεν πρέπει να είναι το απολυτό μάντρα και ασφαλώς δεν είναι το διαβατήριο για την ευτυχία, κάτι που αποδείχτηκε περίτρανα την τελευταία διετία. Σε έναν ρευστό κόσμο οφείλεις δυο φορές να ρισκάρεις.

Επιτρέψτε μου να γίνω λίγο προσωπικός. Στα 36 μου άλλαξα ριζικά (και με μεγάλο ρίσκο) επαγγελματικό προσανατολισμό και δεν το μετάνιωσα στιγμή, μια και ακολούθησα, έστω και αργά, εκείνο που αγαπούσα πιο πολύ στη ζωη μου. Η κρίση μεγεθύνει την κρισιμότητα της όποιας επιλογής, ωστόσο, εκείνος που θα ζυγιάσει τα πράγματα όχι μόνο με τη λογική της αγοράς αλλα και με τη λογική της καρδιάς, όσο κι αν αυτό απαιτεί ισχυρές δόσεις ρίσκου, θα είναι και εκείνος που πιστεύω ότι θα ζήσει μια αν όχι πιο πλούσια, αλλα σίγουρα πιο γεμάτη ζωη.

Τα στοιχεία που επηρεάζουν την απόφαση ενός επαγγελματία να εγκαταλείψει την πατρίδα του είναι σε στενή συνάρτηση με το ποιο είναι το αντικείμενο του. Εννοείται πως ένας εξειδικευμένος αστροφυσικός δεν έχει ιδιαίτερους λόγους να παραμείνει στη χώρα. Επίσης, ο κάθε επαγγελματίας, με δεδομένη την ύφεση, εάν η πατρίδα του δεν του δίνει ευκαιρίες θα τις αναζητήσει αλλού. Αν έχει ευέλικτα προσόντα και καποια ανοιχτή πόρτα έξω, είναι λογικό, εδικά αν υπάρχει και συγκεκριμένη πρόταση να σκεφτεί να φύγει. Όμως το ενδιαφέρον στην όλη υπόθεση είναι πως η συντριπτική πλειοψηφία όσων Ελλήνων φεύγουν, καποια στιγμή θέλουν να γυρίσουν πίσω. Η επένδυση στη γνώση καποια στιγμή εξελίσσεται σε επένδυση στη ψυχή.

Οι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν κάποιον στην απόφασή του να φύγει είναι δυο ειδών: ο ρεαλιστικός και ο συναισθηματικός. Ο ρεαλιστικός είναι ο αυτονόητος. Δεν μπορώ να βρω εδώ εκείνο που θέλω και είμαι αναγκασμένος να φύγω έξω. Υπάρχει βέβαια και η πάγια ανάγκη ενός ανθρώπου να ταξιδέψει, να επηρεαστεί από άλλες κουλτούρες, να αναζητήσει τον εαυτό του μέσα από τον «άλλον». Επίσης το γενικότερο κλίμα μέσα στην κρίση δημιουργεί μια ατμόσφαιρα κατάθλιψης και έλλειψης ελπίδας, γεγονός που συμβάλλει στην απόφαση φυγής, όσο και αν προσωπικά πιστεύω ότι πρέπει να παλέψουμε «εντός έδρας» μέσα από το ίδιο το πρόβλημα. Όποιος πασχίσει μέσα στην κρίση, στο μέλλον θα είναι διπλά νικητής.

Για να επιστρέψουμε στο δίλλημα και τις παραμέτρους που το επηρεάζουν, εκείνο που μοιάζει να παίζει ισχυρό ρόλο στη λήψη μιας τέτοιας απόφασης (φεύγω ή μένω), είναι το συναίσθημα. Οι συναισθηματικοί φακοί επαφής που θα φοράει ο υποψήφιος να φύγει όταν δεχτεί την όποια πρόταση ή βρει την ευκαιρία. Οι συνεκτικοί δεσμοί που είναι αναπτυγμένοι στην ελληνική κοινωνία ( κυρίως οι οικογενειακοί) παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο. Η πλειοψηφία των Ελλήνων που μπορούν να εργαστούν έξω θέτουν ένα νοητό πήχη- ερώτημα: πχ: 80.000 και εργασία στη Βοστώνη ή μια σαφώς πιο υποβαθμισμένη ζωή με 20-25.000 στην Ελλάδα; Πρόκειται για έναν δισδιάστατο πήχη χρήματος- ιδιότητας . Η μια διάσταση περιλαμβάνει τις απολαβές και το βιοτικό επίπεδο και η άλλη την Ελλάδα και όσους παράγοντες (ουσιαστικούς, συναισθηματικά υγιείς αλλά και ψυχαναγκαστικούς, εξαρτητικούς ) δένουν τον άνθρωπο με τον τόπο του.

Υπάρχουν κάποιοι που θεωρούν πως η ιστορία του μεταναστευτικού ρεύματος επαναλαμβάνεται σήμερα με νέα μορφή και νέα δεδομένα. Πιστεύω πως δεν είναι καθόλου έτσι. Εκείνη την εποχή η Ελλάδα ήταν σε ακραία κατάρρευση. Την περίοδο που ζούμε δεν έχουμε την περιρρέουσα ατμόσφαιρα των ταινιών του Ξανθόπουλου, των τραγουδιών του Καζαντζίδη και του «Άχου, Άχου στο σταθμό του Μονάχου». Υπάρχει επίσης και μια διαφορά κοινωνιολογικής διάστασης. Το μεταναστευτικό ρεύμα της περιόδου εκείνης αφορούσε στην κατώτερη τάξη, ανθρώπους που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα. Σήμερα αφορά κυρίως τους γόνους της ελληνικής μεσοαστικής τάξης, οι οποίοι λογω ύφεσης και ανόδου ποσοστού ανεργίας κατευθύνονται στο εξωτερικό αυξάνοντας βραχυπρόθεσμα την τάση φυγής.

Όσο για το αν ο Έλληνας είναι ένας «πολίτης του κόσμου» που εκμεταλλεύεται τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται χωρίς ενοχή ή αναστολές, πιστεύω ότι αυτός ο τύπος συμπατριώτη μας αποτελεί μια μικρή μειοψηφία. Στη ερώτηση αν η απόφαση του να φύγει κανείς είναι απότοκο μιας αληθινής ανάγκης για εξερεύνηση οριζόντων, απόκτηση εμπειριών και δημιουργίας ευκαιριών ή συγκυριακός εξαναγκασμός και αντίδραση μπροστά σε ένα αδιέξοδο, τείνω να πιστεύω ότι για την μεγάλη πλειοψηφία, η ζυγαριά κλείνει προς τη δεύτερη απάντηση.

Ο Έλληνας είναι βαθιά ενοχικός. Έχει εξαιρετικά στενή σχέση (σε βαθμό εξάρτησης) με την οικογένεια του και η ένταση αυτών των σχέσεων δρα ως τροχοπέδη. Ακόμα και όσοι έφυγαν και έστησαν επιτυχημένες καριέρες στο εξωτερικό κατάφεραν να πάρουν μαζί τους και τις οικογένειές τους. Ο Έλληνας δεν είναι Γερμανός με νοοτροπία «Φέτος στην Σαγκάη, του χρόνου στην Μπραζίλια». Ψυχολογικά η Ελλάδα τον κυνήγα παντού με την μορφή μιας μάνας. Και κάθε μάνα έχει τα καλά της και τα κακά της. Σε αγαπά αλλά και σε καταπιέζει. Ίσως λοιπόν είναι και θέμα ομφάλιου λώρου.

Ο ΜΟΙΚΑΝΟΣ

2011-12-24T14:31:00.001+02:00

Ε, είναι μεγάλη ιστορία το πώς έμπλεξα. Που λες, έκλεινα τα μάτια κι έτρεχα στο μέσα δωμάτιο. Κουκουλωνόμουν με τη κουβέρτα κι έπνιγα το πρόσωπό μου με το μαξιλάρι για να μην ακούω τις φωνές της. Δεν τα κατάφερνα. Οι κραυγές της μάνας μου τρυπούσαν τους τοίχους κι έφταναν στ’ αυτιά μου. Δυο φορές τη βδομάδα, τουλάχιστον. Ερχόταν μεθυσμένος, σέρνοντας τα πόδια, άνοιγε την πόρτα κι άρχιζε να βρίζει. Εκείνη μου ’λεγε, «Πήγαινε μέσα», εγώ όμως στην αρχή έμενα κι όταν την πλησίαζε, έτσι ψηλός, βουνό σκέτο, με τα μάτια κόκκινα, ε, δεν μπορούσα. Φοβόμουν κι έτρεχα στο δωμάτιό μου. Αργότερα, έφευγα αμέσως. Χρόνια αυτό, πολλά.

Παρέα δεν έκανα με τα παιδιά, μ’ είχανε για παλαβό. Δε με πείραζαν όμως. Έτσι ψηλός και γεροδεμένος που μου ’να, με φοβόντουσαν. Ο «σιωπηλός Απάτσι» με λέγανε. Είχα και μακρύ ίσιο μαλλί κι έκανα κάπως σαν Ινδιάνος. Ήταν αυτή η γαμημένη κατάσταση στο σπίτι. Μ’ είχε χτυπήσει άσχημα, μ’ είχε κάνει λύκο μόνο. Εκείνον, το φοβόμουνα, ούτε να τον πλησιάσω. Μέσα στο δωμάτιο, με τα μαξιλάρι στ’ αυτιά.

Μέχρι που γινα δεκατέσσερα. Στάθηκα μπροστά της και του ’πα, «Αν την ξαναχτυπήσεις θα σε σκοτώσω». Μου ’ρίξε μια ανάστροφη, τόσο δυνατή που ’φτασα στον απέναντι τοίχο. Τα ’δα όλα. Ύστερα έπεσε πάνω της κι άρχισε να τη χτυπάει. Δε ξέρω πως έγινε, δε θυμάμαι, όλα κοκκίνισαν. Έφυγα εντελώς λέμε. Φαίνεται πως πήρα ένα μαχαίρι απ’ την κουζίνα και του το κάρφωσα στα πλευρά. Έξι μήνες έμεινε στο νοσοκομείο.

Εμένα κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, πέσανε πάνω μου. Μου ’λεγαν πράγματα που δεν καταλάβαινα, εγώ που το μόνο που ήθελα ήταν να μην ξαναζήσουμε έτσι. Το αναμορφωτήριο στη τρίχα το γλίτωσα, είχε ένα δικηγόρο γνωστό ένας θείος. Φύγαμε, μείναμε με τη μάνα μου κάτω Γκυζη. Εκείνος, όταν συνήλθε την ξανάψαξε, αυτή ούτε να τ’ ακούσει. Μια μέρα τη περίμενε έξω από τη δουλειά και τη σακάτεψε στο ξύλο μέρα μεσημέρι. Έφαγε πέντε χρόνια ο αλήτης αλλά η μάνα μου τέλειωσε. Όχι η ζωή της, η ψύχη της. Σπασμένη. Την κλείσανε στη Σωτηρία, στο ψυχιατρικό. Αυτόν ακόμα μέσα τον έχουνε. Μαχαίρωσε ένα συγκρατούμενο, άλλα πέντε. Ούτε να τον δω ξανά στη ζωή μου.

Έμπλεξα που λες με κάτι παρέες από τα Εξάρχεια. Μιλάγαμε για τη κατάσταση την κολοκοινωνία. Ήταν παιδιά σαν κι εμένα , ο καθένας τους είχε φάει κι από ένα χοντρό πακέτο. Και τα ’χανε με το σύστημα, με την κατάσταση. Κάθισα και σκέφτηκα κι εγώ κι είπα τι εχει κάνει το σύστημα για μενα; Τίποτα. Σκατά στο σπίτι σκατά στη ζωή. Τουλάχιστον εδώ είμαι μαζί με άλλους που χουνε τραβήξει τα ιδία. Διάβασα και κάτι βιβλία, εγώ που ποτέ μου δεν είχα ανοίξει βιβλίο. Μια μέρα μου πάνε να ρθω μαζί στη διαδήλωση. Εγώ όταν είδα την πρώτη μολότοφ έφυγα. Μου τη πέσανε οι φίλοι, κότα μ’ ανέβαζαν κότα με κατεβάζανε. «Δυο μέτρα άντρας», μου ’λεγε ο Ντίνος, ο αρχηγός, «και κανείς σαν κοριτσάκι. Φτου σου ρε χεσμένε». Τα πήρα που λες στο φιλότιμο κι είπα, θα τους δείξω εγώ. Έχει κανείς τους κάνει τον τσαμπουκά που ’κανα στο γέρο μου; Εκεί σας θέλω μάγκες, στο αίμα σου, όχι στο αίμα των άλλων. Και την επόμενη φορά βγήκα πρώτος από τη γραμμή. Απέναντι ήταν στημένοι οι μπάτσοι κι ένας ειδικά έβγαινε από τη γραμμή και μας τα ’χωνε. Θωρηκτό ο μάγκας κι άστραφτε το μάτι του. Λέω μέσα μου, τούτος φίλε είναι ο πατέρας σου. Αυτό ήταν. Τα δα όλα! Πάνω στο ντου που έγινε έπεσα πανω του και του ’δωσα της χρονιάς του! Τι ασπίδες ο μάγκας, τι γκλομπ… Τελατίνι τον έκανα που λες.

Μ’ άλλο μάτι οι τύποι μετά. Κονόμησα και παρατσούκλι. Πάει το «σιωπηλός Ινδιάνος» της πιτσιρικαρίας, τώρα έγινα ο «Μοικανός» με τ’ όνομα (ξέχασα να σου πω πως είχα ξυρίσει το κεφάλι κι είχα αφήσει μια ψηλή τούφα κάθετα – σκέτη αφασία).

Μετά απ’ τη φάση, κόλλησα με τα χίλια. Μπήκα δυναμικά, έσπαγα και τζάμια σε τράπεζες κι αυτοκίνητο με λοστό βάρεσα και ΑΤΜ έσπασα. Μας γάμησαν αυτοί, θα τους γαμήσουμε κι εμείς. Αστική δημοκρατία και πράσινα άλογα – να κονομάει ο καθένας εις βάρος μας. Τι να πιστέψεις φίλε, ποιον; Άμα δε τους φας, θα σε φάνε. Επτά χρονιά η ίδια δουλειά. Και φωτογραφία στις εφημερίδες έχω με μαντήλι, φαίνονται όμως τα μάτια μου κι ας τη λεζάντα να λέει ο γνωστός-άγνωστος. Κορνίζα την έχω κάνει.

Τώρα φίλε; Τώρα το χω κόψει. Μεγάλωσα πια. Τριανταρίζω. Είναι και το Ελενάκι. Ο πατέρας της εχει μια μικρή βιοτεχνία και μ εχει βάλει συνεταίρο. Όχι ότι μπήκα στο σύστημα. Χεσμένους τους έχω όλους. Απλά πρέπει να ζήσω κάπως. Να μην κάνω τις μαλακίες που μου κάνανε. Κρατάω την απόσταση, με καταλαβαίνεις; Να τα χω μετανιώσει; Όχι, με τίποτα. Δεν ήμουνα κι ο Κουφοντίνας άλλωστε, έτσι; Έγκλημα δεν έκανα. Αντέδρασα. Τώρα; Του χρόνου λέμε να βάλουμε μπρος και για μωρό. Το «Απατσάκι»…

Τι θα του πω αν μάθω ότι δεκάξι του τα σπάει; Τι λες φιλάρα, τότε θαναι 2025 και θα ζούμε στη Σελήνη…

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟ ΧΡΟΝΟ

2011-12-24T14:30:00.001+02:00

«Η κάθε στιγμή είναι μια μελωδία που πρέπει να ξαναρχίσει »

Στεφάν Μαλλαρμέ

Το είπε υπέροχα ο Σεφέρης, ότι αφήνουμε τη ζωή να κυλάει σαν νερό από τα δάχτυλα. Όλα ρευστά και εκκρεμή, όλα αιωρούνται άπιαστα και αποσπασματικά. Κομμάτια και θρύψαλα. Ε, για όλα φταίει ο χρονος. Αυτή η ασσύληπτη, τεχνητή, τερατώδης έννοια.

Κάποιες φορές σκέφτομαι ότι εκείνο που χρειάζεται είναι απλά να στοχεύουμε στο «ζωτικό χρόνο», εκείνο το θαυμαστό απόσταγμα, τη μύχια εμπειρία της διάρκειας και της στιγμής. Το «τώρα» όμως, τι είναι; Μια αυτόματη διαδοχή στιγμών μια τεχνητή ρήξη σε μια φυσική συνέχεια. Ανίκανη να ακολουθήσει την ζωτική κίνηση, η διάνοια κινητοποιεί τον χρόνο μέσα σε έναν μονίμως πλαστό παρόν. Ποιος αντιλαμβάνεται το «τώρα» της στιγμής ενώ ταυτόχρονα το βιώνει; «Τώρα» δεν είναι και η στιγμή οκνηρίας, «τώρα» και η οριακή ένταση; Πιο «τώρα» είναι πιο αληθινό; Υπάρχει αληθινό «τώρα»; Άλλωστε «τώρα» που γράφω αυτή τη φράση, η ιδία μου η κίνηση εχει ήδη γινει παρελθόν.

Προσπαθώντας να δώσουμε ένα νόημα σε αυτόν τον καθημερινό κατακερματισμό, προσδοκούμε στην διάρκεια τον πλούτο της ζωής. Την διάρκεια που θα μας φέρει το μέλλον την ισορροπία , πιθανόν και την ευτυχία. Για να υπάρξει όμως η διάρκεια πρέπει να προϋπάρξει η δοξαστική εκείνη στιγμή που θα πυροδοτήσει, θα πυρπολήσει την ύπαρξη. Όταν όμως έρχεται, είμαστε έτοιμοι να εκχωρήσουμε τον εαυτό μας; Δύσκολο, μια και για να αδράξεις τη στιγμή πρέπει να είσαι εναργής, ανοιχτός. Πρέπει η δεκτικότητα να γίνει το σπίτι σου, η φυσική σου κατάσταση. Κάτι καθόλου εύκολο, ειδικά με τον τρόπο που ζούμε στις δυτικές παγκοσμιοποιημένες μας κοινωνίες….

Έχω ένα φίλο που εχει ζήσει χρόνια στο Καμερούν αλλα και στην Ευρώπη. Θυμάμαι πως μου λεγε πως η έννοια του χρόνου στην Αφρική είναι εντελώς διαφορετική από αυτή της Δύσης. Για έναν Δυτικό, ο χρόνος πηγαίνει ευθύγραμμα προς τα μπρος, κάθε γεγονός αποτελεί ένα συστατικό, ένα κομμάτι που πρέπει να το χρησιμοποιήσεις, ειδάλλως περνάει, εξαφανίζεται. Στην Αφρική ωστόσο, ο χρόνος κυλά προς τα πίσω. Έρχεται από το μέλλον και κατευθύνεται καταπάνω σου. Ο χρόνος δεν υπάρχει, «δημιουργείται», δεν περνά, απλά σε περιμένει. Η ζωή για έναν Αφρικανό, είναι ένα σύνολο γεγονότων. Αντί για ώρες και λεπτά, οι άνθρωποι εκεί βασίζονται σε συναισθηματικά σημάδια, το πότε γεννήθηκες, πότε παντρεύτηκες, πότε υπήρχε πόλεμος.

«Και το πιο σημαντικό: η ίδια σου η δραστηριότητα καθορίζει την ποσότητα του χρόνου που περνά. Αν δουλεύεις γρήγορα, χρησιμοποιείς περισσότερο χρόνο, αν ξεκουράζεσαι τον συντηρείς. Όσο για το μέλλον εδώ δεν υπάρχει. Πρέπει πρώτα να φτιαχτεί», μου χε πει ο φίλος.

Τελικά μου φαίνεται πως σ’ αυτή την αινιγματική παγίδα που μας στήνει ο χρόνος απάντηση δεν υφίσταται. Το μέλλον δεν υπάρχει λένε στην Αφρική, το παρόν δεν «περνάει» λέω εγώ από τη μικρή μου εμπειρία. Ποιος άλλωστε βρέθηκε ποτέ αγκυλωμένος σε ένα διαρκές παρόν; Απλά εγκαταλείπουμε μια στιγμή για να βρούμε μιαν άλλη. Ο πραγματικός χρόνος υπάρχει μόνο χάρη στην στιγμή - βρίσκεται ολόκληρος μέσα στον ενεστώτα, μέσα στην πράξη. Κι ανάλογα με την ποιότητα, με την ένταση, με τη θερμοκρασία της πράξης βιώνεται και ανάλογα.

Η πράξη, εδώ είναι όλη η υπόθεση. Για να καταλήξουμε όμως σε κάποια δράση, υπάρχει μια στιγμιαία απόφαση που φέρει όλο το φορτίο της πρωταρχικότητας. Εκεί ο χρόνος από τη μια διαστέλλεται κι από την άλλη κινητοποιείται. Ένα παράδειγμα από τη φύση. Σε μια γάτα την ώρα που καραδοκεί, βλέπουμε την στιγμή της εφόρμησης να εγγράφεται στο πραγματικό, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθούμε και την επερχομένη τροχιά του άλματος. Πριν από την περίπλοκη διαδικασία της εφόρμησης όμως, υπάρχει η καίρια στιγμή της απόφασης. Η απόφαση, η πράξη είναι που δημιουργεί ένα «τώρα» ενεργό, ένα τώρα που ορίζει τον δικό του χρόνο.

Ο χρονος είναι βασικό συστατικό στη δουλειά ενός συγγραφέα. Μπορεί να τον μεγεθύνει , να τον επιβραδύνει, να τον σταματήσει ακόμα και να τον εξαφανίσει. Είναι κι αυτό ένα από τα αγαθά του μετιέ. Ωστόσο στην πραγματική ζωή τα πράγματα είναι αλλιώς. Κάποιες φορές νιώθω τον χρόνο σαν μια «πλατφόρμα». Υπάρχει είναι εκεί, και παίρνει τις διαφορετικές του μορφές ανάλογα με τη χρήση που του επιφυλάσσουμε. Εξ ου και όλα εχουν να κάνουν με την πράξη. Υπάρχουν στιγμές αδρανείας, οκνηρίας όπου η «πλατφόρμα» αυτή δεν κινείται με τίποτα. Κι από την άλλη υπάρχουν στιγμές έντασης, αγωνίας, πάθους, όπου ταλαντεύεται σε τρελές συχνότητες.

Ο χρονος εντέλει, είναι μάλλον ό,τι τον φτιάχνουμε εμείς. Είτε στην Αφρική είτε στην Ευρώπη… Μια ατελής, απλουστευμένη μέθοδος για να οργανώνουμε τις πράξεις και τις ενέργειες της μικρής αυτής αφήγησης που είναι η παρουσία μας σε αυτόν τον πλανήτη.

ΑΡΘΟΥΡΟΣ ΡΕΜΠΟ

2011-12-24T14:28:00.001+02:00

ΜΙΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

«Πίστευε ότι κάθε ύπαρξη μπορει να ζήσει πολλές άλλες ζωές»

Αρθούρος Ρεμπό «Μια εποχή στην Κόλαση"

«Εγώ είναι ένας άλλος», λέει ο πιο σπουδαίος ίσως στίχος του Αρθούρου Ρεμπό. Το να γράψεις κανείς την βιογραφία ενός ανθρώπου που ως έφηβος συνελαβε το παραπάνω, δεν είναι απλό εγχείρημα. Κι όμως πέρσι ήταν ακριβώς αυτό το βιβλίο, η τελευταία βιογραφία του Ρεμπό, που με καθήλωσε όσο κανένα άλλο ολόκληρη τη χρονιά.

Όταν λίγο μετα την αποφοίτηση μου από το σχολείο πρωτάρχισα να ασχολούμαι σοβαρά με την ποίηση, ο Αρθούρος Ρεμπό είχε ήδη γράψει όλο του το έργο. Η μετεφηβική (και ταυτόχρονα μεταπολιτευτική) περίοδος ήταν για μένα γεμάτη καταραμένους ήρωες στους οποίους κορυφαία θέση κατείχαν οι μπιτ ο Τζιμ Μόρισον και ο ποιητής από τη Σαρλβίλ, για τον οποίον ξέραμε ότι συνέγραψε όλο του το έργο μεταξύ 16-19 ετών, κι ύστερα, σε μια τρομακτική αλλαγή πλεύσης, έφυγε για τη Αφρική, έγινε έμπορος όπλων και πέθανε μόλις στα 37 από γάγγραινα. Εκείνη την εποχή, πριν την έκρηξη της βιβλιοπαραγωγής και των μεταφράσεων δίχως φυσικά Ίντερνετ, δεν είχαμε και ιδιαίτερη πρόσβαση στη διεθνή βιβλιογραφία. Σ’ ένα παλαιοπωλείο όμως είχα βρει ένα μικρό βιβλιαράκι για τον Ρεμπό, απ όπου είχα αντλήσει τις βασικές πληροφορίες για τον ποιητή. Την ουσία του προσώπου, όσα έλειπαν από τις ημερομηνίες και τα γεγονότα, την είχα κατασκευάσει μόνος στο μυαλό μου. Ο Ρεμπό ήταν τότε για μένα και τα δυο πρόσωπα του Ιανού. Ο απόλυτος καλλιτέχνης που μεταβλήθηκε στο απόλυτα αντίθετο.

Φυσικά τα πράγματα, ακόμα και για μια τέτοια ακραία περσόνα, δεν είναι ποτέ τόσο μανιχαιστικά. Το προηγούμενο καλοκαίρι διαβάζοντας την εξαιρετική βιογραφία του ποιητή από τον Γκράχαμ Ρομπ, η ζωή αυτού του παιδιού - θαύματος παίχτηκε μπροστά μου, σ’ ολόκληρο το συνταρακτικό και δραματικό της μεγαλείο. Δεν υπάρχει επιθετικός προσδιορισμός που να μην έχει χαρακτηρίσει αυτό το νεαρό αγόρι που τάραξε συθέμελα την ποίηση της εποχής του. Συμβολιστής, σουρεαλιστής, μπολσεβίκος, μπουρζουάς, αλήτης, διεστραμμένος, προφήτης, μυστικός, καθολικός, καβαλιστής, αθεϊστής. Ο ποιητής που δημοσίευσε μόλις μια συλλογή όσο ζούσε, την συνταρακτική «Μια εποχή στην κόλαση», είναι ακόμα ένα αταξινόμητο φάντασμα στο χώρο της λογοτεχνίας.

Γόνος μιας μποουρζουάδικης επαρχιακής οικογένειας, μ’ έναν πατέρα εξαφανισμένο και μια μάνα σκληρή και απόμακρη, έδειξε από νωρίς στο σχολείο το ασύλληπτο ταλέντο του στο λόγο, ενώ ταυτόχρονα οι συχνές αποδράσεις του από το σπίτι μαρτυρούσαν μια φύση τυχοδιωκτική δίχως όρια. Φτάνοντας στο Παρίσι, εισέβαλλε στη λογοτεχνική σχολή της πρωτεύουσας ως ταύρος σε υαλοπωλείο, παρασύροντας με τα θέλγητρα του και τον Βερλέν, με τον οποίο έζησε μια σχέση πάθους, που τέλειωσε με έναν πυροβολισμό. Αυτή η μεγαλοφυής παραβατικότητα παρουσιάζεται από τον Ρομπ μ’ έναν έξοχο τρόπο που υπερβαίνει την ρομαντική φαντασιωτική προσέγγιση με την οποία έχουμε συνηθίσει να προσεγγίζουμε τον ποιητή και σκύβει στην αλήθεια των συνταρακτικών μετασχηματισμών της ζωής του.

Στα 19 του ο ποιητής αποκήρυξε τη λογοτεχνία κι άρχισε να ταξιδεύει. Τζακάρτα, Κύπρος, Άντεν, Σομαλία, Χαράρ, ήταν οι τόποι που συνδέθηκαν μ’ αυτή την περιπλανώμενη ψυχή που έβρισκε πλέον την καταφύγιο στην αειφυγία και στον τυχοδιωκτισμό. Οι σελίδες που αφορούν στην διαμονή του στην Αφρική είναι μαγευτικές, ειδικά στο σημείο όπου ο ποιητής επιλέγει μια «τοπική γυναίκα» ως «σύζυγο». Ταυτόχρονα, ο Ρομπ απομυθοποιεί την εξίσωση πρώην παιδί θαύμα- νυν έμπορος οπλών, αποκαλύπτοντας ένα εξερευνητή, ο οποίος αντικαθιστά τον στίχο με τον κόσμο και εκπλήσσει με τις εξαιρετικές διευθυντικές και επιχειρηματικές του ικανότητες. Το 1891 ένα όγκος στο δεξί γόνατο αναγκάζει τον Ρεμπό να γυρίσει στη Γαλλία, όπου του ακρωτηριάζουν το πόδι και σε λίγο καιρό πεθαίνει.

Η συγκεκριμένη βιογραφία θεωρείται η καλύτερη που έχει γραφτεί για τον ποιητή, μια και αντιμετωπίζει τη ζωή και το έργο του ως ένα ενιαίο και αδιαίρετο σύνολο. Ο μποέμ ποιητής του Παρισιού και του Λονδίνου, ο μισθοφόρος της Ιάβα, ο έμπορος και εξερευνητής της ανατολικής Αφρικής, είναι ένα και το αυτό πρόσωπο. Ο Ρομπ μας εξηγεί το γιατί και το πώς, επιτρέποντας στο παιδί - θαύμα να μεγαλώσει και παρακολουθώντας βήμα βήμα τις εντυπωσιακές μεταστροφές του ψυχισμού του.

Διαβάζοντας το βιβλίο επί δυο συνεχείς μέρες κάτω από τον καυτό ήλιο της Σκοπέλου, ξαναθυμήθηκα συγκινήσεις που με πήγαν ένα τέταρτο αιώνα πριν. Όταν τίποτα δεν θεωρείτο δεδομένο, όταν ακόμα το εγώ μου ήταν ένας άλλος, εν διαμορφώσει.

Ρεμπό: μια μυθική φιγούρα, άγιος για τους συμβολιστές, εικόνα για τους αναρχικούς και τους περιθωριακούς, σημαντική επιρροή πολλών καλλιτεχνών από τον Πικάσο μεχρι τον Ντίλαν. Ο Αρθούρος Ρεμπό ήταν ένας άνθρωπος που βρισκόταν σε διαρκή σύγκρουση με όλα τα συμφέροντα που υπάρχουν κάτω από τον ουρανό.

Βιβλιοπροτάσεις: "Μπαρ Φλωμπέρ"

2011-12-10T17:39:00.000+02:00

Πριν κάποια χρόνια, στα σεμινάρια που έκανε το ΕΚΕΒΙ για δημιουργική γραφή, καλεσμένος για μια μέρα ήταν ο Αλέξης Σταμάτης. Εγώ δεν τον είχα ακουστά, δεν είχα διαβάσει κανένα του βιβλίο, αν και δεν ήταν πρωτοεμφανιζόμενος. Τότε όταν του ζητήσαμε μια συμβουλή, μας είχε δώσει τις εξής αντιοικολογικές τρεις: print, print, print. Εγώ που δεν εκτύπωνα τίποτε παρά μόνο όταν είχε τελειώσει, ακολούθησα τη συμβουλή του και εντυπωσιάστηκα από τη σοφία της. Η δε ιστορία που είχε να μας πει, «χαίρομαι που δεν έγινα συγγραφέας από την αρχή, μα ακόμα περισσότερο που παράτησα τα σχέδια και τις οικοδομές και έγινα αυτό που ήθελα αφού είχα δοκιμάσει και αυτό που δεν μου ταίριαξε», κολάκεψε τότε τα αυτιά μου πως και για μένα υπήρχε χρόνος. Και φυσικά αυτό που έμεινε από εκείνη του την παρουσία είναι η αγάπη για τα βιβλία του. Τον Αλέξη Σταμάτη δεν το έχω ξαναδεί από τότε, παρά ταύτα παραμένω σταθερή αναγνώστρια και μένω κατάπληκτη γιατί δεν τον ξέρουν περισσότεροι. Πιθανώς γιατί τα βιβλία του σπάνια απευθύνονται σε αυτό που ονομάζουμε ευρύ γυναικείο αναγνωστικό κοινό. Ίσως πάλι γιατί δεν θέλησε να εκμεταλλευτεί επαρκώς τη φήμη της μητέρας του. Από την άλλη τον τελευταίο καιρό είναι σχετικά στην επικαιρότητα αλλά για ένα θέμα εντελώς εξωσυγγραφικό.

Το «Μπαρ Φλωμπέρ» παραμένει για μένα το καλύτερό του μυθιστόρημα. Ο πρωταγωνιστής Γιάννης Λουκάς είναι ένας επίδοξος συγγραφέας που γράφει την αυτοβιογραφία του λογοτέχνη πατέρα του. Όταν αναλαμβάνει να τακτοποιήσει το υπόγειο του πατρικού του, βρίσκει το χειρόγραφο «Μπαρ Φλωμπέρ» από κάποιον Λουκά Ματθαίου, που θα τον ενθουσιάσει. Θα αρχίσει να ψάχνει για το συγγραφέα του κειμένου που τον συνάρπασε και θα βρεθεί στη Βαρκελώνη, στο Βερολίνο, στην ορεινή Αρκαδία. Ο μύθος είναι αριστοτεχνικά πλασμένος, ο γρίφος που προκύπτει αναπάντεχος, η πλοκή σφικτή, δουλεμένη εντατικά και οι χαρακτήρες ζωντανοί, έξοχοι. Πρόκειται για μια καταπληκτική δουλειά, που αξίζει σίγουρα να διαβαστεί. Από κείνα τα μυθιστορήματα που βεβαιώνουν τη ρήση του Τσέχωφ «Αν στην πρώτη σελίδα κάπου στον τοίχο υπάρχει ένα καρφί, στην τελευταία ο ήρωας πρέπει να κρεμαστεί από αυτό».

απο το μπλογκ Διαβαζοντας από την Κατερινα Μαλακατέ

Η ΟΡΓΗ ΤΟΥ ΣΤΑΦΥΛΙΟΥ

2011-11-26T09:05:00.001+02:00

Αλέξης Σταμάτης

H ΟΡΓΗ ΤΟΥ ΣΤΑΦΥΛΙΟΥ

Ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης περιγράφει την προσωπική του μαρτυρία για την σχέση του με το αλκοόλ. Η ιστοσελίδα τον ευχαριστεί για την συμμετοχή του και την αλληλεγγύη του.

ΑΛΕΞΗΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ

H οργή του σταφυλιού

Ο κάθε αλκοολικός αισθάνεται μοναδικός. Δεν αισθάνεται κομμάτι μιας ομάδας. Ούτε καν εκείνων που πίνουν. Το βασικό του πρόβλημα είναι ότι δεν το παραδέχεται ποτέ. Το λέω εξ ίδιας πείρας μια και υπήρξα αλκοολικός επί δέκα χρόνια.

Κάποτε, για να ξυπνήσω, ήθελα δυο νεροπότηρα βότκα. Ούτε καφέ ούτε τσιγάρο. Δυο νεροπότηρα. Για να πω, αχ, να μια καινούργια μέρα, αρχίζει.

Αγάπησα το ποτό από πολύ μικρός. Από τη ρετσίνα στο οικογενειακό τραπέζι. Είδα πως το αντέχω και πως είχε μια κατευναστική δύναμη πάνω μου. Μικρός έπασχα από αγοραφοβία, από ένα φοβο για τον κόσμο. Το ποτό μου έδινε τη δυνατότητα να σηκώνομαι στον πίνακα στη τελευταία τάξη του Λυκείου, να λύνω την άσκηση και να μην κομπλάρω. Ηταν μια ασπίδα. Μια υγρή ασπίδα προστασίας.

Αυτή η ασπίδα είχε όμως και άλλες ιδιότητες. Ηταν μυθοποιημένη. Τέλη δεκαετίας 70, οι καταραμένοι ποιητές, το ροκ, τα είδωλα μου ο Τζιμ Μόρισον, ο Ρεμπό, ο Κέρουακ. Όλοι αυτοί έπιναν σαν νεροφίδες κι εγώ ήθελα να τους μοιάσω. Τι κι αν ο Μορισον πέθανε από αυτό, ούτε καν το σκεφτόμουν. Έζησε σαν βασιλιάς. Life young die young. Οπότε… Τι παραμύθια, ε; Όταν είσαι νέος, ο θάνατος δεν είναι στην ατζέντα.

Ταυτόχρονα, στην περίπτωση μου, υπήρχαν οικογενειακά προβλήματα που με επηρέαζαν. Δεν ήθελα να τα σκέφτομαι. Με το ποτό γινόμουν πιο δυνατός, πιο κοινωνικός, πιο μάγκας και κυρίως, ξεχνούσα. Μέσα στο ποτήρι, στο ίζημα, συγκεντρώνονταν όλες οι ανασφάλειες, οι ένοχες, οι φοβίες. Κι εγώ τις έπινα, τις κατάπινα, τις ξεχνούσα.

Όμως ταυτόχρονα υπήρχε και το ψέμα. Ήμουν από τις περιπτώσεις που τυποις έζησα μια φυσιολογική ζωη. Σπούδασα στο Πολυτεχνείο, έκανα μεταπτυχιακά στην Αγγλία, πήγα στρατό, άρχισα να δουλεύω ως αρχιτέκτονας, είχα φίλους, κοινωνική ζωή, σχέσεις.

Το ποτό, το πολύ ποτό, ήταν μια κρυφή συνήθεια. Λένε πως όταν το ποτό επηρεάζει τη δουλειά σου είσαι γερός πότης. Όταν όμως η δουλειά σου επηρεάζει το πότο είσαι αλκοολικός. Και καποια στιγμή μου συνέβη το δεύτερο. «Πρώτα πίνεις ένα ποτό, ύστερα το πότο πίνει ένα πότο, κι υστέρα το πότο σε πίνει» (First you take a drink, then the drink takes a drink, then the drink takes you: Francis Scott Fitzgerald)

Όταν έφτασα να πίνω δυο μπουκάλια βότκα τη μέρα το περιβάλλον μου νόμιζε πως απλά ήμουν ένα γερό ποτήρι. Κι εμένα φυσικά ούτε που μου περνούσε από το μυαλό ότι ήμουν αλκοολικός. Είμαι μια χαρά, έλεγα, το αντέχω και το γουστάρω κιόλας. Εθελοτυφλούσα.

Δυστυχώς η ευτυχώς τότε είχα βγάλει καποια χρήματα από μια πολυκατοικία που είχα σχεδιάσει, ικανά να με συντηρήσουν κάποια χρόνια. Την πολυκατοικία αυτή κυριολεκτικά την ήπια. Όροφο-όροφο, δωμάτιο-δωμάτιο, τοίχο-τοίχο. Χρόνια χαμένα, χρόνια ανενεργά, χρόνια αυτοαπομόνωσης και ψεύδους, χρόνια που τα μισά έχουν σβήσει από τη μνήμη μου.

Πως όμως διατηρούσα αυτό το σε εισαγωγικά φυσιολογικό προφίλ ενώ ταυτόχρονα πότιζα τον οργανισμό μου τις δόσεις αλκοόλ που χρειαζόταν; Είχα γίνει μάστορας στο ψέμα. Το ψέμα φυσικά οδηγούσε και στην εφευρετικότητα. Είχα βρει άπειρες ευρεσιτεχνίες για μπορώ να πίνω χωρίς να γίνομαι αντιληπτός. Μπουκάλια στο παλτό, στη τσάντα, γεμάτα ποτήρια που έμοιαζαν νερό αλλα ηταν βότκα… Είχα φτάσει ακόμα να κρύβω τα μπουκάλια στο ντουλάπι του καλοριφέρ στο διάδρομο της πολυκατοικίας. Θα μου πείτε, πάντα υπήρχαν λύσεις; Αμα μιλάμε για διψομανία, ναι, πάντα υπάρχουν.

Όταν πήγα στρατό μας πούμε, υπήρχαν τρόποι να προμηθεύομαι τη δόση μου. Όμως στην προπαίδευση που δεν υπήρχε επαφή με το έξω έπρεπε να μηχανευτώ κάτι. Και το έκανα. Γέμισα τα μπουκάλια με το υγρό των φακών επαφής με βότκα. Έκανα το Οξισέπτ, Σέρκοβα.

Ο αλκοολικός που κρύβεται, που ζει μέσα στο ψέμα, είναι διαρκώς συντονισμένος στο να βρει μια λύση να πιει χωρίς να φανεί. Ξυπνάει και κοιμάται με κύριο στόχο να εξασφαλίσει το αλκοόλ που χρειάζεται χωρίς να γίνει αντιληπτός. Ταυτόχρονα όποτε του επισημαίνουν το πρόβλημα του, το αρνείται. Κάτι φυσικό, μια και το χειρότερο είναι ότι αρνείται να παραδεχτεί ακόμα και ο ίδιος την τραγωδία που εκτυλίσσεται μπροστά στα ματιά του. Την τραγωδία που ζει. Γιατί το κάνει αυτό; Γιατί δεν μπορεί χωρίς. Γιατί είναι άρρωστος. Είναι εξαρτημένος.

Ο αλκοολικός είναι και ηθοποιός. Ένας ηθοποιός που υποδύεται τον κανονικό άνθρωπο, τον κοινωνικό πότη. Όταν τα βράδια έβγαινα έπινα αργά αργά ένα δυο ποτήρια κρασί, δήθεν απολαμβάνοντας. Νωρίτερα φυσικά, είχα φροντίσει να εξασφαλίσω τις ισχυρές δόσεις που χρειαζόμουν, πάντα κρυφά. Μη βλέπετε τι πίνουν στα φανερά οι αλκοολικοί. Το 90% του οινοπνεύματος που βάζουν στο αίμα τους το βάζουν κρυφά. Ο αλκοολισμός είναι αρρώστια. Και έχει συμπτώματα. Ένα από τα βασικά είναι ότι ο πάσχων προσπαθεί να πείσει τον εαυτό του και τους άλλους ότι δεν την έχει.

Θα μου πείτε ποια είναι η λύση; Για μενα είναι μόνο μια. Η ΑΠΟΔΟΧΗ. Κάτι που προσωπικά με έσωσε. Και αυτό έγινε όταν ένα κοντινό μου πρόσωπο που κατάλαβε την έκταση του θέματος πήγε στους γονείς μου στο περιβάλλον μου, σε όλους κι τους είπε: «Κοιτάξτε να δείτε ο Αλέξης είναι αλκοολικός, χρειάζεται άμεση βοήθεια αλλιώς κινδυνεύει».

Τότε θορυβήθηκα, έκανα τις πρώτες εξετάσεις οι όποιες απέδειξαν ότι το πρόβλημα ηταν γιγαντιαίων διαστάσεων. Το γGT ένα ενζυμο που δείχνει την λειτουργία του συκωτιού το οποίο στον άντρα πρέπει να είναι κάτω του 50 είχε φτάσει… 1882! Ο γιατρός μου είπε ότι αν δεν το κόψω αμέσως έχω το πολύ δυο χρόνια ζωής. Τότε άρχισα να δουλεύω με έναν ψυχίατρο.

Τους πρώτους έξι μήνες, τον κορόιδευα. Θυμάμαι περίμενα στο χώρο αναμονής του ιατρείου κι έπινα κρυφά από το μπουκαλάκι. Ήξερα ότι έχω ακόμα το πολύ δυο χρόνια σ’ αυτόν τον πλανήτη και το συνέχιζα. Γιατί το έκανα αυτό; Γιατί νόμιζα, ακόμα και τότε, ότι όλη αυτή η ιστορία δεν αφόρα εμένα. Ότι υπάρχει κάτι μαγικό που με προστατεύει. Ότι δεν είναι για μενα αυτά. Εθελοτυφλούσα ακόμα και με διαγνωσμένο τον κίνδυνο. Όμως το ξεμπρόστιασμα συνεχιζόταν. Δεν ηταν εύκολο πια να κρύβομαι. Είχα αποκτήσει το στίγμα.

Θυμάμαι ηταν 10 Απρίλιου του 1996, μετά από έναν μεθυσμένο απογευματινό ύπνο, ξύπνησα κοίταξα τον εαυτό μου στον καθρέφτη και είπα πως δεν θα ξαναπιώ ποτέ πια.

Και όντως από τότε δεν έχω πιει ούτε μια γουλιά.

Όμως το πράγμα δεν ηταν τόσο απλό. Όταν το αποφάσισα, μέσα σε λίγο διάστημα ένιωσα πολύ καλύτερα. Ωστόσο, ήθελα κάτι που να μου σταθεροποιούσε αυτή την νέα κατάσταση. Κάτι που να με κανει να αντισταθώ στη δύσκολη στιγμή, να μου σφραγίσει την απόφαση.

Σκέφτηκα πως ένας από τους σημαντικούς λόγους για τους οποίους έπινα, ήταν και η έλλειψη αυτοπειθαρχίας. Αυτό το αχόρταγο της διάθεσης να ικανοποιήσω κάθε μου επιθυμία, κάθε στιγμή. Ήμουν άρρωστος και έπρεπε να βρω μια δραστική μόνιμη θεωρεία.

Διάβασα για τους Ανώνυμους Αλκοολικούς, αλλα τα 12 βήματα και η επίκληση μιας ανώτερης δύναμης δεν ήταν για μενα. Δεν αμφισβητώ ούτε μια στιγμή ότι για πάρα πολλούς ανθρώπους το πρόγραμμα αυτό είναι ευεργετικό, τους έχει σώσει τη ζωη αλλα ξέροντας με, γνώριζα πως δεν ηταν για την δική μου περίπτωση.

Έτσι αποφάσισα να ακολουθήσω έναν άλλο δρόμο. Κι έκανα κάτι που ίσως ακουστεί παράξενο αλλά για μενα ηταν σωτήριο. Κλείστηκα οικειοθελώς επί ενάμιση μήνα στο Τμήμα Ψυχιατρικής του νοσοκομείου Σωτηρία, σε μια πτέρυγα οπού συμβίωσα με σχιζοφρενείς. Ακολούθησα πιστά το πρόγραμμα τους. Εκείνοι έπαιρναν ψυχοφάρμακα, εγώ βιταμίνη Β. Εκείνοι είχαν μια άλφα αρρώστια, εγώ μια βήτα.

Έζησα φοβέρες εμπειρίες στη Σωτηρία. Τελικά η διαμονή μου αποδείχτηκε όντως σωτήρια.

Όταν βγήκα ήμουν δυναμωμένος και πλεον αποφασισμένος. Ένα βράδυ πήγα σ ένα μπαρ με φίλους και παρήγγειλα κόκα κόλα. Έκτοτε έχω πάει σε αναρίθμητα μπαρ. Πότε δεν αγγίξει γουλιά ποτού. Σπίτι επίσης έχω μπουκάλια αλκοόλ για τους φίλους. Δεν ξέρω αν αυτό είναι βοηθητικό για όλους, ούτε το συνιστώ, αλλα προσωπικά ήθελα να βλέπω τον εχθρό στα μάτια.

Για μενα ένα ποτήρι αλκοόλ είναι πλεον κάτι ξένο. Είναι σαν να μου προτείνεται να πιω ασετόν. Δεν έχω κανένα πρόβλημα να πίνει ο άλλος δίπλα μου. Απλά ξέρω, ότι για μενα, αυτό το αθώο φαινομενικά υγρό είναι θανατηφόρο. Έχω μια θανατηφόρα αλλεργία, όποτε αυτό ειδικά το προϊόν δεν το αγγίζω.

Όταν συνήλθα έκανα μια κάθετη τομή στη ζωη μου. Παράτησα ένα επάγγελμα που δεν μου ταίριαζε -την αρχιτεκτονική- και αφιερώθηκα σ εκείνο που αγαπούσα περισσότερο: το γράψιμο. Δεν είναι τυχαίο που το πρώτο μου βιβλίο, «Ο έβδομος ελέφαντας», είναι μια ιστορία αλκοολισμού.

Χαίρομαι που η σημερινή εκδήλωση σπονσοράρεται από μια εταιρία οινοπνευματωδών. Οι άνθρωποι που ελέγχουν την κατανάλωση αλκοόλ δεν έχουν κανένα λόγο να μην πιουν. Δεν είναι Σατανάς το ποτό, είναι ενα προϊόν της φύσης που αν το τσιγκλήσεις, αν του φερθείς άσχημα, θα σ εκδικηθεί… Και η μανία του, όταν ξυπνήσει είναι καταστροφική. Η οργή του σταφυλιού δεν είναι αστεία. Ούτε τα αποτελέσματα της Ύβρεως. Ο Βάκχος έχει πνίξει περισσότερους ανθρώπους από τον Ποσειδώνα. Όμως, όσους τον έχουν σεβαστεί, τους έχει χαρίσει χαρά και απόλαυση.

Η εξάρτηση είναι κάτι σχεδόν πέραν από τις δυνάμεις μας. Δεν νομίζω κανείς να είναι σε θέση να την ξεπερνάει εντέλει. Η λύση είναι να το αναβάλλει δια βίου. Να κάνει τον ιό ανενεργό. Ένας αλκοολικός, αφού το σταματήσει δεν μπορεί να γίνει ποτέ φυσιολογικός πότης. Είμαι αλκοολικός, απλά δεν πίνω. Θα πεθάνω αλκοολικός, αλλα νηφάλια.

Επαναλαμβάνω πως ένα είναι το κλειδί του προβλήματος. Η αποδοχή. Όταν τα πράγματα είναι αναστρέψιμα ο αλκοολικός μπορεί να ξεφύγει. Το συκώτι είναι ένα μαγικό όργανο, το μόνο που έχει την ικανότητα αναγέννησης. Ίσως δεν είναι τυχαίο. Αλλα υπάρχει εκείνο το ένα ποτήρι μετά από το οποίο πετρώνει κι αμα πετρώσει, δεν υπάρχει γυρισμός. Η μόνη ελπίδα τότε είναι η μεταμόσχευση. Αλλά έχουμε ήδη μπει σε μια διαφορετική, επικίνδυνη πίστα.

Θα πρότεινα σε όσους έχουν έναν δικό τους άνθρωπο που υποφέρει από το ζήτημα και δεν το παραδέχεται, να επιμείνουν, να τον ξεμπροστιάσουν να του απευθύνονται με δεδομένο ότι είναι αλκοολικός. Να κάνουν ό,τι μπορούν για να φτάσει ο άνθρωπος αυτός στην αποδοχή. Η αποδοχή είναι το πρώτο και το πιο σημαντικό βήμα που οδηγεί στη σωτηρία. Για να σωθείς πρέπει να διασχίσεις το κατώφλι. Να το παραδεχτείς. Αν δεν το κάνεις, δεν υπάρχει λύση.

«Το αλκοόλ σβήνει τον άνθρωπο για ν’ ανάψει το κτήνος», έλεγε ο Καμί, ίσως υπερβολικά. Το πρώτο όμως συστατικό αυτής της φράσης ισχύει απόλυτα. Το αλκοόλ σε μη φυσιολογικές ποσότητες σβήνει, η καλύτερα πίνει τον άνθρωπο. Το θέμα με το ποτό είναι εντέλει συγκεκριμένο. Ο μόνος τρόπος να το απολαμβάνεις είναι να το πίνεις, όχι να σε πίνει.

Θέλω να αφιερώσω αυτές τις σκέψεις στον κ. Κυριαζή τον ψυχίατρο μου της εποχής και στον κ. Μούσα τον διευθυντή της Ψυχιατρικής πτέρυγας του νοσοκομείου Σωτηρία για την μεγάλη βοήθεια του.

Διαβαστηκε την πρωτη συναντηση της ΜΚΟ "Νηφάλιοι"

Μητέρα Στάχτη

2011-11-13T19:32:00.000+02:00

«ΜΗΤΕΡΑ ΣΤΑΧΤΗ»

«Ανατομία μιας δυσλειτουργικής οικογένειας της επαρχίας»

Η φαύλη πατρική εξουσία και τα ανομολόγητα οικογενειακά μυστικά που βαραίνουν τα παιδιά θα προκαλέσουν έκρηξη, η οποία θα φέρει την αναγέννηση των ηρώων

Ποιητής κατ' ουσίαν, λάτρης του κινηματογράφου και του θεάτρου, αρχιτέκτων κυριολεκτικά και μεταφορικά όσον αφορά τη δομή, με συνείδηση του μη γραμμικού χρόνου και της συλλογικής μνήμης, ο Αλέξης Σταμάτης στο μυθιστόρημά του "Μητέρα Στάχτη", που εκδόθηκε το 2005 και επανεκδίδεται ειδικά για τους αναγνώστες του "Εθνους της Κυριακής" από την εφημερίδα και τις εκδόσεις "Καστανιώτη", αναφέρεται στο προσφιλές συγγραφικό του θέμα.

Στο οικογενειακό σύμπαν που συγκρούεται, μεταβάλλεται και καθορίζει τα βήματά μας από τη γέννηση έως τα γεράματα. Ανομολόγητα μυστικά, αμαρτίες γονέων που βαραίνουν παιδιά και μια μητέρα-στάχτη για τον καθένα. Στο μυθιστόρημα τίθεται επί τάπητος και ένα παράδοξο φαινόμενο. Εκείνο της αυτανάφλεξης. Διότι στα έγκατα της ανθρώπινης φύσης υπάρχουν πολλές ανεξήγητες δυνάμεις που κινούν τη ζωή μας.

Στη γενέθλια γη
H ιστορία εκτυλίσσεται από τη Μεγάλη Τετάρτη έως και την Παρασκευή μετά το Πάσχα. Σ' αυτό το δεκαήμερο, ήρωες επιστρέφουν στη γενέθλια γη, οικογενειακά μυστικά αναμοχλεύονται, ανθρώπινες αδυναμίες έρχονται στο φως, ο πατριάρχης πατέρας συγκρούεται με τον γιο που του μοιάζει, η θρησκόληπτη μάνα λαμπάδα γίνεται και σκορπίζεται στο σεληνιακό τοπίο της Σαντορίνης, ακόμα και το ηφαίστειο ξυπνά με έναν σεισμό. Κανένας δεν θα 'ναι ο ίδιος την ενδέκατη μέρα. Ούτε καν το τοπίο. Ακριβώς για να ζήσει.

Στο πρώτο κεφάλαιο, ένας ένας οι ήρωες επιστρέφουν. Ο Αλκης πρώτα, που έχει γίνει γιατρός. Η Ρηνιώ, διάσημη πια φωτογράφος. Και ο Μηνάς, επιχειρηματίας, ό,τι ακριβώς κι ο μπαμπάς. Τα τρία παιδιά του δυνάστη, ηδονοθήρα και ανήθικου Ηλία και της θρησκόληπτης, υπερβατικής και υποταγμένης Επιφανίας. Και επιστρέφουν ακριβώς επειδή ο πατέρας τους τους καλεί.

Για μια εθιμοτυπική απλώς επίσκεψη, όπως θα προσπαθήσει να τους πείσει. Παρά τις δηλώσεις, όμως, αυτή η οικογενειακή συγκέντρωση θα αποδειχθεί κοσμογονία. Σε ένα νησί που όπως και οι ήρωες είναι "το αποτέλεσμα μιας έκρηξης. Τα σωθικά της γης στερεοποιημένα. Είχαν αναδυθεί πάνω από το νερό, ορατά τοις πάσι, να θυμίζουν τις μυστικές διεργασίες των εγκάτων".

Αυτές "οι μυστικές διεργασίες των εγκάτων" αποτελούν και το μεγάλο μυστικό. Την κεντρική ιδέα. Η μητέρα ξαφνικά και εν τω μέσω της νυκτός, καίγεται, γίνεται στάχτη. Δολοφονία ή αυτοκτονία; Ενας περίεργος συγγραφέας που εμφανίζεται από το πουθενά επιμένει "αυτόματη ανάφλεξη ανθρωπίνου σώματος".

Και γύρω απ' αυτό το φαινόμενο, ένας ολόκληρος κόσμος να προσπαθεί να κατανοήσει. Μια αλήθεια άλλη για τον καθένα. Μονάχα τα γεγονότα κοινά. Και, φυσικά, "η τέφρα". Η στάχτη που έγινε, εξάλλου, στο παρελθόν για το νησί μια δεύτερη μητέρα. "Η Μητέρα Στάχτη". Αυτό που την κατέστρεψε και ήταν ταυτόχρονα κι εκείνο που την έσωσε.

Μια ιστορία που κινείται σε διαδοχικά επίπεδα. Και περικλείει στις συμπεριφορές των ηρώων την παθογένεια μιας ολόκληρης κοινωνίας. Αλλά πάνω απ' όλα θέτει ένα ζήτημα: Υπάρχουν άνθρωποι που έγιναν παρανάλωμα της ψυχής τους. Αλλά όμως τίποτα δεν χάνεται. Κι από τις στάχτες τους αναγεννώνται όλα.

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ
Με 20 βιβλία και διεθνή καταξίωση

Ο Αλέξης Σταμάτης γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ και έκανε μεταπτυχιακά Αρχιτεκτονικής και Κινηματογράφου στο Λονδίνο. Εχει γράψει 20 βιβλία. Το πρώτο του μυθιστόρημα, "Ο έβδομος ελέφαντας" (Κέδρος, 1998), εκδόθηκε στη Βρετανία. Το "Μπαρ Φλωμπέρ" (Κέδρος, 2000) εκδόθηκε σε Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Σερβία. Η "Αμερικάνικη φούγκα" (Καστανιώτης, 2006) κέρδισε το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Αμερικανικού Ομοσπονδιακού Ιδρύματος Τεχνών. Η "Μητέρα Στάχτη" (Καστανιώτης, 2005) εκδόθηκε σε ΗΠΑ και Τουρκία. Το πρώτο του παιδικό μυθιστόρημα, "Ο Αλκης και ο λαβύρινθος" (Καστανιώτης, 2009), τιμήθηκε με το Πρώτο Βραβείο του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Εχει δημοσιεύσει 6 ποιητικές συλλογές. Για τη δεύτερη συλλογή του, "Αρχιτεκτονική εσωτερικών χώρων" (2003), του απονεμήθηκε το 1994 από τον Δήμο Αθηναίων το Πρώτο Βραβείο Ποίησης στη μνήμη Ν. Βρεττάκου. Ο μονόλογός του "Τελευταία Μάρθα" παίχτηκε το 2008 στο "Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας". Δύο μονόλογοί του με τίτλο "Γένεση" ανέβηκαν το 2009 στο "Θέατρο Χώρα". Το θεατρικό του "Δακρυγόνα" ανέβηκε το 2010 στο "Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας". Το τελευταίο του μυθιστόρημα "Κυριακή" κυκλοφόρησε από τον Καστανιώτη, το 2011.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΠΟΥ ΣΥΓΚΛΟΝΙΖΕΙ ΤΗ ΧΩΡΑ
"Το κράτος εξέθρεψε τόσα νοσηρά φαινόμενα"

Τις συνθήκες κάτω από τις οποίες γράφτηκε το μυθιστόρημα "Μητέρα Στάχτη" μάς αφηγήθηκε ο συγγραφέας: "Ενα βράδυ, ένας φίλος μου ηθοποιός, μου ''χάρισε'' μια λέξη: τη λέξη ''αυτοανάφλεξη''. Πρόκειται για ένα ''ανεξήγητο'' φυσικό φαινόμενο.

Αμέσως μου ήρθε στο νου η ''μετωνυμική'' της σημασία σε ψυχολογικό επίπεδο, δηλαδή η έκλυση ενέργειας ενός προσώπου που έως εκείνη τη στιγμή ήταν αδρανές. Ο συνδυασμός με οδήγησε σε μια διάθεση ανατομίας μίας δυσλειτουργικής οικογένειας της ελληνικής επαρχίας.

Ηθελα να μιλήσω για αυτόν τον κλειστό οργανισμό, ο οποίος μπορεί να κρύβει πολλά νοσηρά στοιχεία εντός του. Τα στοιχεία αυτά, ειδικά στην ελληνική επαρχία, αλλά και όχι μόνον, έχουν μια τάση να ''κουκουλώνονται'' μέχρι να εκραγούν. Ο πυρήνας του βιβλίου είναι η αλαζονική και φαύλη πατρική εξουσία, το κακό που έχει σπείρει γύρω της και η πορεία τού ήρωα-γιου, του Αλκη, να την αποτινάξει από πάνω του, να σωθεί και να σώσει, να αναγεννηθεί.

Οι ήρωές του, μέσα σ' ένα δεκαήμερο ζουν ίσως τα συγκλονιστικότερα γεγονότα της ζωής τους, όπου "Οι νόμοι, η πίστη, η λογική δεν αρκούν για να τα εξηγήσουν". Κάτι που μάλλον δεν συμβαίνει στη δική μας την εποχή. "Θα έλεγα ότι στην εποχή μας συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Οι νόμοι καταστρατηγήθηκαν και παρακάμφθηκαν, η πίστη και το όποιο όραμα διολίσθησε σε μια αποθέωση του καταναλωτισμού, η κοινή λογική αντικαταστάθηκε με μια στρεβλή, εγωτική αίσθηση του ''εδώ και τώρα''. Οσο για την εποχή μας, δεν μιλάμε για ένα κρίσιμο δεκαπενθήμερο, πιθανόν και να μιλάμε για μια κρίσιμη δεκαπενταετία...".

Εάν θέλαμε να μεταφέρουμε τον τίτλο στη δική μας εποχή, η ''Μητέρα Στάχτη'' θα ήταν το κράτος, ένα κράτος που εξέθρεψε τόσα νοσηρά φαινόμενα εντός του, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί μια ολόκληρη χώρα -μια δυσλειτουργική οικογένεια- σε... αυτοανάφλεξη".

ΕΛΕΝΗ ΓΚΙΚΑ

Έθνος της Κυριακής

Λογοτεχνία και Αρχιτεκτονική

2011-10-18T14:40:00.001+03:00

Λογοτεχνία και Αρχιτεκτονική

καντε κλικ για να διαβασετε το αρθρο.

Lego: ένα πολύ σοβαρό παιχνίδι

2011-10-08T09:10:00.000+03:00

Aπό το Netweek

Τα Lego είναι μικρά πλαστικά αλληλοσυνδεόμενα τουβλάκια σε διαφορές μορφές που μπορούν να συναρμολογηθούν και να αποσυναρμολογηθούν για να κατασκευάσουν άλλα αντικείμενα.

Τα Lego πρωτοσχεδιάστηκαν τη δεκαετία του ‘40 στη Δανία και έγιναν παγκοσμίως διάσημα. Σήμερα, υπάρχει εκτεταμένη υποκουλτούρα που υποστηρίζει Lego ταινίες, παιχνίδια, video games, μέχρι και θεματικά πάρκα Lego.

Προϊόντος του χρόνου, η εταιρεία διεύρυνε την παραγωγή της σε προϊόντα όπως γρανάζια και τροχαλίες μέχρι και ηλεκτρονικά τμήματα για την κατασκευή ρομπότ με αποτέλεσμα να υπάρχουν εξαιρετικά δημοφιλείς ομάδες Lego robotics leagues άλλα και προϊόντα Lego που εστιάζουν αποκλειστικά στον προγραμματισμό και στην εξερεύνηση της ηλιακής και αιολικής ενέργειας. Ενα εργαλείο που βρίσκει εφαρμογές στην τεχνολογία, στο engineering στην επιστήμη, στα μαθηματικά, ακόμα και στην... πολιτική!

Θυμόμαστε μια συνέντευξη του Στέφανου Μάνου στην τηλεόραση όπου ο έμπειρος πολιτικός, προσπαθώντας να εξηγήσει κάποιες πολιτικές επιλογές, χρησιμοποίησε τα περίφημα τουβλάκια;

Το μεγάλο πλεονέκτημα των Lego είναι το ότι μαθαίνεις πράττοντας. Κάτι πολύ σημαντικό, στο βαθμό που επιταγμένες του κλάδου της τεχνολογίας από το MIT Media Lab και τον Seymour Papert (έναν σπουδαίο επιστήμονα, πρόδρομο της έρευνας για την τεχνητή νοημοσύνη και εφευρέτη της Logo programming language) ήδη από το 1998 είχαν κατασκευάσει το mindstorms, ένα προγραμματιζόμενο τουβλάκι που χρησιμοποιήθηκε στην κατασκευή ρομπότ.

Τα διαμαντάκια αυτά έχει αποδειχθεί ότι μπορούν να παίξουν σημαντικό ρολό ακόμα και στην τέχνη (comic strips, Lego sculptures κ.λπ.) και τις ανθρωπιστικές επιστήμες.

Οσο για την εφαρμογή τους στον σχεδιασμό, εκεί υπάρχει η συμβουλευτική υπηρεσία Lego Serious Play. Ο στόχος είναι να ενισχυθεί η δημιουργική σκέψη μέσα από team building metaphors της οργανωτική ταυτότητας του κάθε συμμετέχοντος μέσα από την εμπειρία της χρήσης των Lego. Οι συμμετέχοντες δουλεύουν υποθετικά σενάρια μέσα από τρισδιάστατες κατασκευές.

Ενα παιχνίδι που πραγματικά μπορεί να αποδειχτεί εξαιρετικά σοβαρό και χρήσιμο σε πολλούς τομείς.

ΜΑΥΡΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

2011-10-04T22:02:00.004+03:00

Άδειο. Άδειο όπως το τέλος. Όπως η αρχή. Άδειο σώμα, άδεια θάλασσα, άδειο σπίτι. Μεσημέρι καλοκαιριού - μιας αδυσώπητης εποχής. Άδειο, άδεια παραλία, άδεια, τετελεσμένη. Μέσα μου ο Αύγουστος τρέχει σαν ποταμός. Κυλάει από τα αγγεία, γλιστράει μέσα απ’ τους πόρους – αδυσώπητος.

Περπατώ προς το σπίτι που μεγάλωσα. Πόσα χρόνια πέρασαν; Δεκαπέντε, είκοσι; Η φουσκοθαλασσιά απαντά: είκοσι. Το ’17 ήταν που φύγαμε. Σεπτέμβριο. Εγώ δεκαέξι. Σε πέντε χρόνια ο πατέρας είχε σκοτωθεί. Η μητέρα σε οκτώ. Στην «Ευέλικτη Πένσα». Δεν πρόλαβε να κατέβει στο καταφύγιο. Νεκροί. Ο ένας στην πρώτη σάρωση, η άλλη στο τέλος, δύο μέρες πριν την τελική υπογραφή. Στην κηδεία της όταν έφυγαν όλοι είχα κοιτάξει ψηλά σα να περίμενα κάποια βοήθεια. Τίποτα. Ο ουρανός ήταν κλειστός. Πάντα τέφρα, πάντα κόνις, πάντα σκιά.

Ύστερα στο σπίτι, κάποιος είπε να βάλουν το αγαπημένο της τραγούδι. Οι νότες είχαν βουίσει στ’ αυτιά μου –ξεχασμένες, περιφρονημένες, νότες αρχών του αιώνα. Δεν έκλαψα. Η θλίψη που δενέχει διέξοδο στα δάκρυα κάνει άλλα όργανα να κλαίνε. Περίμενα υπομονετικά να τελειώσει η βραδιά, να φύγει το πλήθος, να κρατήσει λίγο ο χρόνος, να μείνω μόνος με τον θάνατο πριν τον πάρουνε τα χώματα. Κι ότανέκλεισε η πόρτα, ξαφνικά, μ’ έπιασε κάτι άρχισα να σπάω ότι έβρισκα μπροστά μου. Το σερβίτσιο της, τα βάζα με τα λουλούδια, τα κηροπήγια, οι κούπες του καφέ, χίλια κομμάτια. Δεν υπήρχε πια κανείς. Μόνος, κατάμονος να περιμένω τη σειρά μου.

Όμως επέζησα. Ακόμα και σήμερα, στο ζενίθ του «Μεσογειακού Έλικα». Στο Δεύτερο Μεγάλο Επεισόδιο. Οι δορυφόροι μεταδίδουν: Έμβια υστέρηση 28%. Ο κύριος όγκος στη Μεσογειακή λεκάνη. «Έχεις άστρο εσύ. Είσαι παιδί της θάλασσας»,ο πατέρας.

Είκοσι χρόνια απουσίας. Είμαι εδώ με τριανταέξι ώρες άδεια. Αυτή είναι πια η ζωή μου εδώ και χρόνια. Δουλειά, μόνοδουλειά. Οι άνθρωποι πια, μόνο στολές. Ένα ποτάμι από στολές που ολοένα λιγοστεύει.

Σε λίγο φεύγω για Μαύρη Θάλασσα. Απ’το υποβρύχιο απ’ ευθείας στο μητροπολιτικό σταθμό. Τελευταία μεγάλη αποστολή. Διεκπεραιωτής παράπλευρου σχεδιασμού. Θέση υψηλή, μισθός εξαιρετικός. Προοπτικές για τομεάρχης ανασυγκρότησης. Εφ’ όσον τελικά υπάρξουν προοπτικές.Σε κάθε περίπτωση, από την αρχή της σύρραξης στο μητρώο μου αναγράφεται ευκρινώς: προσδόκιμο επιβίωσης υψηλό. Τουλάχιστον αυτή τη φορά είμαστε με τουςε πικρατούντες.

Απ’ έξω το σπίτι φαίνεται γερό. Η στέγη μόνο, γερμένη απειλή. Θαύμα πως γλίτωσε. Η παραλία - σα να’ χει εξατμιστεί. Πως να ορίσω την ομίχλη παραθαλάσσια; Το μάτι καταγράφει, ακόμα κι όταν η πραγματικότητα αποσύρεται. Οσφραίνομαι τη γαλάζια φλόγα, τις εκρήξεις, το κύμα του θανάτου. Συμπαρασύρονται οσμές από άλλες ηλικίες, περασμένες, αιωρούνται χαμηλά, στις κάτω ζώνες. Επικάλυψη. Η φυσική πορεία. Πυρήνας, άτομο, κύτταρο, έλικας, αίμα, δέρμα, πόροι - ξάφνου φως, φως που σ' αγκαλιάζει, κι ύστερα σ' αφήνει και πάλι στο σκοτάδι - έτη φωτός σκοταδιού.

Ο ήλιος, σακατεμένος. Δεν μπορώ να το πω αυτό καλοκαίρι. Υψηλό Θερμοκρασιακό Περιβάλλον, ίσως. Κι αυτά τα έντομα, δεν τα’ χω ξαναδεί. Τέτοιο σχήμα, ποτέ. Έλυτρα από θειάφι. Λιλιπούτεια βομβαρδιστικά. Η φύση αντιγράφει τη φρίκη, σε μικρογραφία.

Πάω προς τη θάλασσα. Βγάζω τα παπούτσια .Μια μάζα βρώμικη ο πυθμένας, δεν είναι φύκια αυτά. Δεξαμενή γεμάτη φίδι ανομίζω. Το νερό, φαιό, ανεξάντλητο, σκιά ενός χρόνου πυκνού που ακόμα αντιστέκεται.

Να κολυμπώ με τον πατέρα, εγώ κρόουλ, εκείνος πρόσθιο. Οι πατούσες του σαν του ψαριού. Τον θυμάμαι να γλιστρά στα κύματα, στο χρόνο. Αγκαλιαζόμαστε - οι μύες της πλάτης. Τα μάτια του. Κοιταζόμαστε. Τα σώματα μας δίπλα. Το νερό μας χωρίζει, μας ενώνει. Παίζουμε σα φίλοι - ήμασταν φίλοι - τι είναι εικοσιδύο χρόνια διαφορά; Σήμερα θα ’ταν εξήντα έξι. Μόλις εξήντα έξι.

Περπατώ στην μαύρη άμμο. Ζιγκ ζαγκ, ν’αποφύγω τα σιδερένια θραύσματα. Μοιάζουν με τα παλιά κουτιά μπίρας - δεν είναι. Σκύβω, στη λαμαρίνα διακρίνονται μισοκαμμένοι οι κωδικοί. Το ατσάλι μυρίζει ακόμα. Η ημερομηνία, Gothic γραμματοσειρά. Series 2035. Made in... Οι δύο μονομάχοι: η στρατιά του θριαμβεύοντας αίματος, η στρατιά του ηττημένου αίματος. Η βαθύτερη κοινωνία του αίματος. Είκοσι χρόνια. Γιατί τώρα; Δεν ξέρω. Το παρόν, μικρό διάφανο αγκάθι.

Περπατώ προς το σκοτεινό παρελθόν. Προς το σπίτι. Το ’χα κλείσει τότε. Το ’χα σφραγίσει. Το ’χα ξεχάσει. Αν γυρίσω – αν γυρίσω ποτέ - θα το ξαναφτιάξω, όπως ήταν. Και θα μείνω εδώ, για πάντα. Περνάω τον φράχτη, εκεί που ήταν ο φράχτης. Η εξώπορτα. Σπρώχνω το σπασμένο μαδέρι -μια αχνή γραμμή γλιστρά πίσω μου, κοσκινισμένα χρόνια. Το σαλόνι, άφωνη κραυγή. Αδειασμένο απ’ οξυγόνο. Δεν υπάρχει τρόπος να μετρηθεί τέτοια ακινησία.

Μια βόλτα στα δωμάτια. Μια πεταλίδα αγκιστρωμένη στο πλακάκι της κουζίνας. Σφουγγίζει τα λεπτά, τα δευτερόλεπτα. Στο υπνοδωμάτιο το πάτωμα έχει βουλιάξει. Ούτε μύγες, ούτε κατσαρίδες. Μόνο αυτά τα έντομα να με τρυπούν με τις κουκίδες-μάτια τους. Από την τρύπα εξέχει η γωνία μιας κορνίζας. Μισολιωμένο, ένα τοπίο του Πηλίου. Δική της ελαιογραφία. Καμιά ευθεία, μόνο καμπύλες, σαν τον Μουνχ. Τον αγαπούσε τον Μουνχ, τους πίνακες του με τα πρόσωπα στα φιόρδ. Την θυμάμαι στο στούντιο να ζωγραφίζει. Μουσαμάδες στρωμένοι, μπογιές παντού. Αναποδογύρισα το κόκκινο, μ’ έβαψε για πάντα. Την κοίταξα. Η μικρή ουλή πάνω απ’ το χείλος. Η μυρωδιά της μουσκεμένης ανάσας. Τα μάτια της. Το σχήμα της, αγαπημένο.

Τελευταίο το δικό του. Θέλω ν’ ανοίξω την πόρτα του δωματίου του, να δω. Δεν προλαβαίνω να την ακουμπήσω – διαλύεται σαν χαρτί. Μόνο το σκυρόδεμα άντεξε. Το γραφείο γονατισμένο, θαλάσσιο τέρας που ψυχορραγεί. Εδώ έγραφε. Τη διατριβή πρώτα, αργότερα τα θεατρικά. Το τελευταίο, «Άλφα και Ωμέγα», στο Περιφερειακό Δυτικής Μακεδονίας. Δύο χρονιές. Κριτικές διθυραμβικές, τις έχω κρατήσει στο lifebook. Στη διευρυμένη μνήμη.

Ανοίγω το πρώτο συρτάρι – σπασμένα γυαλιά, ξεραμένο μελάνι, ένα καμένο βιβλίο. Στο δεύτερο, ένα σιδερένιο κουτί. Γερό μέταλλο, άντεξε. Μέσα ένα σιντί, παμπάλαιη τεχνολογία, αρχών του αιώνα. Κειμήλιο πια. Τότε δεν υπήρχε lifebook. Πρόοδος ίσον σμίκρυνση. Στην ετικέτα μια επιγραφή με μπλε στυλό: «Millenium». Τα γράμματά του. Βιαστικά, να προλάβει.

Πλησιάζω την παλάμη, το lifebook. Το’ χω τρία χρόνια, ενδοφλέβιο, γεμίζει με τον ήλιο. Σκανάρω το σιντί. Τα χαρακτηριστικά εμφανίζονται αμέσως: «Τεχνολογία: Πεπαλαιωμένη, Ημερομηνία : 2000, 01.08.00, Ώρα: 11:13:24, Συντάκτης: Παύλος Πλ., Millenium.doc».

Παύλος, ο πατέρας. 2000, Καλοκαίρι, εννιά μήνες πριν γεννηθώ. Διαβάζω, όπως μήνυμα πεταμένο σε μπουκάλι στη θάλασσα:

Τρίτη1.08.00

Κοιμάσαι. Κοιμάσαι ακόμα. Είναι μεσημέρι. Σε κοιτάζω ξαπλωμένη στον ήλιο στην ακρογιαλιά. Εγώ κι εσύ μόνοι σ’ αυτό το σπίτι, σ’ αυτή την παραλία. Ανέβηκα σπίτι, να σου φτιάξω καφέ. Ύστερα θα ’ρθω να σε ξυπνήσω. Κοιτάζω τον πίνακά σου, με τα κύματα που σκάνε κι αισθάνομαι πως κάτι λείπει. Δεν ξέρω τι. Κοιμάσαι κι εγώ θέλω να σου πω τόσα. Δεν μπορώ, δε βρίσκω λόγια. Χτες, όταν ήμουν μέσα σου έβλεπα τη θάλασσα. Έβλεπα τη θάλασσα που ξέβραζε, τα μάτια σου, την άκρη των χειλιών σου,κι ένιωθα το νερό να κυλάει μέσα μας, μαζί μ’ αυτό το ανείπωτο, την αγάπη μας τώρα. Την αγάπη μας χτες. Ένιωθα τη θάλασσα, τα κύματα να μας χαϊδεύουν, κάθε φορά και καινούργιο νερό, κάθε φορά και καινούργια αγάπη, κάθε φορά και καινούργιος χρόνος. Η αγάπη μας αύριο. Όταν χύθηκα μέσα σου δεν ήξερα τίποτα. Κι όμως εκείνη την ώρα ένα άπειρο κομμάτι θάλασσας έγλυφε το δεξί σου πόδι, για να χαθεί μαζί μου, μέσα σου, αιώνια. Τα υγρά του σώματος ξεχείλισαν, σ’ έλουσανο λόκληρη, χύθηκαν μαζί σου στο μεγάλο νερό. Χίλια χρόνια σ’ ένα μας φιλί. Δεν μπορεί, αυτό κάτι γίνεται. Σε κάτι μετατρέπεται. Μαρίνα, δε θα ξεχάσω.

Κάθε μόριο νερού, που κυλάει, εξαφανίζεται, ξαναφτιάχνεται. Όπως η κάθε στιγμή. Ποιο είναι το ακριβώς της θάλασσας, ποιο είναι το ναι της ζωής μας, ποιο είναι το τώρα του έρωτά μας; Ό,τι είναι μέσα μου κινούμενο - μονάχα εκείνο καταλαβαίνει. Ο κινούμενος, ο ερωτευμένος χρόνος. Ο χρόνος που κυλά. Υπάρχει πολύ θάλασσα στην αγάπη μας Μαρίνα. Σ’ ευχαριστώ που μου χάρισες αυτή τη νερένια στιγμή.

Παύλος.

Η συνέχεια. Άλλη ημερομηνία.

Δευτέρα,9.10.00

Γύρισες από τον Βασιλειάδη. Μου το’ πες. Θετικό. Ήξερα πως θα γινόταν εκείνο το βράδυ. Το ’ξερα. Το παιδί μας βγήκε από τη Θάλασσα, απ’ την πηγή του Χρόνου. Μαρίνα το ’νιωθα . Δεν υπήρχαμε, κι υπήρχαμε όσο ποτέ.

Σιωπή. Μέσα μου, έξω μου, παντού. Φόρος σιωπής. Δεν το αποθηκεύω στη μνήμη. Δεν αντέχω. Δε το θέλω στο μέλλον φυτεμένο μέσα μου στο δέρμα. Το μέλλον, κείμενο σβησμένο. Στον στήθος τσιμπιές. Στον καρπό, ένας θύσανος πόνου. Οι ρίζες σταέ γκατα. Ατσάλινες.

Ζεσταίνομαι. Άγριες και μαζί γλυκές εικόνες τρυπάνε το κρανίο. Το σχέδιο των νεκρών. Πάντα τέλειο. Βγαίνω έξω, στον αέρα. Το χνώτο του τόπου, αφόρητο. Περπατώ στην μαύρη άμμο. Προς την θάλασσα. Δεν είμαι ο ίδιος άνθρωπος των προηγούμενων ωρών. Ο κόσμος έπαψε να είναι εκκωφαντικός. Το άναυδο δεν έχει αντίλαλο.

Προσπερνώ τις λαμαρίνες, τα καμένα ξύλα. Μπροστά μου η ραχοκοκαλιά ενός μεγάλου ψαριού. Πεντάγραμμο για τον χαλασμένο χρόνο. Δεν μπορεί, κάποιος παίζει μαζί μας. Με τη γεωμετρία, με το χρόνο, με τη μνήμη, κάποιος παίζει.

Μπαίνω στη θάλασσα. Στα χέρια μου ο μικρός μεταλλικός δίσκος. Τον πετάω μέσα, μακριά, όσο μπορώ, να χαθεί, να βυθιστεί στο νερό. Να μη βλέπω. Εξαφανίζεται ο χρόνος, βυθίζεται, χάνεται για πάντα.

Η θάλασσα σκοτεινιάζει. Το υποβρύχιο με περιμένει. Χαμηλά. Μέσα. Βαθιά. Στη Μαύρη Θάλασσα. Στο σκοτεινό καλοκαίρι.

Δημοσιεύτηκε από τις εκδόσεις Τόπος σε ένθετο στη Ελευθεροτυπία(καλοκαίρι 2007), και μια ελεύθερη διασκευή του στις «Θρυλικές Ιστορίες» (Καστανιώτης, 2010)

Συνέντευξη στο mas-ela.com

2011-09-12T13:34:00.000+03:00

ΑΛΕΞΗΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ: "AYTO ΠΟΥ ΚΑΝΩ ΜΕ ΚΑΝΕΙ ΑΥΤΟΝ ΠΟΥ ΕΙΜΑΙ"

Συνέντευξη ΕΥΑ ΜΠOYZH

Δευτέρα, 12 Σεπτέμβριου 2011

<Ένας διακεκριμένος και ταυτόχρονα πολύ δημοφιλής, σύγχρονος έλληνας πεζογράφος. Ένας συγγραφέας που από τον “Έβδομο Ελέφαντα” έως και την έβδομη ημέρα της εβδομάδας, την “Κυριακή” έχει καταφέρει να “τραβήξει τα βλέμματα”, να αποσπάσει πολύ καλές κριτικές και να κερδίσει την αγάπη και το θαυμασμό των αναγνωστών του.
Η επικοινωνία που είχα μαζί του, μου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις. Ή μάλλον για να είμαι ακριβής μου άφησε τις πιο ξεκάθαρες εντυπώσεις... Αν έπρεπε να τον χαρακτηρίσω με μία φράση αυτή θα ήταν “ Αφοπλιστικά ειλικρινής”.
Εσείς, μπορείτε να βγάλετε τα συμπεράσματά σας από την συνέντευξη που ακολουθεί αποκλειστικά για το http://www.mas-ela.com

“Η ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΙΝΑΙ ΣΑΝ ΑΝΑΠΟΔΟ ΣΤΡΙΠΤΙΖ”

Ε.Μ: Μπορείτε να είστε αντικειμενικός με τον εαυτό σας;
A.Σ: Όχι φυσικά, ποιος μπορεί;
E.M: Πως ήταν τα φοιτητικά σας χρόνια;
A.Σ: Άστατα. Πολύ άστατα.
Ε.Μ: Πότε ανακαλύψατε το συγγραφικό σας ταλέντο;
A.Σ: Το ταλέντο, αν υπάρχει, δεν είναι κάτι που ανακαλύπτεις εσύ. Εκείνο που ανακαλύπτεις είναι μια τάση, μια διάθεση έκφρασης, κάτι που στην αρχή είναι απροσδιόριστο και σε πάει προς έναν κόσμο. Αυτή η ανακάλυψη για μένα αρχικά εμφανίστηκε ως μια «αντιδικία με την πραγματικότητα» που την ένιωθα από πολύ μικρός. Σαν ο κόσμος που ζούσα να μην μου έφτανε. Σαν να θελα να μπω σε κάτι άλλο. Οπότε στην αρχή οδηγήθηκα στη μανιώδη ανάγνωση και μετά στη γραφή.
E.M: Yπήρξε κάποιος συγγραφέας που σας επηρέασε με το έργο του;
A.Σ: Να με επηρεάσει στον τρόπο γραφής, δεν νομίζω. Σίγουρα όμως μέσα μου κυκλοφορούν πάμπολλοι αγαπημένοι συγγραφείς και κείμενα, που θα μου πάρει πολύ ώρα να απαριθμήσω. Και οπωσδήποτε κατά καιρούς υπάρχει ένας εσωτερικός διάλογος μαζί τους.
E.M: Πως αντέδρασε ο αρχιτέκτονας πατέρας σας όταν του ανακοινώσατε πως δε θα ακολουθήσετε αυτό που σπουδάσατε, δηλαδή την αρχιτεκτονική;
A.Σ: Πολύ καλή ερώτηση! Το σωστό βέβαια είναι «Πως αντέδρασε ο αρχιτέκτονας πατέρας σας όταν του ανακοινώσατε πως θα εγκαταλείψετε αυτό που σπουδάσατε, δηλαδή την αρχιτεκτονική;» - διότι είχα ήδη δουλέψει καποια χρόνια ως αρχιτέκτων. Ήταν μια πολύ δύσκολη, περίεργη και κρίσιμη περίοδος για μένα τότε. Έχω μείνει με την αίσθηση ότι ο πατέρας μου –ο οποίος, παρεμπιπτόντως, ποτέ δεν με πίεσε να ακολουθήσω αυτές τις σπουδές- με κατάλαβε, και αποδέχτηκε την ανάγκη μου.
E.M: Περνώντας τα χρόνια, υπήρχαν στιγμές που το μετανιώσατε;
A.Σ: Πότε! Ούτε μια στιγμή! Ούτε καν με την κρίση. Θεωρώ ότι ήταν η καλύτερη απόφαση που έχω πάρει ποτέ στη ζωη μου. Με έσωσε στην κυριολεξία από μια ζωή στην οποία θα ήμουν με το ένα πόδι απ’ έξω.
E.M: Tι συναισθήματα σας είχε δημιουργήσει το πρώτο σας βιβλίο;
A.Σ: Αμηχανία, εγρήγορση, λαχτάρα… Τότε, απλά και να δεις το βιβλίο σου τυπωμένο ήταν κάτι τεράστιο.
E.M: ”Mπαρ Φλωμπέρ”. Από τις μεγαλύτερες επιτυχίες σας. Θέλετε να μας πείτε τί υπήρξε πηγή έμπνευσης γι'αυτό το βιβλίο;
A.Σ: Αυτό το βιβλίο άρχισε από τον… τίτλο σχεδόν. Ήθελα να γράψω για κάποιον που αναζητά κάποιον άλλον δια μέσου διάφορων ευρωπαϊκών πόλεων. Είχα μπροστά μου τον χάρτη της Ευρώπης και έπαιζα με τα αρχικά πόλεων. Καποια στιγμή προέκυψε η φράση Μπαρ- Φλω-μπέρ, από τα αρχικά της Βαρκελώνης, της Φλωρεντίας και του Βερολίνου. Το Φλωμπέρ με παρέπεμπε στη λογοτεχνία άρα και το βιβλίο μοιραία με οδήγησε σε ήρωα συγγραφέα.
E.M: Yπάρχει στους ήρωες των βιβλίων σας δική σας φιγούρα;
A.Σ: Η συγγραφή είναι κάτι σαν ανάποδο στριπτίζ. Αρχίζεις με τον εαυτό σου γυμνό και μετά ντύνεις τους χαρακτήρες με τόσα πολλά επίπεδα- ενδύματα που στο τέλος έχεις ξεχάσει από πού ξεκίνησες. Κάποια στιγμή έχεις ξεχάσει και το ίδιο σου το σώμα, το οποίο, ωστόσο, για τον προσεκτικό αναγνώστη, «αχνοφέγγει» κάτω από τα «φύλλα του κρεμμυδιού».

“ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΑΠΟΔΟΧΗ Η ΟΧΙ”

E.M: Θεωρήστε από τους πιο αγαπητούς σύγχρονους έλληνες πεζογράφους. Πέρα από το ταλέντο σας, που αλλού νομίζετε πως οφείλεται η αγάπη του κόσμου;
A.Σ: Για τον συγγραφέα δεν υπάρχει κάτι άλλο εξόν από το έργο. Το έργο είναι που μιλάει για τα πάντα, για την όποια αποδοχή ή όχι.
E.M: Γράφετε για το κοινό σας ή για τον Αλέξη Σταμάτη;
A.Σ: Όταν γράφω δεν νιώθω πότε την παρουσία του αναγνώστη. Είναι ίσως εν πρώτοις αντιφατικό: αλλά πρόκειται για μια εντελώς ιδιωτική δραστηριότητα η οποία ωστόσο σκοπό έχει να ανακοινωθεί. Όμως αυτή η ανακοίνωση γίνεται με τη φωνή του συγγραφέα. Εάν δεν ηταν αυθεντική, αν ήταν νοθευόμενη με «αυτό που θα ‘θελε ο άλλος να ακούσει», δε θα ’ταν αληθινή. Κάτι καταστροφικό για τη λογοτεχνία και την τέχνη γενικότερα.
E.M: Aν αυτά που γράφατε δεν είχαν απήχηση θα σταματούσατε;
A.Σ: Φυσικά και όχι. Εξάλλου στα πρώτα μου βήματα έγραφα ποίηση την όποια διαβάζαμε μια χούφτα άνθρωποι.
E.M: Aπό την εμπειρία σας αυτά τα χρόνια. Τι θέλει τελικά το αναγνωστικό κοινό;
A.Σ: Δεν νομίζω να υπάρχει απάντηση γι’ αυτό. Εξάλλου πιο κοινό; Καθένας αγοράζει ένα βιβλίο για το δικό του λόγο. Αν μιλήσουμε στατιστικά για το σήμερα, το κοινό θέλει σε ποσοστό 70% αισθηματολογικά μυθιστορήματα. Αν μιλάγαμε για σινεμά θα λέγαμε πως θέλει μπλοκμπάστερ. Αυτό όμως δεν είναι κάτι που καθορίζει ούτε τη λογοτεχνία ούτε το σινεμά. Στην Ελλάδα υπάρχει ένα μικρό κομμάτι κόσμου που αγαπά πολύ το βιβλίο και είναι πολύ ψαγμένο.
E.M: Mπορείτε να μου ξεχωρίσετε ένα από τα βιβλία σας;
A.Σ: Ε, πάντα , κάθε συγγραφέας αγαπάει πιο πολύ το τελευταίο του. Έτσι το αγαπημένο μου είναι η «Κυριακή». Αγάπησα πολύ τον ήρωά του, τον 19χρονο Βασίλη. Τώρα σταδιακά όμως αρχίζω να αγαπώ πιο πολύ αυτό που γράφω αυτή τη στιγμή…

“ΩΣ ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΚΑΛΕΙΣΑΙ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΑΜΕΣΟΣ ΧΩΡΙΣ ΝΑ “ΤΑ ΛΕΣ” ”

E.M: Σεπτέμβριος 2011. Σε τι φάση σας βρίσκουμε επαγγελματικά;
A.Σ: Είμαι στη διαδικασία συγγραφής ενός μυθιστορήματος. Επίσης γράφω ένα θεατρικό - μια εξαιρετικά ελεύθερη διασκευή του «Σκότωσε ο,τι αγαπάς», ενός δικού μου βιβλίου. Βασίζεται στο μύθο του αλλά εκείνο που εντέλει αναδύεται είναι μια εντελώς διαφορετική ιστορία. Είναι ένα άλλο έργο που βγαίνει μέσα από ένα ήδη υπάρχον. Γέννα στη γέννα.
E.M: Πως είναι να κάνεις θέατρο;
A.Σ: Είναι κάτι αφάνταστα ευεργετικό κι εξαιρετικά δύσκολο. Η τέχνη της απόλυτης αλήθειας. Δεν μπορείς να κρύψεις τίποτα στο θέατρο, ούτε μπορείς να «καμωθείς» κάτι. Εδώ δεν χωράνε τεχνικές, αφηγηματικές πολυτέλειες κλπ. Είναι το πιο δύσκολο είδος κείμενου που υπάρχει, ακριβώς επειδή είναι και το πιο άμεσο. Εργαλείο σου μπορεί να είναι ένα «Ναι» ή μια παύση. Ως θεατρικός συγγραφέας, καλείσαι να είσαι άμεσος, χωρίς να «τα λες». Επίσης έχεις σχέση με αυτά τα πολύ ιδιαίτερα πλάσματα, τους ηθοποιούς. Καλλιτέχνες των οποίων το εργαλείο είναι το νευρικό τους σύστημα. Ένας μαγικός χώρος.
E.M: Mιλήστε μας λίγο για την παράσταση και το τί πραγματεύεται;
A.Σ: Όπως είπα και πριν είναι μια διασκευή του βιβλίου μου. Την δραματουργική επεξεργασία την κάνουμε με τον σκηνοθέτη του έργου, τον Άρη Τρουπάκη. Θα ανέβει αρχές Ιανουαρίου στη Β Σκηνή του Θεάτρου της Οδού Κεφαλλήνιας. Τους δυο ρόλους, του Άρη και της Κατερίνας, παίζουν ο Αντώνης Καρυστινός και η Δανάη Παπουτσή. Σκηνικά, κοστούμια και φωτισμούς κανει ο Θοδωρής Χρυσικός.
E.M: … Kαι το βιβλίο;
A.Σ: Το βιβλίο είναι μια ιστορία στην όποια πρωταγωνιστεί μια αθηναϊκή οικογένεια του σήμερα. Το σημείο εκκίνησης του έργου είναι ότι κάνεις δεν είναι εκείνος που φαίνεται. Όλοι κρύβουν κάτι πολύ σημαντικό για τη ζωη τους.
E.M: Πότε το ξεκινήσατε;
A.Σ: Πριν από κάτι μήνες.
E.M: Τα σεμινάρια που κάνετε σε τι αφορούν;
A.Σ: Προσπαθούμε μαζί με τους συμμετέχοντες να διερευνήσουμε διαφορά πράγματα σχετικά με τη λογοτεχνία. Πιστεύω ότι η διάθεση μας να διαβάζουμε ιστορίες αντανακλά τη βαθιά ανάγκη μας να κατανοήσουμε τον τρόπο με τον όποιο εκτυλίσσεται η ζωή, όχι απλά ως μια πνευματική άσκηση, αλλά στα πλαίσια μιας ιδιαίτερα προσωπικής συναισθηματικής εμπειρίας. Η λογοτεχνία δεν είναι μια απόδραση από την πραγματικότητα αλλά το ίδιο το όχημα στο όποιο επιβαίνουμε για να την εξερευνήσουμε. Προσθέτει στην πραγματικότητα, δεν την περιγράφει απλά. Εμπλουτίζει τη ζωή μας, φωτίζει την καθημερινότητα μέσα από άλλο φως. Η λογοτεχνία είναι ο «άλλος τρόπος να δεις». Η σειρά λοιπόν αυτών των σεμιναρίων προσφέρει μια εξοικείωση με αυτόν τον μαγικό κόσμο της μυθοπλασίας, ανοίγοντας την «κουρτίνα των εργασιών» της και προσφέροντας μια ανοιχτή θεά στον μαγικό κόσμο της γραφής. Η προσπάθεια θα είναι να εξερευνήσουμε την λογοτεχνία όχι μόνο μέσα από μια σειρά γενικά αποδεκτών κανόνων, αλλά από μέσα από το ίδιο της το μαγικό υλικό, μέσα από την εμπειρία ενός συγγραφέα.
E.M: Eίστε τελειομανής;
A.Σ: Αν δεν είσαι μέσα σ’ αυτό που κάνεις με όλο σου το είναι δεν έχει ενδιαφέρον, συν ότι για μένα, θα ήταν και ολίγον κάλπικο. Αν αυτό λέγεται περφεξιονισμούς, τότε ναι, είμαι. Η ουσία είναι πως δεν θα μπορούσα να κάνω τίποτα άλλο στη ζωή μου. Κι αυτό που κάνω με κανει αυτόν που είμαι.
E.M: Δε σας αγχώνει το γεγονός πως έχετε αναλάβει να φέρετε εις πέρας αρκετά πράγματα;
A.Σ: Δεν αντιμετωπίζω τις δραστηριότητες μου ως προτζεκτ. Είναι μια φυσική προέκταση του εαυτού μου. Εάν μιλάμε για «δημιουργικό άγχος» τότε φυσικά και έχω όπως όλοι οι άνθρωποι που δημιουργούν κάτι, από το πρώτο ως το τελευταίο τους.

“ΜΕ ΕΚΝΕΥΡΙΖΕΙ Η ΝΩΘΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ “ΔΕ ΒΑΡΙΕΣΑΙ” ”

E.M: Eιστε αισιόδοξος άνθρωπος;
A.Σ: Νομίζω ναι. Σαφώς ναι.
E.M: Σχετικά με την κατάσταση της χώρας, βλέπετε το ποτήρι μισοάδειο ή μισογεμάτο;
A.Σ: Το βλέπω όπως είναι. Να αδειάζει.
E.M: Aν ήσασταν για μία εβδομάδα πρωθυπουργός ποιο θα ήταν το πρώτο πράγμα που θα κάνατε/θα αλλάζατε;
Α.Σ: Δεν μπορώ να δω τον εαυτό μου σε οποιαδήποτε σχέση εξουσίας. Έχω μεγάλο πρόβλημα με το να «λέω στον άλλο τι να κάνει». Όπως και με το αντίθετο.
E:M: Toν δικό σας χώρο τον έχει επηρεάσει η κρίση;
A.Σ: Παρά πολύ. Το μόνο καλό που μου έδωσε εμένα προσωπικά αυτή η κρίση είναι ότι «μ' έβγαλε από το καβούκι μου» κι αντί να είμαι μονο μπροστά σε έναν υπολογιστή και να γράφω τα βιβλία μου, μπήκα σε κάποιες συνεργατικές διαδικασίες όπως, κυρίως, το θέατρο. Είναι πολύ καλό κάπου ν' αφήνεις κατά μέρος τον εαυτό σου και να τον βλέπεις ως μέλος μιας ομάδας.
E.M: Θα φεύγατε μόνιμα από την Ελλάδα;
A.Σ: Δύσκολο, αν όχι αδύνατον. Ειδικά σε αυτή την ηλικία. Έξαλλου αυτές οι στιγμές που ζούμε αυτή την περίοδο είναι ιστορικές. Περάν του ότι πιστεύω ότι θα πρέπει να το παλέψουμε όλοι μαζί, η κρίση έχει ενισχύσει σε μένα προσωπικά εκείνο που οφείλει κάνεις να κάνει μετά από μια ηλικία. Να πετάει από πάνω του τα περιττά.
E.M: Tι σας εκνευρίζει πιο πολύ στους Έλληνες;
Α.Σ: Το «δε βαριέσαι». Η νωθρότητα. Η έλλειψη παιδείας.
E.M: Τηλεόραση βλέπετε;
A.Σ: Ναι, αλλα κυρίως ξένες σειρές. Τελευταία είδα το αριστουργηματικό «Wire» της HBO, ό,τι καλύτερο έχω δει πότε στην τηλεόραση. Κάθε επεισόδιο είναι καλύτερο από πολλές ταινίες μαζί. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα!

“ΕΝΙΩΘΑ ΠΩΣ ΟΦΕΙΛΑ ΝΑ ΜΟΙΡΑΣΤΩ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥ ΜΕ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ”

E.M: Έπειτα από την «εξομολόγησή» στην εκπομπή “Πρωταγωνιστές” για τη σχέση που είχατε με το αλκοόλ, αισθανθήκατε πως ήρθατε πιο κοντά με το κοινό σας;
A.Σ: Μα δεν είχε καμία σχέση με το «κοινό» του βιβλίου αυτό. Δε μίλησα σαν συγγραφέας, μίλησα σαν πρώην εξαρτημένος. Η κίνηση αυτή ήταν κάτι που ήθελα να κάνω από πολύ καιρό. Ένιωθα πως όφειλα να μοιραστώ αυτή την ιστορία με άλλους ανθρώπους, γιατί η υπόθεση αλκοόλ είναι πολύ κρυφή κι όποιος μπορεί να συμβάλλει για να σηκωθεί ο πέπλος, μόνο καλό μπορεί να κάνει. Ο Σταύρος Θεοδωράκης και η ομάδα του προσέγγισαν το θέμα με πολύ εύστοχο και ουσιαστικό τρόπο. Μετά την εκπομπή είχα αρκετά μηνύματα από ανθρώπους που μου επιβεβαίωσαν εκείνο που μου συνέβη κι εμένα. Την αδυναμία παραδοχής. Και το πως παραμένει ένα ταμπού, μια κρυφή πληγή για πάμπολλες οικογένειες και πως ο μόνος τρόπος να αρχίσεις να το παλεύεις είναι να το παραδεχτείς.
E.M: Νιώσατε καλύτερα με τον εαυτό σας που μοιραστήκατε κάτι τόσο προσωπικό με τον απλό τηλεθεατή;
A.Σ: Έχουν περάσει αρκετά χρόνια πια και μπορώ να λειτουργώ αποστασιοποιημένα. Ίσως γι' αυτό ήμουν αρκετά «κάθετος» στις απόψεις μου. Εάν την έκανα πριν δέκα χρόνια θα ήμουν πιο «συναισθηματικός». Εκείνη τη στιγμή απλά έλεγα την αλήθεια μου. Η οποία ταξίδεψε στον καθένα ανάλογα με την δική του αίσθηση, εμπλοκή και ευαισθησία για το ζήτημα.
E.M: Τι σας κάνει να χαμογελάτε;
A.Σ: Οτιδήποτε είναι ευχάριστο στη ζωη.
E.M: Τι σας κάνει να θυμώνετε;
A.Σ: Σε προσωπικό επίπεδο, παλιά, η μικρότητα ορισμένων ανθρώπων στο χώρο. Όταν κατάλαβα τα κίνητρα έπαψα να θυμώνω. Σε ευρύτερο επίπεδο η σοβαροφάνεια και η «δηθενιά», οι ξερόλες. Με ενοχλούν πολύ όσοι παίρνουν τον εαυτό τους πολύ στα σοβαρά, που νιώθουν «πρίγκιπες των μεγάλων πραγμάτων» ενώ είναι «εργάτες των ελάχιστων», όπως είμαστε, στην καλύτερη, όλοι μας.
E.M: Ποιος είναι ο στόχος της επόμενης πενταετίας για τον Αλέξη Σταμάτη;
Α.Σ: Δεν βάζω στόχους. Ζω μέρα τη μέρα, μήνα το μήνα, βιβλίο το βιβλίο. Και ειδικά την επομένη πενταετία το να μιλάει κανείς για στόχους είναι λίγο… επιστημονική φαντασία.
E.M: Θέλω να κλείσουμε με το μότο σας, απευθυνόμενος και στους αναγνώστες μας.
A.Σ: Δεν έχω κάποιο «μότο», έχω φράσεις που μ' αρέσουν. Μια ας πούμε είναι :«πάμε παρακάτω».

INFO
Γεννήθηκε στην Αθήνα και είναι γιος του αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη και της ηθοποιού, Μπέτυ Αρβανίτη Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ και ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές Αρχιτεκτονικής και Κινηματογράφου στο Λονδίνο.
Έχει εκδόσει εννιά μυθιστορήματα. Το πρώτο, Ο έβδομος ελέφαντας (1998) εκδόθηκε στην Μεγάλη Βρετανία. Το δεύτερο, Μπαρ Φλωμπέρ (2000) εκδόθηκε στην Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ρωσία, την Ισπανία και τη Σερβία. Έχει δημοσιεύσει έξι ποιητικές συλλογές.
Το μυθιστόρημα του Αμερικάνικη Φούγκα εκδόθηκε το 2008 στις ΗΠΑ εχοντας κερδίσει το International Literature Award από το National Endowment for the Arts. Το τελευταίο του μυθιστόρημα Βίλα Κομπρέ ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ (2007). Για την δεύτερη συλλογή του, Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων του απονεμήθηκε το 1994 από τον Δήμο Αθηναίων το Βραβείο Ποίησης στη μνήμη Νικηφόρου Βρεττάκου. Το παιδικό του μυθιστόρημα Ο Άλκης και ο Λαβύρινθος κέρδισε το Πρώτο Βραβείο του Κύκλου του Παιδικού Βιβλίου.
Ο μονόλογος του Τελευταία Μάρθα παρουσιάστηκε το 2004 στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα και παίχτηκε το 2008 στο Θέατρο Οδού Κεφαλλήνιας σε σκηνοθεσία Βίκυς Γεωργιάδου και ερμηνεία Χρήστου Στέργιογλου. Το εργο του Δακρυγόνα παίχτηκε το 2010 στο ίδιο θέατρο.
Έχει γράψει το σενάριο για την ταινία Καταιγίδα, (σκην. Χάρης Πατραμάνης) το όποιο εγκρίθηκε από το πρόγραμμα Ορίζοντες του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου και θα γυριστεί μέσα στο 2009. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στην Μεγάλη Βρετανία. Έχει αντιπροσωπεύσει πολλές φορές την Ελλάδα σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια
http://www.facebook.com/Alexis.Stamatis.gr

Ο Αλέξης Σταμάτης στο Χάρβαρντ

2011-09-07T10:19:00.001+03:00

Ο Αλέξης Σταμάτης στο Χάρβαρντ

Μy American tripκεφαλαιο 32
απο το thea.gr

My American trip (κεφ. 32)

Mε αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του «Αμερικάνικη Φούγκα», το οποίο απέσπασε το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Αμερικανικού Ομοσπονδιακού Ιδρύματος Τεχνών, ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης διέσχισε την Αμερική απ’ άκρη σε άκρη το 2008. Φανατικός ταξιδιώτης και όχι τουρίστας, κάθε εβδομάδα καταγράφει στο thea τις εμπειρίες του από εκείνο το ταξίδι ζωής- και παίρνει και εμάς μαζί του.

10.10. 2008
Το Χάρβαρντ είναι ένα ιδιωτικό Ivy League Πανεπιστήμιο που βρίσκεται στο Cambridge, στην ευρύτερη περιοχή της Βοστόνης. Το Πανεπιστήμιο ιδρύθηκε το 1636 και είναι το παλαιότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα στις ΗΠΑ και το πρώτο corporation (επισήμως: «The President and Fellows of Harvard College») που καταγράφηκε στη χώρα. Η ιστορία, η επιρροή και η οικονομική δύναμη του Χάρβαρντ είναι τεράστια. Έχει τη μεγαλύτερη ακαδημαϊκή επιχορήγηση από κάθε εκπαιδευτικό ίδρυμα στον κόσμο: 27,4 δις δολάρια το Σεπτέμβριο του 2010) Με λίγα λόγια μιλάμε για ένα από πιο σημαντικά πανεπιστήμια του πλανήτη.

Ο ποταμός Τσαρλς στα όρια του Χάρβαρντ

Φυσικά, από εδώ έχει αποφοιτήσει η αφρόκρεμα της αμερικανικής κοινωνίας. Κάποια ενδεικτικά ονόματα αρκούν: John Adams, John Quincy Adams, Theodore Roosevelt, Franklin Roosevelt, John F. Kennedy, Al Gore, George W. Bush (ω, ναι!) Barack Obama, Pierre Trudeau, Bill Gates, Benjamin Netanyahu, Henry David Thoreau, Ralph Waldo Emerson, William S. Burroughs, Wallace Stevens, T. S. Eliot and E. E. Cummings, Leonard Bernstein, Jack Lemmon, Natalie Portman , Matt Damon, Tommy Lee Jones (!), Darren Aronofsky, Philip Johnson, Gram Parsons, Mark Zuckerberg, (πως θα μπορούσε να μην…) Ted Kaczynski (για όσους αναρωτιούνται για τον τελευταίο είναι οι γνωστός Unabomber…). Με το πανεπιστήμιο είχαν εκπαιδευτική σχέση… 75 (!) νικητές του βραβείου Νόμπελ, ενώ 19 επίσης έχουν διδάξει.

Η ατμόσφαιρα είναι εξαιρετικά φιλική, υπάρχει μια ευγένεια και μια φιλοξενία που δεν θα ξεχάσω πότε μου. Με τους καθηγητές στον υπέροχο χώρο του Πανεπιστήμιου μιλήσαμε για το Βυζάντιο και την τόσο παραμελημένη λογοτεχνία του.
Η εμπειρία μου της εκδήλωσης: Εδώ οι φοιτητές διψάνε να ακούσουν ελληνικά, κάτι που με έκανε να νιώσω ακόμα πιο άνετα. Όμως είπαμε και σ’ άλλη ευκαιρία, εδώ είναι το βασίλειο του «comparative», της συσχέτισης, της σύγκρισης και της αλληλεπίδρασης, οπότε στην κουβέντα μπαίνουν ο Ντέιβιντ Λιντς, ο Ντίλαν, ο Κέρουακ, ο Γκίνσμπεργκ, ο Βέντερς, ο Αντονιόνι, ο Σάλιντζερ, ο Τουέιν, ο Ουάλας Στίβενς, ο Μέλβιλ, ο Χίτσκοκ, οι αδερφοί Κοέν αλλά και (όταν περνάμε στην ελληνική λογοτεχνία), ο Θανάσης Βαλτινός, ο Γιάννης Πάνου, ο Σωτήρης Δημητρίου, η Σώτη Τριανταφύλλου, ο Δημήτρης Σωτάκης…

Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ

Στην εκδήλωση έχουν έρθει αρκετοί Έλληνες φοιτητές. Mastermind της κινητοποίησης είναι ο Κυριακός Πιερρακάκης (@pierrakakis) – με τον οποίον είχα μιλήσει από πολύ πριν στο facebook και εκ των υστέρων γίναμε πολύ καλοί φίλοι. Ο Κυριάκος μάλιστα παρουσίασε τα δυο τελευταία βιβλία μου. («Σκότωσε ό,τι Αγαπάς» και «Κυριακή»).

Οι συζητήσεις για τη λογοτεχνία είχαν σαν κύριο άξονά τους τη διακειμενικότητα , τον «διαπολιτισμό», το subtext, (το «κάτω κείμενο») και τα στοιχεία που «σπείρει» ο δημιουργός στο έργο του ώστε να δημιουργήσει ηθελημένα συνειρμούς, να ανακαλέσει εικόνες, να «συνομιλήσει» με κείμενα, ταινίες, τραγούδια κ.λ.π.
Επιστρέφω στο φλέγον ζήτημα του τρόπου είσπραξης της γνώσης. Στην Αμερική η επιστημονική στόχευση εδράζεται στη σύγκριση, στον παραλληλισμό, στην σύγχρονη διαπραγμάτευση ομοειδών ή αντιθετικών ζευγών. Είναι σα να δουλεύουν την ίδια στιγμή σε δυο άξονες, στην εξονυχιστική εμβάθυνση του εκάστοτε θέματος και ταυτόχρονα, στην εξαντλητική σύγκριση και συνομιλία του με άλλα κείμενα, εικόνες, θεωρίες. Αυτή η παράλληλη διαξονική διαπραγμάτευση δημιουργεί θα λέγαμε μια σπειροειδή κίνηση που κατευθύνεται προς τα πάνω.
Μια γνωσιακή πτήση εξαιρετικά ενδιαφέρουσα για οποίον έχει μάτια ανοιχτά και αναπνέει τον 21ο αιώνα χωρίς αγκυλώσεις και παρωπίδες. Ίσως τελικά αυτό να είναι η Αμερική. Ο συνδυασμός της οριζόντιας κίνησης (του road) και της κάθετης (της πτήσης, του flight) που δημιουργεί εντέλει αυτόν τον κοχλία, που τόσο προσομοιάζει με το γονιδίωμα, το DNA. Ο ατέρμων κοχλίας της εξέλιξης.

Αλέξης Σταμάτης

Anthony's Pier 4

Το βράδυ πήγαμε με τον Κυριακό και την παρέα των ελλήνων φοιτητών στο Anthony's Pier 4, στην αποβάθρα του λιμανιού της πόλης. Το εστιατόριο υπήρξε στέκι πολλών διασημοτήτων, από την οικογένεια Κένεντι ως τον Τζο Ντι Μάτζιο, και από τα πιο ιστορικά εστιατόρια της Βοστόνης αλλά και της χώρας.
Το εστιατόρια άνοιξε ο Anthony Athanas (1911-2005), μια από τις θρυλικές περσόνες του επιχειρηματικού κλάδου στην Βοστόνη. Το Anthony's Pier 4 ήταν η ναυαρχίδα της αλυσίδας των εστιατορίων του. Δεν υπάρχουν λόγια για να περιγράψω τον φρέσκο αστακό, την σπεσιαλιτέ. Ένα πάρτι που ξεκίνα από τον οισοφάγο και κατακλύζει τις αισθήσεις!
Αλλά εκείνο που ήταν ακόμα πιο απολαυστικό ήταν η παρέα. Εντυπωσιάστηκα πολύ από την παρέα αυτή, μια παρέα παιδιών από την «άλλη Ελλάδα» που ζουν και σπουδάζουν στο Δυτικό ημισφαίριο, που προχωράει, παράγει, προοδεύει και αποτελεί μια ελπίδα μας για το μέλλον, ειδικά αυτές τις δύσκολες στιγμές που ζούμε.

O Αλέξης Σταμάτης στο Boston Public Garden

2011-09-01T14:47:00.001+03:00

O Αλέξης Σταμάτης στο Boston Public Garden

από το thea.gr

Photo: credit visualphotos.com

My American trip (κεφ. 31)

10.10. 2008

Κι ενώ η οικονομία καταρρέει, το δίδυμο Τζον Μακ Κέιν – Σάρα Πέιλιν κινδυνολογεί και το bailout plan μοιάζει σαν η μόνη διέξοδος στο χάος της Γουόλ Στριτ, φτάνω στην πιο ευρωπαϊκή ίσως πόλη της Αμερικής, στη Βοστόνη.
Από το σταθμό του τρένου παίρνω ταξί για το ξενοδοχείο. Πρώτη έκπληξη: ο μαύρος ταξιτζής με τα tattoo που μοιάζει σαν να βγήκε από μια σειρά τύπου Wire, (ήταν ίδιος ο Όμαρ, χωρίς την καραμπίνα), αντί να ακούει Run DMC, απολαμβάνει Αλμπινόνι.

Το βράδυ είχα μια εκδήλωση σε ένα από τα πιο φετίχ- εκπαιδευτικά ιδρύματα στον κόσμο. Τι φοράνε για να πάνε στο Χάρβαρντ; Μια αυτοσαρκαστική, παράξενο ερώτηση για κάποιον σαν κι εμένα, μια και το θέμα ντύσιμο είναι σαν το θέμα αυτοκίνητο - απλά δεν έχω καμία σχέση (ντεν οντιγκό καρντιά μου). Εντέλει, διάλεξα ένα απλό άσπρο πουκάμισο, το πιο «επίσημο» ρούχο που είχα μαζί μου. «Να ‘σαι ο εαυτός σου», η φθαρμένη από την πολυχρησία κοινοτοπία, η οποία, ωστόσο, δώδεκα χρόνια πριν, μου έσωσε τη ζωή.

Η Βοστόνη είναι μια από πιο παλιές πόλεις των ΗΠΑ. Θεωρείται η άτυπη πρωτεύουσα της «Νέας Αγγλίας» με βάση την οικονομική και πολιτιστική της θέση στην περιοχή. Ιδρύθηκε το 1630, από Πουριτανούς αποικιοκράτες και υπήρξε θέρετρο αρκετών γεγονότων της Αμερικανικής Επανάστασης, όπως της «Σφαγής της Βοστόνης». Λόγω του σημαντικού ρόλου που έχει παίξει στην Αμερικανική Επανάσταση, διάφορες ιστορικές τοποθεσίες έχουν διατηρηθεί ως μέρη του Boston National Historical Park. Πολλά βρίσκονται κατά μήκος του Freedom Trail, το όποιο σηματοδοτείται από κόκκινα τούβλα ενσωματωμένα στο πλακόστρωτο. Εδώ λειτούργησε και το πρώτο σύστημα υπόγειας κυκλοφορίας στη χώρα το 1897.

Με πάμπολλα κολλέγια και πανεπιστήμια στην ευρύτερη περιοχή, η Βοστώνη είναι σήμερα ένα διεθνές κέντρο υψηλού επίπεδο εκπαίδευσης. Η δε οικονομία της πόλης είναι βασισμένη στην έρευνα, στα ηλεκτρονικά, στο engineering και στην υψηλή τεχνολογία - βασικά βιοτεχνολογία. Θεωρείται μάλιστα και το πρώτο κέντρο καινοτομίας στον κόσμο. Από την άλλη, το κόστος διαβίωσης είναι από τα μεγαλύτερα στις ΗΠΑ. Δεν μπορείς να τα έχεις όλα…

Αλλά και από τέχνη η πόλη δεν πάει πίσω… Εδώ υπάρχουν υπέροχα θέατρα και χώροι συναυλιών: Cutler Majestic Theatre, Boston Opera House, Citi Performing Arts Center, the Colonial Theater, Orpheum Theatre, όπου εμφανίζονται σημαντικές θεατρικές ομάδες αλλά και οι παγκοσμίου φήμης καλλιτεχνικοί οργανισμοί Boston Symphony Orchestra, Boston Ballet, Handel and Haydn Society. Για να μιλήσουμε για τη σύγχρονη εποχή, δεν ξεχνάμε ότι η Βοστόνη υπήρξε μια από τις γενέτειρες του hardcore punk αλλά και του ska punk των 90s, με μπάντες όπως The Mighty Mighty Bosstones και The Allstonians.

Είχα κάποιες ώρες μπροστά μου μέχρι να πάω στην εκδήλωση. Αποφάσισα να ρίξω μια πρώτη ματιά στο Boston Public Garden. Τον πιο παλιό βοτανικό κήπο της Αμερικής και, όπως ένιωσα αποχωρώντας, ένα από τα ωραιότερα μέρη που έχω πάει στη ζωή μου. Η πρώτη αίσθηση ήταν σαν ξαφνικά να βρίσκεσαι στον πίνακα του Σερά: A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte. Για λίγο η όραση μου έγινε πουαντιγιστική.

Μπήκα στον Κήπο από τη δυτική πύλη, στη γωνία Arlington Street και Commonwealth Avenue. Η πρώτη εικόνα ήταν ο ορίζοντας της πόλης καδραρισμένος πίσω από το άγαλμα του George Washington και τα δέντρα. Υπέροχο. Από έναν πλανόδιο αγόρασα μια κόκα κόλα κι ένα πρέτζελ, τα διάσημα κουλούρια των ΗΠΑ (για όσους ενδιαφέρονται, τα υλικά: λίγη ξηρή μαγιά/ ένα λίτρο ζεστό νερό, όχι καυτό/ ένας κρόκος αυγού/ μια κουταλιά της σούπας μέλι/ τρεις κουταλιές της σούπας γάλα/ μισή κουταλιά βούτυρο/ μία κοφτή κουταλιά αλάτι/ τρεις κουταλιές αλεύρι/ τρεις κουταλιές ζάχαρη/ δύο κουταλιές χοντρό θαλασσινό αλάτι).

Κατευθύνθηκα προς τη λιμνούλα. Εδώ είναι το «σπίτι» δυο κύκνων. Ονομάζονται Ρωμαίος και Ιουλιέτα και είναι κωφάλαλοι. Μπήκα σ’ ένα Swan Boat που είναι διακοσμημένο στο πίσω μέρος μ’ έναν λευκό κύκνο που είναι και κάθισμα. Ένας ξεναγός που καθόταν μέσα στον «κύκνο» μας ξενάγησε στη λίμνη. Δεν τον άκουγα, είχα χαθεί στη μαγεία. Το μόνο που θυμάμαι είναι πως μας είπε ότι, παρά τα ονόματα τους, και οι δυο κύκνοι είναι θηλυκοί.

Μια μαγεία, πραγματικά. Τα φυτά εδώ καλλιεργούνται στα θερμοκήπια του κήπου. Υπάρχουν περίπου 80 είδη. Το σκηνικό φυσικά είναι εξόχως ρομαντικό με αποτέλεσμα να διεξάγονται πολλοί γάμοι στο χώρο. Δεν ήταν τυχαίο λοιπόν που μέσα σε λίγη ώρα έπεσα πάνω σε δύο. Πέρασα αρκετή ώρα στον όμορφο αυτό κήπο. Για άλλη μια φορά σκέφτηκα πόσο ευεργετικό και ψυχωφελές είναι να υπάρχουν τέτοιοι ζωντανοί θύλακες πράσινου σε μια πόλη και για άλλη μια φόρα μελαγχόλησα σκεφτόμενος ότι ο Εθνικός μας κήπος μπροστά σ’ αυτή την πανδαισία είναι τόσο φτωχός.

Αλλά πάντα υπάρχει και το Ελληνικό. Ένας χώρος δυο φορές σαν το Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης. Ονειρεύτηκα λιμνούλες και πουαντιγιστικές εικόνες, με ορίζοντα τη θάλασσα. Είθε.

My American trip (κεφ. 30)

2011-08-30T20:17:00.000+03:00

My American trip (κεφ. 30)
www.thea.gr

My American trip (κεφ. 30)

9.10. 2008

Next stop. Βoston. Ταξιδεύω με το αγαπημένο Amtrak. Το πιο κουλ μέσον. Στο IPod ακούω το Midnight Rambler των Rolling Stones:
Did you hear about the Midnight Rambler?
He 'll leave his footprints up and down your hall
Did you hear about the Midnight Rambler?
Did you see me make my midnight call

Το τραγούδι είναι για τον Στραγγαλιστή της Βοστόνης. Ανάμεσα στις 14 Ιουνίου του 1962 και τις 4 Ιανουαρίου 1964, δεκατρείς μοναχικές γυναίκες στην ευρύτερη περιοχή της Βοστόνης έπεσαν θύματα είτε ενός serial killer, είτε, πιθανότατα, περισσότερων. Αν και κανείς δεν δικάστηκε επίσημα ως ο Στραγγαλιστής της Βοστόνης, το κοινό πίστεψε πως ήταν ο Albert DeSalvo. Ποτέ δεν αποδείχτηκε όμως ότι εντέλει ήταν αυτός.

Από το παράθυρο χάζευα το τοπίο και θυμήθηκα και την ταινία με τον πρόσφατα αποδημήσαντα Τόνι Κέρτις. Όμως γρήγορα παράτησα συνειρμούς, μουσικές και ταινίες κι άνοιξα το βιβλίο που ‘χα αγοράσει στην Πρόβιντενς. Christopher Lasch: The culture of narcissism.

Ένα βιβλίο, όχι πρόσφατο, αλλά γραμμένο το… 1979! Εκεί, στο μάτι του κυκλώνα, καθώς τα ουτοπικά οράματα των σίξτις διαλύονταν μέσα στο «personal growth» λάιφσταιλ των σέβεντις, μέσα στο χάος και την καπιταλιστική Αμερική. Το βιβλίο εξηγεί εξαιρετικά το πως η κουλτούρα της «οργανωμένης καλοσύνης» της παραδοσιακής αμερικανικής οικογενειακής δομής παρήγαγε ένα τύπο ανθρώπου που ο συγγραφέας χαρακτηρίζει κλινικά ως «παθολογικά ναρκισσιστή». Για τον Lasch, η παθολογία αντιπροσωπεύει μια υπερυψωμένη εκδοχή της πραγματικότητας…

Θυμάμαι πόσο είχα εντυπωσιαστεί τότε από όσα έγραφε. Και είναι φοβερό πως ξανακοιτάζοντας τα αναδρομικά , είναι σχεδόν προφητικά. Ο «ναρκισσιστής» άνθρωπος όπως τον περιγράφει ο Lash, όχι μόνο κατέκλυσε την Αμερική αλλά πήρε και ένα υπερατλαντικό όχημα κι έφτασε ως εμάς. Να δούμε ποιος θα είναι ο επόμενος «ανθρωπότυπος» που θα τον διαδεχτεί... Ιδού μερικά, πολύ ενδιαφέροντα κομμάτια από το βιβλίο του.

{…} Πολλά έχουν γραφτεί για τα σημάδια μιας νέας ζωής στις ΗΠΑ. Ωστόσο, αυτό εδώ το βιβλίο περιγράφει ένα τρόπο ζωής που πεθαίνει – την κουλτούρα του ανταγωνιστικού ατομισμού, η οποία, στην παρακμή της, ώθησε τη λογική του ατομισμού στο ακρότατο όριο ενός πολέμου όλων εναντίον όλων, την αναζήτηση της ευτυχίας στο αδιέξοδο της ναρκισσιστικής ενασχόλησης με τον εαυτό. Οι στρατηγικές της ναρκισσιστικής επιβίωσης αυτοπαρουσιάζονται σήμερα σαν χειραφέτηση από τις κατασταλτικές συνθήκες τού παρελθόντος, γεννώντας έτσι μια «πολιτιστική επανάσταση» που αναπαράγει τις χειρότερες όψεις τού καταρρέοντος πολιτισμού, τον οποίον ισχυρίζεται ότι κριτικάρει.

{…} Ο ίδιος ο homo economicus έδωσε τη θέση του στον ψυχολογικό άνθρωπο των καιρών μας – το τελικό προϊόν τού αστικού ατομισμού. Ο νέος ναρκισσιστής δεν ζει υπό το δέος της ενοχής αλλά τού άγχους. Δεν επιζητεί να επιβάλλει τις βεβαιότητές του στους άλλους αλλά να βρει ένα νόημα στη ζωή. Απελευθερωμένος από τις δεισιδαιμονίες τού παρελθόντος, αμφιβάλλει ακόμα και για την πραγματικότητα της ύπαρξής του

{…} Κτητικός, με την έννοια ότι οι πόθοι του δεν έχουν όρια, δεν συσσωρεύει αγαθά και προμήθειες για να εξασφαλίσει το μέλλον του, όπως έκανε ο κτητικός ατομιστής της πολιτικής οικονομίας τού 19ου αιώνα, αλλά απαιτεί άμεση ικανοποίηση και ζει σε μια κατάσταση ανησυχίας και μόνιμα ανικανοποίητης επιθυμίας.

{…} Ο ναρκισσιστής δεν ενδιαφέρεται για το μέλλον, διότι, εν μέρει, ενδιαφέρεται ελάχιστα για το παρελθόν. Τού είναι δύσκολο να εσωτερικεύσει συνειρμούς χαράς ή να πλάσει ένα απόθεμα αγαπητικών αναμνήσεων με τις οποίες θ’ αντιμετωπίζει το επόμενο μέρος της ζωής του, το οποίο στην καλύτερη περίπτωση τού προκαλεί πάντοτε θλίψη και πόνο. Σε μια ναρκισσιστική κοινωνία –μια κοινωνία που δίνει πρωταρχική θέση και ενθάρρυνση στα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά-, η πολιτισμική αποσύνθεση τού παρελθόντος δεν αντανακλά μόνο την ένδεια των παλαιών ιδεολογιών, που έχασαν την επαφή τους με την πραγματικότητα και εγκατέλειψαν την προσπάθεια να την κυριαρχήσουν, αλλά και την ένδεια της εσώτερης ναρκισσιστικής ζωής.

{…} Το να ζεις για τη στιγμή έγινε το κυρίαρχο πάθος [στις ΗΠΑ] – να ζεις για τον εαυτό σου, όχι για τούς προγόνους σου ούτε για τούς επιγόνους σου. Χάνουμε τάχιστα την αίσθησή μας της ιστορικής συνέχειας, την αίσθηση ότι ανήκουμε σε μια διαδοχή γενεών που κατάγονται από το παρελθόν και ανοίγονται στο μέλλον.

{…} Το σύγχρονο κλίμα δεν είναι θρησκευτικό αλλά θεραπευτικό. Σήμερα, οι άνθρωποι δεν πεινούν για προσωπική σωτηρία αλλά για αίσθημα, στιγμιαίες ψευδαισθήσεις, ατομικό ευ ζην, υγεία και ψυχική ασφάλεια.

{…} Η ρήξη με την Ευρώπη, η κατάλυση της προέλευσής μας και η χαλάρωση των οικογενειακών δεσμών, έδωσαν λοιπόν υπόσταση στην (έστω και απατηλή σε τελική ανάλυση) πίστη των Αμερικανών ότι είναι ο μοναδικός λαός στον κόσμο που μπορεί να γλυτώσει από τη συντριπτική επιρροή τού παρελθόντος. Φαντάστηκαν, όπως το έλεγε ο Τοκβίλ, ότι «ολόκληρη η μοίρα τους είναι στα χέρια τους».

Albert DeSalvo

Christopher Lasch: The culture of narcissism

{…} «Ο ρους του χρόνου διαρρηγνύεται ανά πάσα στιγμή και η σειρά των γενεών σβήνει. Εκείνοι που ήρθαν πριν, γρήγορα ξεχνιούνται. Για εκείνους που θα έρθουν μετά, δεν έχουνε καμιά ιδέα. Το ενδιαφέρον του Αμερικανού περιορίζεται σ’ εκείνους που έχουν άμεση σχέση με τον εαυτό του».

{…} Η ατροφία των παλιότερων παραδόσεων αυτο-βοήθειας διέβρωσε τον καθημερινό ανταγωνισμό στη μια περιοχή μετά την άλλη, και έκανε το άτομο να εξαρτάται από το Κράτος, τη Συντεχνία και άλλες γραφειοκρατίες. Ο ναρκισσισμός εκπροσωπεί την ψυχολογική διάσταση αυτής της εξάρτησης. {…} Για το ναρκισσιστή ο κόσμος είναι ένας καθρέφτης, ενώ ο παλαιός ατομιστής έβλεπε τον κόσμο σαν μια κενή ερημιά που θα μπορούσε να διαμορφώσει ο ίδιος όπως ήθελε.

{…} Οι σημερινοί Αμερικανοί δεν παρωθούνται από μια αίσθηση απεριόριστης δυνατότητας αλλά από την κοινοτοπία της κοινωνικής τάξης πραγμάτων

{…} Νιώθουν να κατακλύζονται από μια εκμηδενιστική ανία, όπως τα ζώα εκείνα που τα ένστικτά τους έχουν αλλοιωθεί από μια χρόνια αιχμαλωσία.

{…} Ακόμα και οι συζητήσεις παίρνουν τη μορφή «εξομολογήσεων» {…} Το ίδιο και η λογοτεχνία {…} Οι σημερινοί συγγραφείς προσπαθούν να γοητεύσουν τον αναγνώστη παρά να τον πείσουν. {…} Οι «εξομολογήσεις» των σημερινών συγγραφέων είναι αξιοσημείωτες μόνο για την απίστευτη κοινοτοπία τους.

{…} Η απορρόφηση στον εαυτό απομονώνει τούς εύπορους Αμερικανούς από τις φρικαλεότητες που συμβαίνουν τριγύρω τους, και τούς διευκολύνει να καθησυχάζουν την ταραγμένη τους συνείδηση.

{…} Στην πραγματικότητα, η λατρεία της intimacy δεν προέρχεται από μια κατάφαση της προσωπικότητας αλλά από την κατάρρευσή της.

{…} Η θεωρητική αυστηρότητα δίνει τη θέση της σε εύκολα ηθικά σλόγκαν και συναισθήματα.

{…} Παρ’ όλο που ο ναρκισσιστής μπορεί να λειτουργήσει μέσα στον καθημερινό κόσμο και συχνά γοητεύει άλλους ανθρώπους (κυρίως με την ψευτο-επίγνωση του εαυτού του, δηλαδή την απορρόφησή του στον εαυτό του), η απαξίωσή του των άλλων, μαζί με την απουσία κάθε περιέργειας για τους άλλους, φτωχαίνουν την προσωπική ζωή του και ενδυναμώνουν το υποκειμενικό του αίσθημα της κενότητας.

{…} Η ιδεολογία της απατηλά οπτιμιστικής, ατομικής ανάπτυξης, υποκρύπτει μια βαθιά απελπισία και παραίτηση. Είναι η πίστη εκείνων που δεν έχουν πίστη.

Με αυτά και με αυτά έφτανα στη Βοστόνη. Στην πόλη για την όποια ο μαέστρος του νουάρ Raymond Chandler έχει πει «I guess God made Boston on a wet Sunday». Μόνο που έφτανα Πέμπτη και η μέρα ήταν ηλιόλουστη.

Photos: credit visualphotos.com

My American trip (κεφ. 29)

2011-08-29T20:15:00.001+03:00

My American trip (κεφ. 29)
www.thea.gr

Photo: courtesy flickr.com

My American trip (κεφ. 29)

8.10. 2008

Μια εξαιρετική εκδήλωση στο Brown University στην Πρόβιντενς. Ο χώρος εντυπωσιακός, ένα ψηλοτάβανο δωμάτιο κι εγώ καθισμένος σε μια «επίσημη» πολυθρόνα. Σαν να ‘μασταν σε λογοτεχνικό σαλόνι του 19ου αιώνα. Ο κόσμος είχε ερωτήσεις, φοιτητές, καθηγητές γίναμε μια παρέα και μιλήσαμε για λογοτεχνία. Η συζήτηση είχε ως κύριο άξονα της τη διακειμενικότητα, τον «διαπολιστισμό», το subtext, (το «κάτω κείμενο») και τα στοιχεία που «σπείρει» ο δημιουργός στο έργο του ώστε να δημιουργήσει ηθελημένα συνειρμούς, να ανακαλέσει εικόνες, να «συνομιλήσει» με κείμενα, ταινίες, την ποπ κουλτούρα κλπ.

Οι μελετητές εδώ όχι μόνο δεν αντιμετωπίζουν φοβικά το ζήτημα αλλά το αναδεικνύουν και ως ένα από τα κυρίαρχα εργαλεία ανάλυσης και προσέγγισης της λογοτεχνίας, μια και τα περισσότερα ζητήματα αντιμετωπίζονται συγκριτικά, με ιδιαίτερη προσοχή στο γιατί επιλέγει κανείς να αναφερθεί σε κάτι και το τι επιδιώκει να φωτίσει με αυτή του την αναφορά. Τα πάντα στην Αμερική είναι «σε σχέση με». Όλη τους η Τέχνη, η Επιστήμη, η Κοινωνιολογία είναι μια σκυταλοδρομία αναφορών, η κάθε φράση, εξέλιξη, πλάνο, σελίδα, ταινία εμπεριέχει και σχολιάζει τα προηγούμενα.

Ειδικό ενδιαφέρον είχε η συζήτηση πάνω στην έννοια του «κάτω κειμένου» - του subtext. «Subtext», τυπικά σημαίνει το περιεχόμενο ενός βιβλίου που δεν «ανακοινώνεται» κατηγορηματικά απ’ ευθείας από τους χαρακτήρες (ή από τον αφηγητή) αλλά υποδηλώνεται, υπαινίσσεται, έτσι ώστε ο αναγνώστης να το αντιλαμβάνεται καθώς η αφήγηση εκτυλίσσεται. Το subtext είναι ένα «περιεχόμενο» που κρύβεται κάτω από τον διάλογο. Πίσω από μια φαινομενικά αθώα στιχομυθία μπορεί να υπάρχει σύγκρουση, θυμός, ανταγωνισμός, περηφάνια και χίλιες δυο «απόρρητες» ιδέες και συναισθήματα. Subtext είναι το άδηλο, οι «μη ειπωμένες» σκέψεις και «κρυφά» κίνητρα των χαρακτήρων – εκείνα που πιστεύουν στην πραγματικότητα, όχι όσα λένε.

Ας δούμε ένα παράδειγμα του subtext σε έναν διάλογο. Ας πούμε ότι ο Γιώργος είναι στα χωρίσματα με τη Μαρίνα και βρίσκονται στη μέση ενός φοβερού καβγά, ενώ ξαφνικά κτυπάει το τηλέφωνο. Ακούγοντάς το, η Μαρίνα βρίσκει την ευκαιρία, βροντάει την πόρτα πίσω της και φεύγει. Ο Γιώργος βρίζει προς το τηλέφωνο αλλά εντέλει το σηκώνει. Είναι ο κοινός τους φίλος ο Βασίλης που εντελώς αθώα ρωτάει: «Τι τρέχει;». Χωρίς subtext, ο Γιώργος θα μπορούσε να απαντήσει «είμαι χάλια, οργισμένος και πολύ ενοχλημένος. Είχαμε ένα φοβερό καβγά με την Μαρίνα και έφυγε. Μπορεί να είναι και για πάντα». Με subtext όμως, ο Γιώργος κάνει κάτι πολύ πιο ανθρώπινο και πειστικό. Παίρνει μια βαθιά ανάσα και απαντά: «τίποτα το ιδιαίτερο».

Πρόβιντενς

Θυμάμαι μια σκηνή στην εκπληκτική ταινία του Γούντι Άλεν «Annie Hall», όπου ο ιδιοφυής σκηνοθέτης χρησιμοποιεί υποτίτλους για να εξηγήσει τις εσωτερικές σκέψεις των χαρακτήρων κατά τη διάρκεια μιας φαινομενικά αθώας συζήτησης. Εδώ το χιούμορ σπάει κώδικες και κόκαλα. Το subtext μπορεί να καθορίζει και μια ολόκληρη ταινία, όπως πχ το American Beauty (1999), το οποίο στη «βιτρίνα» ήταν ένα φιλμ για έναν άντρα που περνά την κρίση της μέσης ηλικίας αλλά το subtext ανέδυε μια πολύ πιο βαθιά ιστορία που είχε ως θέμα την σταδιακή απόκτηση της αυτοεκτίμησης και την αποδοχή της ζωής αλλά και του θάνατου ως ισότιμων, όμορφων και βαθιά αλληλένδετων γεγονότων (βέβαια εδώ ο Βιτγκενστάιν θα διαφωνούσε μια και υποστήριζε ότι «ο θάνατος δεν είναι γεγονός της ζωής», αλλά όπως «καθείς και οι απόψεις του», έτσι «καθείς και τα subtexts του»)
Ήταν από τις εκδηλώσεις που είχαν κάτι το όμορφα τελετουργικό, ενώ ταυτόχρονα το περιεχόμενο ήταν στην κόψη. Πολύ ενδιαφέρον.

ΥΓ1. Ευχαριστώ πολύ την Έλσα Αμανατίδη, τον Ντένις, τον Μαρίνο, τον Κωστή και όλους τους ανθρώπους του Brown.

ΥΓ2. Ένα παράδειγμα subtext. Ένα απόσπασμα που διάβασα εκείνη τη μέρα από την «Αμερικάνικη Φούγκα».

Είχε αρχίσει να διψάει ξανά– το νερό είχε τελειώσει. Λίγο πριν φτάσει στην διασταύρωση είδε στο δεξί μέρος του δρόμου ένα φως. Έκοψε στον παράδρομο και σταμάτησε. Ήταν μια μικρή καντίνα– μια φτωχική κατασκευή που έμοιαζε παράταιρη στη μέση του αυτοκινητόδρομου. Η ταμπέλα έγραφε «Το Πέπλο του Χάνιμπαλ – Τζακ Μπέκλεϊ». Στην πόρτα υπήρχε ένα μπρούτζινο κουδούνι. Χτύπησε. Περίμενε λίγη ώρα μέχρι να του ανοίξει ένας άντρας. Ήταν ένας παχύς πενηντάρης, με εμφανή δυσκολία στο βάδισμα. Αναμαλλιασμένος, σαν μόλις να είχε σηκωθεί από το κρεβάτι, μ’ ένα σβησμένο πούρο να του κρέμεται από το στόμα. Το γαλάζιο του βλέμμα ήταν ελαφρώς αλλήθωρο. […] Ο Μπέκλεϊ πήρε μια καρέκλα και κάθισε δίπλα του.

«Ωραία νύχτα».
«Ωραία νύχτα».
«Χάνιμπαλ πας;»
«Ναι».
«Γιατί;»
«Θέλω να μείνω λίγο καιρό».
«Γιατί εδώ;»
«Άκουσα πως είναι ωραία».
«Από πού είσαι;»
«Από το Έλ Έι».
«Δεν έχεις την προφορά».
«Είμαι Λατίνος».
«Έστα σιουδάδ πουέδε τραγάρτε» (Αυτή η πόλη μπορεί να σε καταπιεί), έκανε ο Μπέκλεϊ κοιτάζοντάς τον εξεταστικά.
«Τι;»
«Δε μιλάς ισπανικά;»
«Όχι».
«Γιατί, δεν σ’ έμαθαν οι γονείς σου;»
«Πέθαναν όταν ήμουν πολύ μικρός».
«Λυπάμαι…»
«Μπορείς να μου συστήσεις ένα ξενοδοχείο στην πόλη;»
Ο Μπέκλεϊ πήγε πίσω από τον πάγκο του και γύρισε με μια κάρτα. Εκείνος τέλειωσε τον καφέ του, πλήρωσε και πριν φύγει, ρώτησε:
«Κάποια Λόρα Τσανς, την ξέρεις;»
Ο τύπος γύρισε απότομα.
«Την ‘κόκκινη’;».
«Ποια ‘κόκκινη’;»
Ο Μπέκλεϊ δεν απάντησε. Πήρε έναν αναπτήρα και άναψε το πούρο. Ύστερα στύλωσε το βλέμμα του στα μάτια ενός ταριχευμένου ελαφιού σαν να το ’βλεπε πρώτη φορά.
«Σ’ αρέσει;»
«Δε μου αρέσουν τα νεκρά ζώα».
Ο Μπέκλεί τράβηξε μια γερή ρουφηξιά και συνέχισε τις ερωτήσεις.
«Σ’ έχει ποτέ τσιμπήσει νεκρή μέλισσα;»
«Όχι. Λοιπόν, τι εννοείς η ‘κόκκινη’;»
«Τσιμπάνε όπως οι ζωντανές».
«Ούτε ζωντανή μ’ έχει τσιμπήσει. Λοιπόν;»
Ο συνομιλητής του τίναξε τη στάχτη από το τσιγάρο του και κοιτάζοντας πάντοτε το ελάφι είπε: «η συμπεριφορά ενός ανθρώπου σε μια κοινή, αδιάφορη κατάσταση, πιστεύεις πως δείχνει τα πάντα για τη ζωή του ανθρώπου αυτού;»
«Ναι».
«Τώρα απάντησες έτσι, επειδή ξέρεις ότι αυτό είναι που θέλω να ακούσω;»
«Όχι, απάντησα επειδή το πιστεύω».
«Τι πιστεύεις;»
«Ότι η συμπεριφορά ενός ανθρώπου σε μια κοινή, αδιάφορη κατάσταση, μπορεί να δείχνει κάποια πράγματα για τη ζωή του ανθρώπου αυτού».
«Δεν είπα ‘μπορεί’».
«Γι’ αυτό και δεν είπα ότι δείχνει τα πάντα, είπα ‘κάποια πράγματα’».
Ο Μπέκλεϊ τον κοίταξε από πάνω ως κάτω.
«Ερες μούι λίστο. Βας α τενέρ προμπλέμας» (Είσαι έξυπνος τύπος. Θα έχεις προβλήματα).
«Νο πρόμπλεμ», είπε εκείνος και χαιρετώντας, άνοιξε την πόρτα.

My American trip (κεφ.28)

2011-08-28T20:14:00.001+03:00

My American trip (κεφ.28)
www.thea.gr

My American trip (κεφ. 28)

8.10. 2008

Η Providence είναι μια πολύ όμορφη πόλη με πολλές ιδιαιτερότητες που δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά. Κατ’ αρχήν έχει τη φήμη μιας από τις πιο δραστήριας LGBT κοινότητας (LGBT: η γκέι κοινότητα σε ευρεία μορφή από τα αρχικά lesbian, gay, bisexual, and transgender) των Βορειανατολικών ΗΠΑ. Οι γκέι και λεσβιακές σχέσεις εδώ είναι 75% υψηλότερες από το μέσο όρο της χώρας. Ένας πρώην δήμαρχος, ο David Cicilline, κέρδισε το χρίσμα έχοντας παραδεχτεί ανοιχτά την ομοφυλοφιλία του.

Επίσης, εδώ κατά του καλοκαιρινούς μήνες γίνεται το περίφημο WaterFire, μια περιβαλλοντολογική εκδήλωση στην οποία «πρωταγωνιστούν» 100 «τελετουργικές πυρές» που λάμπουν ακριβώς επάνω από την επιφάνεια των τριών ποταμών που περνούν από το κέντρο της πόλης. Οι εκδηλώσεις αυτές συνοδεύονται με κλασσική και έθνικ μουσική. Στην πόλη εδρεύει και η περίφημη θεατρική ομάδα Trinity Repertory Company που έχει επικεφαλής τους Curt Columbus και Tyler Dobrowsky. H ομάδα ιδρύθηκε το 1963 και είναι μια από τις πιο διάσημες στις ΗΠΑ. Το ρεπερτόριό της διατηρεί μια ισορροπία μεταξύ κλασικών και σύγχρονων έργων, ενώ κάθε σεζόν υπάρχει μια κλασική παραγωγή του «A Christmas Carol, το οποίο κάθε χρονιά βλέπουν 120.000 άτομα (!). Επίσης, στην πόλη εδρεύει και η πολύ γνωστή Rhode Island Philharmonic Orchestra που ιδρύθηκε το 1944.

Η βάση της Trinity Repertory Company

Νόαμ Τσόμσκι

Καφέ XO, Πρόβιντενς

Είχα ένα πρωινό στη διάθεση μου και έκανα μια βόλτα στους δρόμους. Είχε ένα γλυκό αεράκι φουλ υγιεινό οξυγόνο. Ήταν, θυμάμαι Τέταρτη. Κάποια στιγμή κάθισα σε ένα υπέροχο καφέ στο ανατολικό μέρος της πόλης. Το XO Café. Μπήκα στο δίκτυο, διάβασα σχεδόν όλες τις ελληνικές εφημερίδες και έστειλα ένα σωρό μέιλ. Ύστερα άνοιξα ένα αρχείο και συνέχισα να γράφω μια σειρά σκέψεων σε σχέση με την Αμερική. Κάποια στιγμή είδα δίπλα μου μια «χάρτινη» αμερικάνικη τοπική εφημερίδα. Την ξεφύλλισα και έπεσα πάνω σε μια συνέντευξη του μεγάλου αμερικανού γλωσσολόγου Νόαμ Τσόμσκι. Την είχε δώσει στο περιοδικό Σπίγκελ. Οι τέσσερις απαντήσεις του συνοψίζουν με τον πιο εύγλωττο τρόπο την κατάσταση που επικρατούσε τότε (και εν μέρει επικρατεί ακόμα, αν σκεφτεί κανείς πως ακόμα ασχολούνται με την Σάρα Πέιλιν) στην Αμερική:

- «Ο λαός κυβερνά τον πολιτικό κόσμο της Αμερικής όπως ο Θεός το Σύμπαν», έλεγε ο Γάλλος διανοητής Αλέξις ντε Τοκβίλ, όταν διέσχιζε τις ΗΠΑ πριν από περίπου 170 χρόνια. Ήταν ένας ονειροπόλος;
Ναι. Ήδη το 1787 ο Τζέιμς Μάντισον κατέθετε στο Κογκρέσο για το Σύνταγμα την άποψη ότι η κρατική εξουσία έχει καθήκον «να προστατεύει την ευκατάστατη μειοψηφία από την πλειοψηφία». Ακόμη και ο μάλλον φιλελεύθερος διανοούμενος του 20ού αιώνα, Ουόλτερ Λίπμαν, ήταν της γνώμης πως σε μια εφαρμοσμένη δημοκρατία, η ευφυής μειονότητα, που θα 'πρεπε να άρχει, «πρέπει να προστατεύεται από το ποδοπάτημα και τη βοή μιας συγχυσμένης αγέλης». Ο αντιπρόεδρος των συντηρητικών, Ντικ Τσένι, όταν ρωτήθηκε γιατί υποστηρίζει τη συνέχιση του πολέμου στο Ιράκ, αφού η πλειοψηφία των Αμερικανών δεν το εγκρίνει, απάντησε «και λοιπόν;».

- Η σύγχρονη λέξη του αμερικανικού προεκλογικού αγώνα των Δημοκρατικών είναι «αλλαγή». Βλέπετε πιθανότητες αισθητής αλλαγής σε προβλεπόμενο χρόνο;
Καθόλου. Και η θετική στάση απέναντι στον Ομπάμα είναι μια αυταπάτη. Όλο το ζήτημα είναι η εντυπωσιακή ρητορεία περί διατλαντικής σχέσης εταίρων, προτεραιότητας της διπλωματίας, αλλά και συναίνεσης της αμερικανικής κοινωνίας για όλα, εκτός των ουσιαστικών θεμάτων.

Πρόβιντενς

- Τι σας λέει η ομάδα του αντίθετου στρατοπέδου -ο 72 ετών βετεράνος του Βιετνάμ ΜακΚέιν και η πρώην βασίλισσα της ομορφιάς στην Αλάσκα, Σάρα Πέιλιν;
Αυτό το φαινόμενο Πέιλιν είναι πράγματι ιδιάζον. Αν μας παρακολουθεί κανείς από τον Άρη, θα μπορούσε να σκεφτεί ότι είμαστε χώρα νοητικώς διαταραγμένη. (sic) Πρέπει, όμως, να ληφθεί υπ' όψη πως συντηρητικοί και θρησκευόμενοι ψηφοφόροι είναι ενθουσιασμένοι, επειδή η χώρα μας ιδρύθηκε από φανατικούς θρησκευόμενους. Οι θρησκευτικοί φονταμενταλιστές παίζουν σημαίνοντα ρόλο σε όλες τις εκλογές μετά τον Τζίμι Κάρτερ. Τη δεκαετία του '60, κανείς δεν αναρωτιόταν εάν ο πρόεδρος πήγαινε στην εκκλησία κάθε μέρα. Το θρησκευτικό συναίσθημα του Κλίντον ήταν μάλλον σαν το δικό μου -μηδέν- αλλά οι σύμβουλοί του τον έτρεχαν κάθε Κυριακή στην εκκλησία των Βαπτιστών, όπου τραγουδούσε ύμνους, πράγμα αρκετό να εξασφαλίσει αυτομάτως το 1/3 των ψήφων στις εκλογές. Από μία άποψη, ο ΜακΚέιν είναι πιο έντιμος από τον αντίπαλό του, αφού καθιστά σαφές πως σ' αυτές τις εκλογές σημασία δεν έχουν τα ουσιώδη, αλλά οι προσωπικότητες. Οι Δημοκρατικοί δεν έχουν τόση εντιμότητα, παρ' όλο που κι αυτοί έτσι το βλέπουν.

- Δηλαδή Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί είναι μόνον δύο διαφορετικές μέθοδοι παιχνιδιού, στην ίδια όμως βασική πολιτική κατεύθυνση;
Φυσικά υπάρχουν διαφορές, αλλά όχι θεμελιώδεις. Ας μην αυταπατώμεθα -οι ΗΠΑ είναι κατά βάθος ένα μονοκομματικό σύστημα και η κυρίαρχη παράταξη είναι το «κόμμα των επιχειρήσεων» («business party»).

Μιλούσε για εκείνο το business party που πλέον κυριαρχεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Αόρατο, άυλο, προϊόν θα ’λεγες νανοτεχνολογίας. Η κλίμακα γίνεται πλέον τόσο μικρή που χωράει παντού.

Photos: credit visualphotos.com

My American trip (κεφ 27)

2011-08-27T20:12:00.001+03:00

My American trip (κεφ 27)
www.thea.gr

My American trip (κεφ. 27)

8.10. 2008

Εκείνο το βράδυ είδα το δεύτερο προεδρικό ντιμπέιτ μαζί με κάποιους καθηγητές του πανεπιστήμιου Μπράουν. Η ατμόσφαιρα ήταν εξαιρετικά πολιτισμένη, κανείς δεν σχολίασε οτιδήποτε ειπώθηκε, σερβιριστήκανε cookies και κόκα κόλα και, όταν η σεμνή τελετή έφτασε στο τέλος της, καθένας γύρισε στο σπίτι του, ή, στη δική μου περίπτωση, στο όμορφο, και, τεχνολογικά άψογα εξοπλισμένο δωμάτιο που μου παρείχε το Πανεπιστήμιο. Πέρασα ώρα να βλέπω τα spins στην τηλεόραση και να διαβάζω τις αναλύσεις στο δίκτυο.

Είπα spins και οφείλω μια εξήγηση. Τα μίντια στην Αμερική, δεν είναι αυτά που ξέρουμε στη Ευρώπη. Το κάθε κόμμα έχει τους δικούς του «spin doctors» – ειδικούς προπαγανδιστές - που τριγυρίζουν τα κανάλια ερμηνεύοντας τις εμφανίσεις των υποψηφίων κατά το δοκούν. Ο όρος «spin doctor» είναι αδύνατον να μεταφραστεί στα ελληνικά. Ποιητική αδεία όμως, θα τον ερμήνευα ως: «ο θεράπων του φάλτσου». Ο δόκτωρ αυτός έχει ως βασική του ασχολία να «μεταφράζει», ουσιαστικά να παραλλάσσει κατά το δοκούν, την εκάστοτε είδηση προς συμφέρον του κόμματος του. Πρόκειται για την τέχνη ή μάλλον για την επιστήμη του να διαστρεβλώνεις την αλήθεια χωρίς απαραίτητα να λες ψέματα – οι Ρεπουμπλικάνοι είναι μάστορες στο είδος. Φυσικά πλέον, η πιο αξιόπιστη πηγή ανάλυσης ήταν από τότε -και παραμένει- το διαδίκτυο.

Το προπαγανδιστικό νταβαντούρι των «ιατρών της πληροφόρησης» μ’ έκανε για λίγο να αναπολήσω την ησυχία του δωματίου όπου βλέπαμε το ντιμπέιτ. Αναδρομικά σκέφτηκα πως θα τους φαινόταν αν τους εξηγούσα το πώς παρακολουθούμε εμείς οι Έλληνες πολιτικά ντιμπέιτ στην τηλεόραση. Θα ‘ταν σχεδόν προσβλητικό μια και η ιδία η έννοια του «δημαρχικού ντιμπέιτ», όπως ήταν το φορμά της δεύτερης αυτής μονομαχίας, είναι μια εξαιρετικά πολιτισμένη διαδικασία, η οποία έχει τις ρίζες της στη συλλογική φολκ μνήμη της Αμερικής, μια εποχή όπου η κοινότητα έλυνε τα προβλήματα της με συναντήσεις των μελών της για ανοιχτές συζητήσεις. Παρόλο τον «τίτλο» του ντιμπέιτ, η συζήτηση δεν έγινε σε δημαρχείο, άλλα στο Belmont University του Nashville με τον ανκορμαν του NBC, Tom Brokaw, να παίζει το ρόλο του «Δημάρχου». Μη έχοντας λοιπόν –ως παρορμητικός Έλλην- που να εκφράσω τις απόψεις μου, έγραψα κάποιες σημειώσεις τις όποιες μετά από χρόνια ανακαλώ.

Εκείνο που μου έκανε πολύ κακή εντύπωση ήταν το υποτιμητικό «αυτός» («that one») που είπε o Τζον Μακ Κέιν αναφερόμενος στον Ομπάμα, δείχνοντας φυσικά, το πόσο έχει χάσει την ψυχραιμία του. Για όσους θυμούνται, ήταν σαν να ακούς τον Ρος Περό, τον εκκεντρικό δισεκατομμυριούχο που πριν από κάποια χρόνια κατέβηκε για πρόεδρος, ο οποίος, αναφερόμενος στους Αφροαμερικανούς τους αποκάλεσε «αυτοί οι άνθρωποι». Το άλλο άστοχο, που ωστόσο, μάλλον επίτηδες επιστράτευσε ο Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος ήταν η απάντηση του στο ποιός είναι ο «ήρωας του». Επέλεξε τον Τέντι Ρούζβελτ, πρόεδρο των ΗΠΑ μεταξύ 1901-08 και γνωστό για την «μάτσο», «καουμπόι» εικόνα του. Φαίνεται πως είχε και την τρυφερή του πλευρά, μια και η φράση «teddy bear» οφείλεται σ’ αυτόν…

Ο Ομπάμα έκανε μια εμφάνιση που έμοιαζε με εκείνη ενός μεγάλου μποξέρ που ξέρει ότι είναι μπροστά στα σημεία και το μόνο που έχει να κάνει είναι να «χορεύει» οπισθοχωρώντας γύρω- γύρω στο ρινγκ έχοντας περισσότερο στο νου του να αποφύγει το μπλέξιμο. Δεν έριξε πολλές γροθιές, αλλά δεν τις
είχε ανάγκη κιόλας. Ο McCain, που ήταν πολύ πίσω στα σημεία, μπήκε στον αγώνα ξέροντας ότι χρειαζόταν ένα νοκ αουτ αλλά δεν το κατάφερε. Μην ξεχνάμε ότι κι ο άνθρωπος ήταν και μιας ηλικίας εξάλλου, γεννηθείς το 1936. Σε περίπτωση εκλογής του θα ήταν ο γηραιότερος εκλεγμένος πρόεδρος των ΗΠΑ στην ιστορία.

Οι περισσότεροι εκείνη τη μέρα στα μίντια συμφωνούσαν ότι πλέον, τέσσερις εβδομάδες πριν τις εκλογές της 4ης Νοεμβρίου, κι ενώ οι θεσμοί της οικονομίας υπέφεραν όσο ποτέ μια μέρα που το χρηματιστήριο εξακολούθησε την πτωτική του πορεία με μια εντυπωσιακή βουτιά 5.1 τοις εκατό, ο Ομπάμα είναι μπροστά. Πως κέρδισε καθαρά το ντιμπέιτ. Το σκορ του CNN μετά το ντιμπέιτ ανέφερε: Ομπάμα 54% - Μακ Κέιν 30 %.

Ειδικά στη τελευταία «ζεν» ερώτηση: «What don't you know and how are you going to learn it?» έπιασε τον σφυγμό του αμερικανικού λαού. Ο Μακ Κέιν βγήκε λίγος, αμήχανος, έλεγε συνέχεια «my friend», και περιφερόταν γύρω- γύρω στο στούντιο σα να μην ήταν ευχαριστημένος που βρισκόταν εκεί. Και στην ερώτηση αν η Ρωσία θεωρείται ακόμα «αυτοκρατορία του κακού» (Εvil Εmpire) απάντησε «ίσως». Κάποιος έπρεπε να του ψιθυρίσει πως ο Ψυχρός Πόλεμος είχε από καιρού τελειώσει…

Πάντως, η όλη ιστορία του «town hall debate» με έκανε να ψάξω λίγο το ζήτημα του ντιμπέιτ ως έννοιας. Απ’ όσα βρήκα, πολύ ενδιαφέρον μου φάνηκε το Lincoln–Douglas debate, η βάση του δημαρχιακού ντιμπέιτ, το επονομαζόμενο και ντιμπέιτ αξιών, επειδή δίνεται έμφαση στη λογική, τις ηθικές αξίες και τη φιλοσοφία. Είναι ένα τύπος ντιμπέιτ ένας εναντίον ενός, που συνήθως διοργανώνεται από νομικού χαρακτήρα οργανώσεις υπό μορφή διαγωνισμού.

Η ονομασία οφείλεται στα θρυλικά ντιμπέιτ του 1848 ανάμεσα στον Abraham Lincoln και τον Stephen A. Douglas, που αφορούσαν κυρίως το θέμα της δουλείας και την ηθική, τις αξίες και τη λογική που συνδέονταν μαζί του. Ψάχνοντας τες λίγο, βρήκα μια εκπληκτική ατάκα του Λίνκολν, ο οποίος αναφερόμενος στις διακηρύξεις αξιών του αντιπάλου του τις χαρακτήρισε ως «μια απαθή εξουσία τόσο αδύναμη όσο η ομοιοπαθητική σούπα που παράγεται αν βράσεις την σκιά ενός περιστεριού που πέθανε από ασιτία.»(!)

Μου φαίνεται πάντως ότι τα αμερικανικά ντιμπέιτ του 1848 θα ήταν σίγουρα πολύ πιο ενδιαφέρονται και πολύ λιγότερο «ξύλινα» από τα αντίστοιχα δικά μας, ενάμιση αιώνα αργότερα.

Photos: credit visualphotos.com

My American trip (κεφ.26)

2011-08-26T20:10:00.000+03:00

My American trip (κεφ.26)
www.thea.gr

My American trip (κεφ. 26)

7.10. 2008

Συνειρμός: Providence: τo υπέροχο (και υποτιμημένο) φιλμ του Αλέν Ρενέ, με τον Τζον Γκίλγκουντ στο ρόλο του γέρου συγγραφέα. Παλιά ταινία; Όχι. Ο ίδιος ο Αλέν Ρενέ έχει πει: «Δεν νομίζω πως υπάρχει η έννοια “παλιά ταινία”. Δε λες: διάβασα ένα παλιό βιβλίο του Φλομπέρ ή είδα ένα παλιό θεατρικό έργο του Μολιέρου».

Γεγονός: εδώ είναι η έδρα του Πανεπιστημίου Brown όπου πρόκειται να κάνω την επομένη παρουσίαση της Αμερικανικής Φούγκας.

Brown University: ιδιωτικό, Ivy League Πανεπιστήμιο που ιδρύθηκε από την Βρετανική Αυτοκρατορία, προ Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, το 1764, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Γεωργίου του 3ου (1760-1820), ως Κολλέγιο της Αγγλικής Αποικίας του Ρόουντ Άιλαντ και των Φυτειών της Πρόβιντενς. Το Brown είναι το τρίτο παλαιότερο ίδρυμα ανωτάτης εκπαίδευσης στη Νέα Αγγλία και το έβδομο στις ΗΠΑ. Από το περιοδικό μόδας Women's Wear Daily θεωρήθηκε ως η πιο «fashionable» σχολή του Ivy League στη βάση του ότι οι φοιτητές στο campus μοιάζουν «να έχουν την πιο έντονη αίσθηση του προσωπικού στιλ», ό,τι και αν σημαίνει αυτό στην πραγματικότητα.

Γεωγραφία - Ιστορία: Πρόβιντενς, η πρωτεύουσα της πολιτείας του Ρόουντ Άιλαντ και μια από τις πρώτες πόλεις που δημιουργήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ιδρύθηκε το 1636 από τον Ρότζερ Γουίλιαμς, ένα θρήσκο εξόριστο από την Αποικία του Massachusetts Bay ο οποίος ονόμασε έτσι την περιοχή προς τιμήν της «Συγχωρητικής Πρόνοιας» του Θεού. Επίσης είναι μία από τις πρώτες 13 αποικίες των ΗΠΑ. Παρόλη τη θεόπνευστη ονομασία, η πόλη μεταξύ 1950-1980 ήταν μια από τις θρυλικές βάσεις του οργανωμένου εγκλήματος, όταν έλυνε και έδενε ο αρχηγός της μαφίας Ρέιμοντ Λ. Σ. Πατριάρκα. Τα πράγματα από τότε πρέπει να ηρέμησαν γιατί η πρώτη μου βόλτα μου έδωσε την εντύπωση ενός ειδυλλιακού τόπου με χαρούμενους ανθρώπους. Φαρδιοί δρόμοι, μικρά κουκλίστικα σπιτάκια, εκκλησίες και φοιτητές που κυκλοφορούσαν με τα ποδήλατα τους.

Στο Brown University

Αδελφότητες: το 12.7% των φοιτητών εδώ είναι μέλη αδελφοτήτων, είτε αρσενικών (fraternities), είτε θηλυκών (sororities) -εκ του frater και soror που σημαίνει αδελφός και αδελφή στα λατινικά. Κάθε μια έχει το δικό της σπίτι και τη δική της ονομασία που αποτελείται από γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου: Alpha Epsilon Pi, Delta Tau, Delta Phi, Theta Delta Chi, Sigma Chi, και Phi Kappa Psi οι fraternities, Alpha Chi Omega και Kappa Alpha Theta οι sororities.
Η ιστορία των αδελφοτήτων φυσικά πηγαίνει πίσω στον τεκτονισμό. Οι δε ονομασίες προέρχονται συνήθως από αρχικά ελληνικών ρητών όπως η Phi + Delta + Bita (Φ.Δ.Β.) που είναι τα αρχικά της φράσης: Φιλοσοφία Διά Βίου.

Γλώσσα: οι κάτοικοι της Πρόβιντενς έχουν ένα non- rhotic accent. Tι σημαίνει αυτό; Έχει ενδιαφέρον. Η προφορά της Αγγλικής γλώσσας χωρίζεται σε δύο κυρία accent groups, την rhotic και την non rhotic, ανάλογα το πως προφέρονται οι λέξεις που περιέχουν το γράμμα R. Όσοι μιλούν rhotic προφέρουν το r σε όλες τις θέσεις, ενώ οι non rhotic προφέρουν το r μόνον όταν ακολουθείται από φωνήεν, και αυτό όχι πάντοτε. Γλωσσολογικά μιλώντας, οι non rhotic αποκλείουν το «phoneme» r από τον κωδικό συλλαβισμού. Συνήθως αναφέρεται ως μετα-φωνητικό R.

Πρόβιντενς

Πολιτική: όπως και να το προφέρουν, ούτε ο Ομπάμα ούτε ο Μακ Κέιν εχουν r, τουλάχιστον στα επώνυμά τους, όποτε το επόμενο βράδυ, στο δεύτερο ντιμπέιτ που επρόκειτο να δω μαζί με τους καθηγητές του Brown University δεν θα ασχολούμασταν με γλωσσολογία αλλά με τη γλώσσα του σώματος – η οποία θεωρείται εξαιρετικά σημαντική σε ένα αμερικανικό ντιμπέιτ. Βέβαια, εκείνο που θα μας απασχολούσε κυρίως, ήταν ο πολιτικός λόγος των δυο υποψηφίων. Εκείνη την εποχή ο Μακ Κέιν έπαιζε το χαρτί «του δικού μας παιδιού», του υποψηφίου που δεν «φαίνεται πιο έξυπνος από τον μέσο αμερικανό» (ως προς αυτό φυσικά είχε διαλέξει την κατάλληλη συνυποψήφια: η Σάρα Πέιλιν στην Ευρώπη δεν θα μπορούσε να σταθεί ούτε σε τοπικές εκλογές επαρχιακής πόλης). Ομπάμα ήταν μπροστά στα γκάλοπ, ήταν σταθερός, και η ελπίδα στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών ήταν αυτή τη φορά να μην υπάρξει τόσο «αναγκαστικά ευγενής» απέναντι στον αντίπαλο του. Όπως και να το κάνουμε το θέμα του χρώματος έπαιζε ακόμα ρόλο. Υπήρχαν Δημοκρατικοί που δεν θα ψήφιζαν Ομπάμα γιατί είναι μαύρος... Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, τέλος πρώτης δεκαετίας, 21ου αιώνα.

Μετά την Ουάσινγκτον και τη Νέα Υόρκη, με την παρένθεση του Νιού Χέιβεν ήταν το πρώτο βράδυ σε μια μικρότερη πόλη. Η κλίμακα των πραγμάτων άλλαζε. Άρχιζα να βλέπω και την «άλλη» Αμερική.

Photos: credit visualphotos.com

My American trip (κεφ.25)

2011-08-25T20:08:00.001+03:00

My American trip (κεφ.25)
www.thea.gr

My American trip (κεφ. 25)

Mε αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του "Αμερικάνικη Φούγκα", το οποίο απέσπασε το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Αμερικανικού Ομοσπονδιακού Ιδρύματος Τεχνών, ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης διέσχισε την Αμερική απ’ άκρη σε άκρη το 2008. Φανατικός ταξιδιώτης και όχι τουρίστας, κάθε εβδομάδα καταγράφει στο thea τις εμπειρίες του από εκείνο το «ταξίδι ζωής»- και παίρνει και εμάς μαζί του.

6.10. 2008

Ήταν πλέον οι τελευταίες μου μέρες στη Νέα Υόρκη, τουλάχιστον όσον αφορούσαν αυτό το ταξίδι. Σε λίγο θα άρχιζε η περιπέτεια στην υπόλοιπη χώρα, μια περιπέτεια που εντέλει θα με πήγαινε μέχρι τη Δυτική Ακτή. Αποφάσισα λοιπόν να επισκεφτώ ένα μέρος όπου δεν είχα πάει ποτέ και το οποίο επισκέπτεται κάποιος που έρχεται για λίγες μέρες στην μητρόπολη. Τον πλέον «άσημο» και πιο «επαρχιακό» από τους πέντε δήμους που απαρτίζουν την Νέα Υόρκη, το Staten Island, το οποίο μάλιστα φέτος που γράφω αυτές τις γραμμές (2011), γιορτάζει τα 350 χρόνια από το 1661, όταν ιδρύθηκε η πρώτη μόνιμη Ολλανδική αποικία στα Oude Dorp (ολλανδικό όνομα για το «παλιό χωριό»), το σημερινό «the Narrows», κοντά στη South Beach. Η αποικία ιδρύθηκε από οικογενειακές Ολλανδών, Βαλόνων και Ουγενότων και σήμερα η περιοχή, παρακείμενη της Old Town Road, είναι γνωστή ως Old Town.

George Ferry Terminal

Tompkinsville

St. George

Οι πλάκες των θυμάτων της 11/9

Το μνημείο της 11/9

Έφτασα εκεί με το Staten Island Ferry για το οποίο δεν πληρώνεις ούτε σεντ. Κατεβαίνοντας στο πανέμορφο George Ferry Terminal, το πρώτο που με εντυπωσίασε ήταν η εικόνα, η θέα. Έβλεπα μπροστά μου ένα μαγευτικό πλάνο του Αγάλματος της Ελευθερίας, του downtown Manhattan και του New York Harbor. Άρχισα να κάνω βόλτα στην υπέροχη Εσπλανάδα μέχρι στο Μνημείο της 11ης Σεπτεμβρίου το οποίο μοιάζει με ένα ζεύγος από φτερά που αγκαλιάζουν τον ουρανό. Είναι έργο του αρχιτέκτονα Masayuki Sono και κατασκευάστηκε προς τιμήν των θυμάτων της τρομοκρατικής επίθεσης. Στους εσωτερικούς τοίχους του Μνημείου υπάρχουν 274 πλάκες με τα ονόματα, τα γενέθλια και τις θέσεις εργασίας, αλλά και τα «προφίλ» από τις σιλουέτες των θυμάτων.

Staten Island

Η επομένη μου επίσκεψη ήταν στο Staten Island Museum. Το Μουσείο περιέχει τεχνουργήματα και έργα που μιλούν για την ιστορία και τους ανθρώπους αυτής της ενδιαφέρουσας περιοχής της Νέας Υόρκης, όπως και μια μεγάλη έκθεση φυσικής ιστορίας που περιέχει αμφίβια, κοχύλια, πέτρες, αυγά πουλιών και πολλά ακόμα εκθέματα. Εδώ βρίσκει κανείς και «πράσινη» τέχνη από τοπικούς καλλιτέχνες παθιασμένους με το περιβάλλον. Τέλος, υπάρχει και μια εξωτερική συλλογή κλασσικής αιγυπτιακής ελληνικής και ρωμαϊκής τέχνης.

Βγαίνοντας, έκανα μια βόλτα στη περιοχή του St. George η οποία διαθέτει όλα τα στοιχεία μιας νέας, «χοτ» όπως λέγαμε παλιά, καλλιτεχνικής γειτονιάς, με μπαρ όπου βλέπεις τεράστια βαρέλια μπύρας και ρετρό τζουκμπόξ, ένα βιβλιοπωλείο που παίζει και ως χώρος περφόρμανς, μια πολύ ενδιαφέρουσα «σκηνή» γκουρμέ εστιατορίων, για να μη αναφέρουμε και κάποια από τα ωραιότερα πανοράματα της πόλης. Η ιστορική του αρχιτεκτονική αναδίδει μια εσάνς μικρής πόλης που είναι χιπ χωρίς να το προσπαθεί.

Μετακινήθηκα προς τη γειτονιά του Tompkinsville, έναν τόπο ο οποίος θεωρείται από τους connoisseurs του έθνικ ντελικατέσεν ως ένας must-gastronomic προορισμός. Εδώ υπάρχει η μεγαλύτερη κοινότητα Σριλανκανών έξω από την Σρι Λάνκα, η λεγόμενη «Μικρή Σρι Λάνκα». Μιλάμε για έναν συνδυασμό εστιατόρων και μανάβικων που προσφέρουν μια ποικιλία εδεσμάτων που δεν βρίσκεις πουθενά άλλου στην πόλη. Ρύζι με κάρι, «φλογισμένο» κοτόπουλο, γλυκόπικρο κρεμμύδι κι ό,τι άλλο βάλει ο νους ενός εθισμένου στην έθνικ γαστρονομία γευσιγνώστη ή απλά ενός λάτρη της εξωτικής κουζίνας.

Staten Island

Richmond Town

Staten Island Museum

Το must όμως στο Staten Island είναι το ιστορικό Richmond Town, ένα «ζωντανό μουσείο» έκτασης εκατό και πλέον εκτάριων: μιλάμε για ένα εν λειτουργία ιστορικό χωριό που σου δίνει τη δυνατότητα να νιώσεις την εμπειρία της ζωής την εποχή της αποικιοκρατίας του 18ου αιώνα από πρώτο χέρι. Για όσους θέλουν πραγματικά να βιώσουν την εποχή, η βόλτα στα αναστυλωμένα σπίτια είναι αξέχαστη. Εδώ υπάρχει επίσης κι ένα «γενικό κατάστημα πώλησης αγαθών» και μια κανονική φάρμα σε λειτουργία.

Όσο για τη φήμη της περιοχής δεν έχουμε να πούμε και πολλά. Όσοι αγαπάτε το σινεμά πρέπει θα πρέπει να ξέρετε πως εδώ έχουν γυριστεί σκηνές από τα εξής φιλμ: The Godfather, Working Girl, War of the Worlds, Splendor in the Grass, GoodFellas, Donnie Brasco, Analyze This, Big Daddy, The Astronaut's Wife, Scent of a Woman. A Beautiful Mind. Όσο για τα πιο διάσημα τέκνα του δήμου περιλαμβάνουν την Joan Baez, την Christina Aguilera, τον Rick Schroder και την χιπ χοπ κολεκτίβα Wu-Tang Clan.
Πίσω στο Ίστ Βίλατζ, για ξεκούραση και προετοιμασία.

Photos: credit visualphotos.com

Μy American trip (κεφ.24)

2011-08-24T20:06:00.000+03:00

Μy American trip (κεφ.24)
www.thea.gr

Central Park

There are only two seasons - winter and Baseball.
Bill Veeck

5.10. 2008

Εκείνη τη μέρα έπαιζαν οι Νιου Γιορκ Γιάνκις και όλη η πόλη ήταν καθηλωμένη στην τηλεόραση. Τι είναι οι Γιάνκις; Είναι η ομάδα μπέιζμπολ του Μπρονξ, ενώ η ομάδα του Κουίνς ονομάζεται Μετς. Το Μανχάταν δεν έχει ομάδα στο άθλημα. Τώρα το μείζον: τι είναι το μπέιζμπολ. Βασικά, είναι ένα παιχνίδι με μια soft μπάλα κι ένα ρόπαλο, που παίζεται με δυο ομάδες, κάθε μια από τις όποιες έχει εννέα παίκτες… Στην ουσία θέλει πέντε άρθρα για να σας το εξηγήσω (εάν και όποτε το καταλάβω κι εγώ) οπότε σας παραπέμπω εδώ.

Η Αμερική είναι η χώρα του αθλητισμού. Η χώρα όπου ο δεύτερος, απλά δεν υπάρχει. Η χώρα του απόλυτου ανταγωνισμού. Και τo μπέιζμπολ είναι το απόλυτα αμερικάνικο παιχνίδι. Πολλά έχουν ειπωθεί γι΄ αυτό το παράξενο (για μένα) άθλημα, αλλά ίσως το κορυφαίο (που ενέχει και μια χροιά Βαμβακούλα, τύπου, «να φτιάξουμε μια τριμελή επιτροπή από έξι άτομα) το ‘χει πει ο περίφημος Υogi Bera, ο παλιός θρύλος των Νιου Γιορκ Γιάνκις: «το μπέιζμπολ είναι ένα άθλημα 90% διανοητικό και το υπόλοιπο μισό σωματικό». Λένε πως το άθλημα μοιάζει με το πόκερ- κάνεις δεν θέλει να παραιτηθεί όταν χάνει και κάνεις δεν θέλει να παραιτηθείς όταν προηγείσαι.

Yankee Stadium

Από την άλλη, έχουμε και τη φράση του μεγάλου ποιητή Ρόμπερτ Φροστ: «οι ποιητές είναι σαν τους πίτσερ στο μπέιζμπολ. Και οι δύο έχουν τις στιγμές τους. Τα ενδιάμεσα είναι η δύσκολη περίοδος». BTW, πίτσερ είναι εκείνος που ρίχνει την μπάλα στον μπάτερ με σκοπό να τον βγάλει από το παιχνίδι (μέχρι εκεί! Τα υπόλοιπα στο λινκ πιο πάνω).

Τη βραδιά που έφαγα στους Όστερ άκουσα έναν πολύ ενδιαφέροντα παραλληλισμό, πως μια και η Αμερική δεν έχει παλιούς Γοτθικούς καθεδρικούς ναούς, τα παλιά γήπεδα, τα πάρκα του μπέιζμπολ, είναι οι ναοί τους. Οι Αμερικανοί είναι πολύ περήφανοι για το εθνικό τους άθλημα και συγκρίνοντάς το με τα των υπολοίπων χωρών το βρίσκουν μακράν καλύτερο. Π.χ. λένε για το κρίκετ ότι είναι «μπέιζμπολ με βάλιουμ».

Όπως όλα τα αθλήματα στις ΗΠΑ έτσι και το μπέιζμπολ είναι μια μεταφορά. Ένα παιχνίδι μπέιζμπολ, λένε, είναι όπως ένας πόλεμος «δεν τελειώνει αν δεν τελειώσει». Οι πόλεμοι δεν τρέχουν με χρονοδιαγράμματα όπως το 90λεπτο του ποδόσφαιρου. Ο Τζιμ Τζάρμους, λάτρης του συγκεκριμένου σπορ, το βλέπει υπό μια άλλη οπτική, αφού το θεωρεί ως το πιο Ζεν παιχνίδι που υπάρχει. Βέβαια, ο Τζιμ Τζάρμους είναι αυτός που γύρισε μια ταινία με τίτλο «Ghost dog», όπου ο ήρωας είναι ένας εκτελεστής της μαφίας που ζει με τον κώδικα των σαμουράι.

Είπαμε πως το παιχνίδι μοιάζει με πόλεμο, υπάρχει όμως και η αντίθετη άποψη. Ο William Deresiewicz, που έχει ασχοληθεί επισταμένα με την «μεταφορά» στα αμερικανικά σπορ, υποστηρίζει ότι αντιπροσωπεύει έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο: τη φάρμα. Δεν είναι μόνο το βραδύ τέμπο, είναι και η ατέλειωτη αίσθηση χώρου και χρόνου. Το μπέιζμπολ δεν έχει όρια. Ένα παιχνίδι θα μπορούσε θεωρητικά να συνεχίζεται επ’ άπειρον. Το «διαμάντι του μπέιζμπολ» (τα όρια του γηπέδου) δεν έχει συγκριμένη έκταση. Οι δε παίκτες του ονομάζονται και «παιδιά του καλοκαιριού». Το μπέιζμπολ λοιπόν, παραπέμπει σε καλοκαίρι και παιδική ηλικία. Δυο πράγματα που μοιάζουν να μην τελειώνουν ποτέ.

Ο Deresiewicz υποστηρίζει πως εκείνο άθλημα που μοιάζει περισσότερο με πόλεμο είναι το Αμερικανικό ποδόσφαιρο. «Βαδίζεις» στο πεδίο της μάχης προσπαθώντας να κατακτήσεις την περιοχή του αντιπάλου. Το αμερικανικό ποδόσφαιρο είναι όντως μια σύρραξη ανάμεσα σε δυο συγκροτημένους, απόλυτα ιεραρχικούς οργανισμούς. Ο καθένας εκτελεί μια συγκεκριμένη λειτουργία. «Τα συστήματα», όπως τα ονομάζουν, είναι εκείνα που διαγωνίζονται. Τουλάχιστον για μένα, αυτό το κατά τα άλλα επίσης βαρετό άθλημα, είναι πιο κατανοητό. Πώς να μη θυμηθώ ξανά μια παράγραφο από τη «Αμερικάνικη Φούγκα»:

Οπαδοί των Yankees φτάνουν στο στάδιο

Ύστερα η κουβέντα γύρισε παραδόξως στο Αμερικάνικο ποδόσφαιρο κι ο Μελ κατέθεσε τη θεωρία του που βασιζόταν στο ότι το συγκεκριμένο άθλημα είναι η αντανάκλαση του Αμερικανικού τρόπου ζωής. ‘Πριν από τον εμφύλιο το παιχνίδι παιζόταν μόνο στο έδαφος. Μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο έγινε η πρώτη μπροστινή πάσα. Αυτή ήταν μια μεγάλη συμβολική στιγμή για την Αμερική. Για την ηθική της υπόσταση’. Εκεί δεν άντεξε. ‘Από τότε άρχισε να επιτίθεται στους άλλους λαούς’ είπε και οι δυο άντρες τον κοίταξαν ταυτόχρονα. ‘Μπα, προϋπήρξε ο πόλεμος του Μεξικό τον 19ο αιώνα’ είπε ο άντρας με τη γενειάδα. ‘Όλα αρχίζουν με το σύνδρομο της σταυροφορίας. Εναντίον των μαγισσών του Σάλεμ, εναντίον των ξένων, εναντίον των κομμουνιστών και τώρα εναντίον των Μουσουλμάνων’ είπε ο Μελ. ‘Εναντίον του Άλλου’ πρόσθεσε εκείνος. ‘Εναντίον του Άλλου’ επανέλαβε σαν ηχώ ο άντρας με τη γενειάδα. ‘Δεν μπορούμε να υπάρξουμε χωρίς εχθρό. Τον δημιουργούμε, τον ερωτευόμαστε και τον ενσωματώνουμε στην κουλτούρα μας. Όπως ο Άχαμπ, στον Μόμπι Ντικ’.

Για την ιστορία, εκείνη τη μέρα οι Γιάνκις κέρδισαν. Για την ιστορία, όσο κι αν έχω διαβάσει δεν έχω καταλάβει ακόμα πώς ακριβώς παίζεται το μπέιζμπολ και γιατί μπορεί κάποιος Ευρωπαίος να κάτσει παραπάνω από δέκα λεπτά στην τηλεόραση να βλέπει τις ίδιες κινήσεις.
Αλλά εγώ είμαι βαθιά εθισμένος στο ποδόσφαιρο (το soccer, όπως ονομάζεται στην Αμερική). Το οποίο soccer κατά William Deresiewicz είναι μεταφορά του Καθολικισμού. Λίγο τραβηγμένος συλλογισμός (ειδικά εάν επιχειρήσεις να τον εξηγήσεις σε κάποιον σαν τον Αχιλλέα Μπέο) άλλα άμα σκεφτείς ότι ο ποδοσφαιριστής απαγορεύεται να χρησιμοποιήσει τα χέρια του (αυτά τα εργαλεία της αμαρτίας), ότι η «ανακούφιση» (το γκολ) είναι σπάνιο, και ότι όταν επέρχεται δημιουργεί διονυσιασμούς στο τερέν και στις κερκίδες, σε κάνει να σκέφτεσαι….

Photos: credit visualphotos.com

Μy American trip (κεφ 23)

2011-08-23T15:17:00.001+03:00

Μy American trip (κεφ 23)
www.thea.gr

Photo: credit visualphotos.com

Πάντα είναι λίγο παράξενο να συναντάς ανθρώπους για τους οποίους ξέρεις πολλά από πριν. Πόσο μάλλον συγγραφείς, το έργο των οποίων έχει μιλήσει μέσα σου. Ένας από τους αγαπημένους μου πεζογράφους υπήρξε ανέκαθεν ο Πολ Όστερ.

Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του «Αμερικάνικη Φούγκα», το οποίο απέσπασε το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Αμερικανικού Ομοσπονδιακού Ιδρύματος Τεχνών, ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης διέσχισε την Αμερική απ’ άκρη σε άκρη το 2008. Φανατικός ταξιδιώτης και όχι τουρίστας, κάθε εβδομάδα καταγράφει στο thea τις εμπειρίες του από εκείνο το «ταξίδι ζωής»- και παίρνει και εμάς μαζί του.

4.10. 2008

Αυτή τη φορά θα κάνουμε δυο flash back μέχρι να καταλήξουμε στη μέρα που μας ενδιαφέρει. Την άνοιξη του 2003, σε ένα Φεστιβάλ Λογοτεχνίας στο Μόντρεαλ γνώρισα τη γυναίκα του, την πολύ καλή επίσης συγγραφέα Σίρι Χούστβεντ. Από τότε είχα ανοιχτή πρόσκληση στο σπίτι των Όστερ στο Μπρούκλιν. Έτσι, όταν τέλη 2004, στο πρώτο μου ταξίδι στις Η.Π.Α., βρέθηκα στη Νέα Υόρκη, κανονίσαμε να βρεθούμε. Πριν τον συναντήσω ένιωθα μια γλυκιά αδημονία, έναν εφηβικό ενθουσιασμό μαζί και με μια μικρή αγωνία για τον άνθρωπο πίσω από τις λέξεις. Εκείνον που έχει πει κάτι που μου τριβέλιζε το νου από τότε που το πρωτάκουσα πιτσιρικάς: πως όλοι μας κατασκευάζουμε μια αφήγηση για τον εαυτό μας, ένα νήμα που ακολουθούμε μέρα τη μέρα. Οι άνθρωποι που αποσυντίθενται είναι εκείνοι που χάνουν το νήμα.

Ένα μικρό επεισόδιο της προσωπικής μου αφήγησης άρχιζε όταν χτυπούσα την πόρτα εκείνου του παλιού ψηλού πέτρινου σπιτιού στην Σέκοντ Στριτ. Μου άνοιξε ο ίδιος, η Σίρι ήταν στην κουζίνα. Ντυμένος στα μαύρα, ψηλός, ευγενής, όμορφος. Με υγρά μάτια – κάτι σαν τον Ομάρ Σαρίφ στις δόξες του, χωρίς το μουστάκι.

Βιβλία του Πολ Όστερ

«Πάμε πάνω, έχει έρθει κι ένας φίλος για να δούμε μετά παρέα το ντιμπέιτ Μπους - Κέρι» μου ’πε. Προχωρήσαμε στην τραπεζαρία, το σπίτι ήταν απλό, τακτικό και καλαίσθητο – πατώματα βελανιδιάς και γήινα χρώματα - και μου σύστησε τον καλεσμένο του, ο οποίος δεν ήταν άλλος από τον… Σάλμαν Ρουσντί. Ήταν μια βραδιά γεμάτη ανέκδοτα, λογοτεχνία, πολιτική και… μπέιζ μπολ. Από τη βραδιά εκείνη θυμάμαι όμως και κάτι ελαφρώς... μακάβριο. Οι τρεις άνθρωποι για τους οποίους κυρίως συζητήσαμε κατά τη διάρκεια του γεύματος, ο Κρίστοφερ Ριβ, ο Ζακ Ντεριντά και η Σούζαν Σόνταγκ, πέθαναν κάποιους μήνες αργότερα…

Οι συμπτώσεις όμως ήταν κι η εκκίνηση της μεγάλης κουβέντας που κάναμε στη δεύτερη συνάντησή μας, αυτή τη φορά οι δυο μας. Κύριο θέμα ήταν μια ίσως κοινή εμμονή, η αλληλοδιείσδυση ζωής και τέχνης, εκείνα τα μικρά «μαγικά» συμβάντα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της συγγραφής ενός βιβλίου και επιβεβαιώνονται εκ των υστέρων, και κάποια σχεδόν «μεταφυσικά» γεγονότα που οδηγούν ένα βιβλίο σε αναπάντεχα μονοπάτια. Μια «δύναμη» που προσωπικά ονόμαζα «Ο Άγγελος της Αφήγησης».
Ο Όστερ, ο οποίος έχει γράψει κι ένα μικρό βιβλίο επί του θέματος, με διόρθωσε ευφυέστατα: «δεν είναι συμπτώσεις, είναι η ‘Μηχανική της Ζωής’, έτσι δουλεύει ο κόσμος». Ίσως κάτι αναμενόμενο από ένα συγγραφέα του οποίου τα βιβλία είναι έμπλεα από ένα εκ πρώτης όψεως «υπερβατικό» θάμβος. Τυχαίες συναντήσεις, συμπτώσεις, παιχνίδια της μοίρας σε ένα χαοτικό κόσμο που μοιάζει ωστόσο τόσο αληθινός μέσα στην επινόησή του.

Καθίσαμε πέντε σχεδόν ώρες στο σαλόνι του, εκείνος με ένα μπουκάλι κρασί, εγώ με κόκα κόλα λάιτ. Μια υπέροχη συζήτηση που θα θυμάμαι πάντοτε. Είχα μπροστά μου έναν γενναιόδωρο, συναισθηματικό, χαρισματικό άνθρωπο με εξαιρετικό ταλέντο, που δεν «έπαιζε» τίποτα από τον μύθο του. «Μηχανική της ζωής, μην ξεχνάς», μου είπε συντροφεύοντας με στην έξοδο. Βγαίνοντας το κρύο του Μπρούκλιν ήταν τσουχτερό. Δεν μου κανε καμία εντύπωση, η θερμοκρασία της βραδιάς θα με προστάτευε τουλάχιστον ως το Μανχάταν.

Η Σίρι, ο Αλέξης Σταμάτης και ο Πολ Όστερ

Τώρα, τέσσερα χρόνια αργότερα, ξαναβρισκόμουν στο σπίτι του ίδιου άνθρωπου. Δεν είχαν αλλάξει πολλά. Η κόρη του ήταν πια ολόκληρη κοπέλα. O ίδιος είχε κάνει μια ταινία, είχε γράψει δυο εξαιρετικά βιβλία, To The Brooklyn Follies (2005) και το Travels in the Scriptorium (2006) (ειδικά το Scriptorium είναι καταπληκτικό), είχε σκηνοθετήσει το The Inner Life of Martin Frost σε δικό του σενάριο με πρωταγωνιστές τον David Thewlis την Iréne Jacob, τον Michael Imperioli και την κόρη του Σόφι. (Αν θέλετε να το δείτε αρχίστε με το πρώτο μέρος εδώ.)

Η δε Σιρι είχε γράψει επίσης κάτι πολύ ενδιαφέρον και αυτoβιογραφικό: The Sorrows of an American. Και…φυσικά, είχαμε και πάλι εκλογές. Και πως τα φέρνει η μοίρα και πέφτουμε πάλι σε μια πολιτική συζήτηση στην τιβί... Όχι αυτή τη φορά δεν ήταν καλεσμένος ο Ρουσντί και όλοι για τους οποίους συζητήσαμε ζουν και βασιλεύουν! Ο Πολ υποστήριζε φυσικά Ομπάμα ο οποίος κέντησε και πάλι στο γυαλί. Αργά πια, πήρα ένα ταξί γα το Μανχάταν. Αυτή ηταν μια πιο θέρμη βραδιά. Κι ο ταξιτζής άκουγε το «Hot in the city» του Billy Idol.

Μy American trip (κεφ 22)

2011-08-22T15:13:00.001+03:00

Μy American trip (κεφ 22)
www.thea.gr

My American trip (κεφ. 22)

4.10. 2008

Το απόγευμα ήμουν καλεσμένος σ’ ένα φίλο στο Μπρούκλιν τον όποιο είχα επισκεφτεί και την προηγούμενη φορά που ήμουν εδώ πριν από 4 χρόνια, και για τον όποιο θα μιλήσω αναλυτικά την επομένη εβδομάδα... Από την εποχή που διάβασα το περίφημο «Ένα δέντρο μεγαλώνει στο Μπρούκλιν», η περιοχή ήταν από τις πιο αγαπημένες μου. Το βιβλίο της Μπέττυ Σμιθ είναι ένα από τα λατρεμένα βιβλία της εφηβικής ηλικίας, μαζί με άλλα must που δεν είναι εξίσου καλά (ο Κρόνιν με τα άγουρα και τα ώριμα χρόνια, ο Έκτωρ Μαλό με ή χωρίς οικογένεια κλπ).
Ένα δέντρο που φυτρώνει σε μια φτωχογειτονιά του Μπρούκλιν και βάζει τα δυνατά του να κερδίσει λίγο ουρανό. Ένα δέντρο που μεγαλώνει ακόμα και στο τσιμέντο, χωρίς ήλιο, χωρίς νερό, ίσως και χωρίς χώμα. Μοιάζει με την Φράνσις, την ηρωίδα, που μεγαλώνει μαζί με την οικογένειά της στο προάστιο και προσπαθεί να χαρεί την κάθε μέρα, αντιμετωπίζοντας όλα τα προβλήματα που τις φέρνει αυτή η επιδημία που λέγεται πραγματικότητα και η συνακόλουθη τραγική της ρίμα: η καθημερινότητα.

Μου άρεσε και η ονομασία. Brooklyn. Μου άρεσε το τοπίο, μου άρεσαν οι άνθρωποι. Εκείνη τη μέρα λοιπόν αποφάσισα να πάω νωρίτερα στην περιοχή και να περάσω το πρωινό, όχι κοντά σε ένα και μόνο δέντρο, αλλά σε πολλά: στον περίφημο Βοτανικό Κήπο του Μπρούκλιν, ή BBG όπως το ονομάζουν εδώ. Ο Κήπος βρίσκεται κοντά στη γειτονιά του Prospect Heights, όπου μένει ο φίλος και διαθέτει μια ποικιλία «κήπων μέσα σε κήπους», συλλογές φυτών, ένα Μουσείο Μπονζάι, γκαλερί και χώρο για υδρόβια φυτά. Ιδρύθηκε το 1910 και κάθε χρόνο δέχεται περίπου 1 εκ., επισκέπτες από όλο τον κόσμο.

Photos: courtesy bbg.org

Δεν είμαι ο ειδικός περί των λουλουδιών. Το άκρο αντίθετο μάλιστα. Μπορώ να σας εξομολογηθώ και μια αμαρτία μου, ένα συγγραφικό τρικ. Όταν πρωτάρχισα να γράφω, επειδή η ασχετοσύνη μου περί του φυτικού βασιλείου ήταν τέτοια ώστε να μην μπορώ να ξεχωρίσω μια αμυγδαλιά από μια φτελιά, είχα κάνει ένα αρχείο με φωτογραφίες δέντρων και λουλουδιών και δίπλα στην εκάστοτε εικόνα είχα και την αντίστοιχη ονομασία. Κάθε φορά όταν συνέτρεχε λόγος να αναφερθώ σε οτιδήποτε φυτικό ανέτρεχα στο αρχείο. Δεν υπήρχε περίπτωση να θυμηθώ τίποτα απ’ έξω (άντε το πεύκο!). Επίσης ένα πρόβλημα ήταν πάντα τα επίθετα. Πόσο να παινέψεις ένα λουλούδι: υπέροχο, πανέμορφο, σου κόβει την ανάσα; Το ‘χα λοιπόν ανέκαθεν δύσκολο με τα φυτά.

Όπως και να ’χει, η επίσκεψη στο BBG, αρχίζει από το Discovery Garden, ένα χώρο παιχνιδιού σχεδιασμένου για παιδιά ώστε να έχουν μια διαδραστική σχέση με τα φυτά, τα λουλούδια και το νερό. Όσο συνεχίζεις να περπατάς αισθάνεσαι ότι δεν βρίσκεσαι πια στη Νέα Υόρκη. Κάτι τέτοιο μόνο στο Σέντραλ Παρκ μπορείς να το νιώσεις. Μιλάμε, άλλες φωνές άλλοι κόσμοι. Στο κέντρο του κήπου βρίσκεται ένας χώρος με χιλιάδες κίτρινες, κόκκινες και ροζ τουλίπες όπου δεκάδες φωτογράφοι έχουν στήσει τα τρίποδα τους προσπαθώντας να ανακαλύψουν το βέλτιστο πλάνο, ενώ οικογένειες στήνονται απέναντι από τις ψηφιακές ώστε να απαθανατιστούν στο μαγευτικό σκηνικό. Αυτή η περιοχή διαθέτει και μια λιμνούλα ονόματι Lily Pool Terrace γεμάτη ψάρια αλλά και φυτά. Απόηχοι Σερά καθώς όλο αυτό ξαφνικά μου μοιάζει σαν πουαντιγιστικός πίνακας.
Η επόμενη στάση είναι η Cherry Esplanade- μια έκταση γεμάτη καταπληκτικές ανθισμένες κερασιές. Κοιτάζοντας γύρω νιώθεις πως αυτοί οι Κήποι δεν είναι μόνο υπέροχοι αλλά κι ένας τέλειος τρόπος για τζάμπα διασκέδαση τα Σαββατοκύριακα. Ο νους πάει πίσω στην Αθήνα, στο Πεδίο του Άρεως και στο Ζάππειο – ένα καταθλιπτικό split screen δημιουργείται στον υποθάλαμο και αμέσως η εσωτερική άμυνα κατεβάζει ρολά στη μνήμη.

Photo: courtesy flickr.com

Πιο κάτω, υπάρχει ο «Γιαπωνέζικος Λόφος» ο πρώτος γιαπωνέζικος κήπος που κατασκευάστηκε ποτέ σε αμερικανικό έδαφος. Από τους ειδικούς αρχιτέκτονες τοπίου θεωρείται ως το αριστούργημα του Ιάπωνα σχεδιαστή του, του Takeo Shiota (1881–1943). Ακολουθούν οι «Κήποι του Σέξπιρ» με ογδόντα φυτά που ονοματίζονται στα έργα του μεγάλου Βάρδου και το «Μονοπάτι των Σελέμπριτι» όπου διάσημοι κάτοικοι του Μπρούκλιν έχουν σχεδιαστεί πάνω σε πέτρες που έχουν το σχήμα φύλλων. Φεύγοντας, μια τελευταία ματιά σε μια σειρά υπέροχα δέντρα. «Μανόλια» γράφει από κάτω και το εντυπώνομαι στη μνήμη για να μη χρειαστεί να το αποθηκεύσω ψηφιακά ποτέ ξανά.
Φεύγω βαδίζοντας αργά, βραδυπορώ. Κάτι σαν σλόου μόσιον, σαν ένα ατελείωτο πλάνο… Και τρελός συνειρμός στο Βέγγο απ΄ την ταινία του Αγγελόπουλου: «Φύση φάε ένα μπισκότο», η πιο σουρεάλ ατάκα στην ιστορία του σινεμά. Είμαστε τρελοί εμείς οι συγγραφείς.

Photos: credit visualphotos.com