Jose Lοuis Peixoto, Santiago Roncagliolo, Alexis Stamatis: Τρεις συγγραφείς του νότου μιλούν στο Ευρωκοινοβούλιο στις 10/4/13

Jose Lοuis Peixoto, Santiago Roncagliolo, Alexis Stamatis 

Τρεις συγγραφείς του νότου μιλούν στο Ευρωκοινοβούλιο στις 10/4/13
Ο Νότος της Ευρώπης μπορεί μεν υποφέρει σε όλα τα κύρια επίπεδα, με προεξάρχοντα φυσικά τα βασικά ζητήματα επιβίωσης, ωστόσο πάσχει και σε άλλους –επίσης εξαιρετικά ζωτικούς για την συνοχή μιας κοινωνίας τομείς- όπως είναι τα θέματα πολιτισμού, (με τελευταίο γηγενές κρούσμα  τις απαράδεκτες και απιθάνου βλακείας και προχειρότητας αποφάσεις για το βιβλίο στη χώρα μας, όπου με μια αυτοκαταστροφική επιλογή της κυβερνήσεις καρατομήθηκε εν μια νυκτί κάθε δυνατότητα διεθνούς φωνή - που είστε, κύριε Κουβέλη;)
Ζούμε σε μια εποχή η οποία αποσαρθρώνει οποιονδήποτε θύλακα γνώσης εν ονόματι οποιασδήποτε έστω και ελάχιστης περικοπής, προπαγανδίζοντας ταυτόχρονα μέσω κρατικού κορβανά θεάματα αμφιβόλου αισθητικής που προπαγανδίζουν μέτριας καλλιτεχνικής εμβέλειας αναφορές σε εθνικοαπελευθερωτικές αφηγήσεις (μια και δεν υπάρχει εις βάθος διαπραγμάτευση, αλλά μια απλή και πρώτου επιπέδου  επίκληση στο θυμικό) έχοντας προφανή σκοπό την ενότητα και την συσπείρωση γύρω από το «ένδοξο παρελθόν» μας, μια και η νοσταλγία «πουλάει» σ’ ένα λαό μαθημένο να κοιτάζει κυρίως προς τα πίσω.
Σε μια χώρα όπου καθημερνά αποδεικνύονται όργια απίστευτων σκανδάλων, για μια τυπική παράλειψη σε ένα πρόγραμμα φιλαναγνωσίας, οδηγούμαστε στην καρατόμηση ολόκληρου οργανισμού με την υπεραπλουστευτική και ανάξια οποιασδήποτε σοβαρής ανάλυσης τακτική «πονάει κεφάλι - κόβει κεφάλι».
Με αυτό τον τρόπο – τουλάχιστον στο χώρο του βιβλίου - η κυβέρνηση φιμώνει οποιαδήποτε πολιτιστικά εκσυγχρονιστική φωνή και η χώρα επανέρχεται στα παρωχημένα εξωτικά πολιτιστικά στερεότυπα όπου ήταν παγιώσει για δεκαετίες στο εξωτερικό: σουβλάκι,  Ζορμπάς, χλαμύδα και «φιλότιμο» - με την Γιουροβίζιον φυσικά κουτσουρεμένη… πλην σταθερή αξία. Την ίδια στιγμή «μακιγιάρονται» όπως όπως παλιά «επαναστατικά» έργα τα οποία έχουν απολέσει την φρεσκάδα τους και τα σημεία αναφοράς που τα κινητοποιούσαν τότε, σε μια κατασκευασμένη  προσπάθεια να επανοηματοδοτηθούν με το έτσι θέλω, λαϊκίζοντας πάνω στο αίσθημα ενός κόσμου που υποφέρει, με πάλαιες – αναπαλαιωμένες αφηγήσεις και με το βλέμμα φυσικά διαρκώς στραμμένο πίσω  στο εθνικό μας σπορ: την νοσταλγική αναπόληση του παρελθόντος.
Το αποτέλεσμα είναι ο συγγραφέας και εν γένει ο δημιουργός να βρίσκεται εγκλωβισμένος ανάμεσα σε μια προγονολατρεία και μια ανθυπομέτρια αισθητική που κυριαρχεί. Ευτυχώς υπάρχουν και εξαιρέσεις από σταθερά αφοσιωμένους δημιουργούς αλλά και από νέους που τολμούν, παντελώς φυσικά αβοήθητοι. Το κράτος αφού καρατομεί τον βασικό φορέα στο χώρο του βιβλίου, είτε θα σφυρίξει κλέφτικα, θα παρατήσει την υπόθεση βιβλίου αλλά και πολιτισμού στα  αζήτητα και ως κομπέρ - εμψυχωτής θα  υιοθετεί μόνον είδη «πιασάρικων» θεάματα που «πουλάνε». Είναι πραγματικά ντροπή να μην υπάρχουν άνθρωποι με στοιχειώδη ευελιξία (και στοιχειώδη σχέση με το αντικείμενο) που θα χειριστούν ακομα και τον «αέρα», ακόμη και τα φραγκοδίφραγκα, ακόμη και τη διάθεση προσφοράς με πιο έξυπνο, ευφάνταστο τρόπο. Καμια, ιδεα: ψωροκώσταινα reloaded.
Δεν είμαστε βεβαία μόνο εμείς, οποιοσδήποτε νότιος ευρωπαίος συγγραφέας βρίσκεται σε θέση άμυνας. Ωστόσο παρολο που δεν αντιμετωπίζει μια τόσο ανάλγητη και μικρονοική κρατική συμπεριφορά, είναι, και αυτός, ένας δημιουργός απομονωμένος σε ένα εκδοτικό περιβάλλον που του δημιουργεί ένα σωρό προβλήματα επιβίωσης μια και ζει και κινείται μεσα σ’ έναν χρηματοπιστωτικό κυκεώνα που νοσεί. Ετσι η μόνη δυνατότητα έκφρασης είναι το έργο του, το οποίο είτε υποβαθμίζεται καθημερινά ως «πολιτιστικό προϊόν», είτε και εξαφανίζεται. Για να επανέλθουμε λίγο στη χώρα μας, εσχάτως η ίδια η ύπαρξη του συγγραφέα ως επαγγελματία απειλείται αγρίως με τον νέο φορολογικό σχεδιασμό. Στο μέλλον θα γράφει κανεις (εάν γράφει) μόνον από χόμπι. Και για όλα αυτά θα είναι υπεύθυνο το συγγραφοκτόνο και πολιτιστικοκτόνο κράτος που κάποτε έστησε το περίφημο Live your myth in Greece.
Βέβαια ο ξένος συγγραφέας έχει πάντα την ανακουφιστική δυνατότητα να συνδιαλέγεται με τους συναδέλφους του – γεγονός που συμβαίνει κυρίως έκτος Ελλάδος - μια και κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο στην χώρα που ζούμε λόγω της εγγενούς κακοδαιμονίας της φυλής μας να κάτσει γύρω από ένα τραπέζι, να επικοινωνήσει πολιτισμένα και να πάρει πέντε ρεαλιστικές αποφάσεις.
Εξου και μια πρωτοβουλία σαν εκείνη της ευρωβουλευτού Μαριλένας Κοππά, μια συζήτηση δηλαδή μεταξύ των πολιτών του νότου, αυτών δηλαδή που ο οικονομικός τύπος αποκαλούσε είτε «περιφέρεια» είτε PIGS (Portugal, Italy, Greece, Spain) παρουσιάζει πολυ ενδιαφέρον. Όχι πλεον παράλληλες συζητήσεις αλλά ΜΙΑ συζήτηση, ευρωπαϊκή όσο και το αναγκαίο κοινό ευρωπαϊκό παρόν μας - με οποια μορφή και να θα αποκτήσει αυτό το μέλλον.
Στάδιο αυτής της ευρύτερης συζήτησης αποτελεί και ο διάλογος που διοργανώθηκε με την μετάκληση στην  EU  τριών συγγραφέων του Νότου,  του Santiago Roncagliolo από την Ισπανία, του Jose Louis Peixoto από την Πορτογαλία και υπογράφοντος από την Ελλάδα. Η εκδήλωση θα λάβει χώρα στο Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο στις 10 Απριλίου 2013 και βασικό θέμα θα είναι «Τρεις συγγραφείς του Νότου μιλούν για την κρίση» (προσωρινός τίτλος). Το event θα μεταδοθεί μέσω  live streaming και θα αποτελέσει ένα άνοιγμα του ευρωκοινοβουλίου και σε ευρύτερα πολιτισμικά θέματα που δεν αφορούν αποκλειστικά στις πολιτικοκοινωνικές του δραστηριότητες. Στόχος βέβαια είναι να μη μείνουμε μόνο εδώ. Να καταφέρουμε δημιουργήσουμε ένα πολιτιστικό θύλακα στο ΕU που να υπενθυμίζει ότι κάθε χώρα δεν είναι μόνο ισολογισμοί και ελλείμματα, αλλα ταλέντο και πολιτισμός.
Είναι η πρώτη φορά που ευρωπαίοι συγγραφείς παίρνουμε το βήμα στη ευρωκοινοβούλιο για να μιλήσουμε για τα κοινά μας προβλήματα, προβλήματα που δεν άπτονται αποκλειστικά στα του κλάδου μας αλλα - μια και η δουλεια μας αφόρα στη σύλληψη και αποτύπωση ολόκληρων κόσμων, στην αφήγηση και το φωτισμό της πραγματικότητας και της αλήθειας υπό ένα αναπάντεχο πρίσμα -  είναι μοιραία συνδεδεμένα με όσα ζούμε και όσα μας ταλανίζουν, όπως και προφανώς και με όσα μας ενώνουν μέσα από τα κοινά μας βιώματα.
Διότι εντέλει εμείς οι Νότιοι άλλοι δεν είμαστε μόνο ένα οικονομικό άθροισμα, είμαστε «πληθυντικός αριθμός». Πληθυντικός αριθμός προσώπων, ατόμων: δημιουργών και μη. Και εδώ, στο Νότο της κρίσης, πρέπει αναδημιουργήσουμε κοινά  βιώματα αυτής της πραγματικότητας. Εμείς οι συγγράφεις, που δουλειά μας είναι να σκάβουμε, να εξορύσσουμε και να φέρνουμε στο φως αυτήν ακριβώς την θαμμένη πραγματικότητα – όσο το δυνατό υπο ένα εντελώς νέο βλέμμα- πιστεύω πως έχουμε πολλά να συνεισφέρουμε σε μια ευρύτερη συζήτηση σαν και εαυτή, η οποία αφορά στην κοινή ευρωπαϊκή μοίρα των λαών μας που πλήττονται τόσο άγρια από την κρίση που απειλεί όχι μόνο την καθημερινότητα μας αλλα και τη διαχρονική μας ταυτότητα.
*Ο Αλεξης Σταμάτης είναι συγγραφέας. Το τελευταίο του βιβλιο "Μπορείς να κλάψεις μες στο νερό;" κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη 
Από 11 Φεβρουαρίου παραδίδει σεμινάρια Δημιουργικής Γραφής και Δημιουργικής Ανάγνωσης στο Κολλέγιο Αθηνών – Ψυχικού.
Τηλέφωνα Κολλεγίου Αθηνών Κολλεγίου Ψυχικού (Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Ενηλίκων): 210 6748160, 210 6748153 και 210 6798191.

Απόσπασμα απο το Μπορεις αν κλαψεις μες στο νερό;

1.                 Ο αρμός διαστολής

Στην οικοδομική, ο αρμός διαστολής είναι ένα μικρό διάκενο μεταξύ των υλικών, το οποίο εξασφαλίζει τη δυνατότητα διαστολής και συστολής των εφαπτόμενων στοιχείων μιας κατασκευής. Το περίεργο στην συγκεκριμένη περίπτωση ήταν ότι το τριώροφο κτίριο ήταν στενό και δεν είχε την ανάγκη αυτής της προληπτικής ελαστικότητας. Έτσι ο αρμός, αόρατος φυσικά στα μάτια ενοίκων και περαστικών, δεν είχε κάποια λειτουργικότητα. Απλώς, έτεμνε το κτίριο στα δυο, από το ισόγειο διαμέρισμα του Τάκη, στον μεσαίο όροφο του ζεύγους Νικολαΐδη, ως τον πάνω όροφο της οικογενείας του Ορέστη Πολίτη, δημιουργώντας μια καθετή αρτηρία που διέσχιζε τον κορμό του αιματώνοντάς τον - μια λεπτή ίνα οξυγόνου που υποβοηθούσε τα εντόσθια να αναπνέουν.

Η Μαρίνα, όπως και κάθε ένοικος του κτιρίου, δεν γνώριζε τίποτα γι’ αυτή την κατακόρυφη χαρακιά στο σπίτι της. Τι την ένοιαζε άλλωστε; Εκείνο που την απασχολούσε ήταν η εύρυθμη λειτουργία του. Το ράβε ξήλωνε της καθημερινότητας. Μικρές επιτυχίες, μικρές αποτυχίες. Τα άγρια χρόνια στις γκαρσονιέρες με τα ξύλινα σκοροφαγωμένα πατώματα και τα πατημένα αποτσίγαρα είχαν εξατμιστεί στις ίδιες τους τις αναθυμιάσεις. Hazy days were over long ago. Μπορεί η κατάσταση έξω στη πόλη να ’ταν πνιγερή, μπορεί η χώρα να έχανε το έδαφος κάτω από τα πόδια της, όμως στο φρούριο είναι πάντα αλλιώς. Εδώ, βυθίζεσαι στην καθημερινότητα. Όσο πιο ήσυχα, τόσο πιο καλά. H Μαρίνα. Και να φανταστείς πως για αλλού την προόριζε η ζωή στα νιάτα της.

Έτσι είναι όμως. Κάποια στιγμή μέσα απ’ τη θολούρα κάτι συμβαίνει. Κάτι αναπάντεχο. Ξέρεις ότι δεν μπορείς να το διαχειριστείς. Βλέπεις ένα μικρό σπίτι στο βάθος και καταλαβαίνεις πως εκεί είναι το μέλλον σου. Έχεις κουραστεί να εναποθέτεις τον εαυτό σου στο σαγηνευτικά τυχαίο, έχεις βαρεθεί να νιώθεις δήθεν «ένα με το σύμπαν», έχεις κουραστεί από το υπέροχο φλου της γενικότητας. Βάζεις στόχο λοιπόν το σπίτι και φεύγεις. Αν υπάρχει κάποιος που περιμένει εκεί, πάει να πει ότι έχει σημαντικό λόγο να το κάνει όπως έχεις κι εσύ. Πάει να πει ότι αξίζει να βουτήξεις σ’ αυτή την πρωτόγνωρη για σένα συνθήκη: στο συγκεκριμένο. Και να πας, μαζί του, ως τον πάτο. Ήταν τυχερή που τον βρήκε σχεδόν αμέσως.

Τον έλεγαν Ορέστη∙  ήταν ψηλός, βαρυκόκαλος, άχαρος, διστακτικός, με θλιμμένο πρόσωπο. Το πρώτο πράγμα που της έκανε εντύπωση ήταν τα κατάμαυρα, σχεδόν θηλυκά του τσίνορα. Αργότερα,  το στήθος του. Αραιή τριχοφυΐα με μια χαρακιά στη μέση σαν να σε προκαλούσε να του ανοίξεις το σώμα στα δύο. Το στήθος ενός άντρα είναι το πιο ευάλωτο σημείο του, δεν υπάρχει τίποτα το φαντασμαγορικό πάνω του, ούτε απολήξεις, ούτε εμφανείς μύες, τίποτα. Μια απλή επίπεδη επιφάνεια, που, όμως, καλύπτει τα πράγματα εξαιρετικά.

Ο Ορέστης. Είχαν γνωριστεί το σπίτι του, όταν, κατά τη διάρκεια της σύντομης θητείας της ως δημοσιογράφου, του ’χε πάρει συνέντευξη. Ο Ορέστης είχε κερδίσει ένα βραβείο για μια μελέτη πληροφορικής κι εκείνη έκανε ένα αφιέρωμα σε νέους που διακρίνονται στους χώρους της τέχνης και της επιστήμης. Της είχε κάνει εντύπωση που το σπίτι ήταν γεμάτο καθρέφτες, αφού από την αρχή είχε καταλάβει πως το τελευταίο στοιχείο που χαρακτήριζε τον αδέξιο, σχεδόν ντροπαλό αυτόν άντρα ήταν ο ναρκισσισμός. Όμως, παλιά, οι καθρέφτες και για την Μαρίνα δεν ήταν απλή υπόθεση. Την είχε υπογραμμισμένη τη φράση του Μπόρχες πως καθρέφτες και συνουσία πολλαπλασιάζουν τον αριθμό των ανθρώπων. Δεν ήθελε εικόνες, δεν ήθελε προβολές, δεν ήθελε πληθυντικούς αριθμούς. Ήθελε την ελευθερία της μέσα σ’ ένα σχήμα που θα όριζε η ίδια μέρα τη μέρα. Όχι δεσμεύσεις. Ο κάθε είδους πολλαπλασιασμός της ήταν απεχθής – ήθελε μια ελευθερία που να ορίζεται μέσα από το «ίσος προς ίσον», δεν την ενδιέφεραν οι συλλογικότητες, οι ευθύνες, δεν είχε καν φανταστεί ότι θα μπορούσε κάποτε να κάνει παιδιά. Όμως κάποια στιγμή, κάτι μίλησε μέσα της αλλιώς. Ήρθε μάλιστα καλπάζοντας. Σαν να το μετέφερε μια ορμονική αμαξά που τραβούσαν δέκα γεροδεμένα άλογα. Και τότε τον γνώρισε. Κι άλλαξε. Άρδην. Όχι ως προς τις συλλογικότητες. Αλλά ως προς το μοίρασμα, την καθημερινότητα, τη σκέψη για το μέλλον, το στήσιμο μιας «κανονικής» ζωής. 

Από την αρχή κατάλαβε ότι είχε παντρευτεί έναν άνθρωπο ευφυέστατο που δεν είχε ανάγκη να το επιδεικνύει. Έναν άνθρωπο που έμοιαζε να λειτουργεί κοινωνικά χρησιμοποιώντας ένα ελάχιστο ποσοστό της διανοίας του, έναν άνθρωπο φύσει εσωστρεφή με τις παραξενιές του. Έναν άνθρωπο που κρατούσε κι  έναν δικό του κόσμο, ο όποιος ωστόσο ποτέ δεν της έμπαινε εμπόδιο. Της έδινε όσο χώρο ήθελε.   Ήταν όμως κάτι μικρές λεπτομέρειες που δεν μπορούσε να αγνοήσει.

Από πρώτες μέρες που τον γνώρισε υπέθεσε πως τον βασάνιζε μια κάποια μανία καταδίωξης έτσι όπως τον έβλεπε συχνά να κοιτάζει τριγύρω του σαν να ήθελε να ελέγξει τον χώρο στον οποίο βρισκόταν. Με το καιρό βέβαια κατάλαβε πως ήταν ένα ακόμη κομμάτι της φυσικής αδεξιότητας του. Αργότερα μάλιστα το σύμπτωμα υποχώρησε.

Και τα χρόνια περνούσαν. Ο Ορέστης έλιωνε, όμορφα, σχεδόν με χάρη, μέσα στον έγγαμο βίο.

Terra firma. Οίκος. Δοχείο ζωής. Το φροντίζεις το σκηνικό σου. Αλλιώς, μετά από τόσα χρόνια, όταν δεν μπορείς να ελέγξεις τα εκατόν σαράντα τετραγωνικά σου, δεν είναι εύκολο να μετέχεις μ’ όλη σου ψυχή σε διάλογους του τύπου: «Λοιπόν…» «Πως είσαι…» «Εντάξει;». «Κοιμήθηκες καλά;» «Χμ, όχι και τόσο» «Γιατί;» «Είχα μια ανησυχία». Ειδικά σ’ ένα σπίτι (προσεγμένη διακόσμηση, ξύλο, αλουμίνιο,  καμία καμπύλη, παντού φυτά) όπου τα πάντα είναι λευκά (υψηλή φωτεινότητα-μηδέν απόχρωση, η  διακοσμητική επιβολή της για το φόντο της καθημερινότητας), μεγεθύνοντας το κάθε τι. «Τόσα χρώματα στο ανθοπωλείο, (το ανθοπωλείο ήταν η δουλειά της), στο σπίτι θέλω να ξεκουράζεται το μάτι» -η θεωρητική υποστύλωση.

Ο Ορέστης  βέβαια, τα χρώματα τα ’χε γραμμένα. Μπορεί να 'ξερε τα πάντα για τα επίπεδα διασύνδεσης ενός πρωτοκόλλου δικτύωσης, για τον σχεδιασμό ενός περίπλοκου λογισμικού ή για τον μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων, αλλά εάν το ταβάνι και ο τοίχος ήταν γκρι, μπλε ή πουά του ήταν παγερά αδιάφορο. Η αισθητική ήταν αποκλειστική μέριμνα της Μαρίνας: από την επιλογή των πουκαμίσων του, μέχρι το χρώμα της γραβάτας του, παρότι σπάνια φορούσε. Το μόνο που φρόντιζε ήταν το ξύλινο αντίκα γραφείο του, οικογενειακό κειμήλιο.

Έμεναν σ’ αυτό το διαμέρισμα εδώ περίπου είκοσι χρόνια. Το αγόρασαν δύο χρόνια αφού γεννήθηκε η Άννα (τρία κιλά και τριακόσια πενήντα γραμμάρια), μάλιστα η μέρα που έπεσαν οι υπόγραφες με τον προηγούμενο ιδιοκτήτη, το γιο ενός σπουδαίου βετεράνου ντοκιμαντερίστα, συνέπεσε με την μέρα που ο Ορέστης που πήγε για πρώτη φορά στην νέα του δουλειά – σε μια εταιρία, υπεύθυνος για ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Νέο σπίτι, νέα δουλειά και φρέσκος πατέρας και το μαγαζί της συζύγου στα τριακόσια είκοσι έξι βήματα. Όλα συμμαζεύονταν.

Τη μέρα που έληξαν οι εργασίες ανάπλασης του εσωτερικού, τη μέρα που μπήκαν στο απαστράπτον πάλλευκο σαλόνι,  ο Ορέστης χάρισε στην Μαρίνα ένα συλλεκτικό ασημένιο νόμισμα με το όποιο η Τράπεζα της Ελλάδας γιόρταζε τα δυόμιση χιλιάδες χρόνια της Ελληνικής Δημοκρατίας. Είχε ονομαστική αξία 500 δραχμές και είχε βγει σε κασετίνα, μαζί με την σειρά Proof 1993. Όχι το πιο ρομαντικό δώρο που θα μπορούσε να διαλέξει, αλλά ο Ορέστης είχε τους λόγους του. Στη μια όψη εικονιζόταν η Αθηνά, η αγαπημένη του θεά από το δωδεκάθεο. Η γαλανομάτα που συμβόλιζε την εξυπνάδα και ξεπήδησε από το κεφάλι του θεού. Η Μαρίνα δεν εισέπραξε τον συμβολισμό αλλά το αποθήκευσε στο βελούδινο κουτί όπου φυλούσε και το μοναδικό κόσμημα που της είχε δώσει η γιαγιά της, που κι εκείνης ήταν δώρο της μάνας της. Το ίδιο βράδυ η Μαρίνα, παρά την ελαφρά επιλόχεια κατάθλιψη, μαγείρεψε πεσκανδρίτσα, ένα από τα μέχρι πρότινος άγνωστα ψάρια που είχαν γίνει δημοφιλή εκείνη την εποχή μαζί με τη δράκαινα, το σκάρο και τους μπαλάδες, αντικαθιστώντας τα παραδοσιακά ψάρια, την τσιπούρα, τη γλώσσα και τα μπαρμπούνια. Ο Ορέστης έφαγε με όρεξη, και, για πρώτη φορά μετά τη γένεση του παιδιού τους, έκαναν έρωτα. Ύστερα, στο μπάνιο, για πρώτη φορά μετά τη γέννα, αντίκρισε το πραγματικό είδωλο της. Κι εκείνο της χαμογέλασε.

Την ίδια στιγμή, στη βάση του αρμού διαστολής μια κατσαρίδα τέντωνε τις κεραίες της. «Άσε είναι επικίνδυνα εδώ», ένιωσε - κι έκανε στροφή εκατόν ογδόντα μοιρών, κατευθυνόμενη στον υπόνομο.

Jose Louis Peixoto, Santiago Roncagliolo, Alexis Stamatis/ Τρεις συγγραφείς του Νότου στο Ευρωκοινοβούλιο στις 10/4/13

Ο Νότος της Ευρώπης μπορεί μεν υποφέρει σε όλα τα κύρια επίπεδα, με προεξάρχοντα φυσικά τα βασικά ζητήματα επιβίωσης, ωστόσο πάσχει και σε άλλους –επίσης εξαιρετικά ζωτικούς για την συνοχή μιας κοινωνίας τομείς- όπως είναι τα θέματα πολιτισμού, (με τελευταίο γηγενές κρούσμα  τις απαράδεκτες και απιθάνου βλακείας και προχειρότητας αποφάσεις για το βιβλίο στη χώρα μας, όπου με μια αυτοκαταστροφική επιλογή της κυβερνήσεις καρατομήθηκε εν μια νυκτί κάθε δυνατότητα διεθνούς φωνή - που είστε, κύριε Κουβέλη;)
Ζούμε σε μια εποχή η οποία αποσαρθρώνει οποιονδήποτε θύλακα γνώσης εν ονόματι οποιασδήποτε έστω και ελάχιστης περικοπής, προπαγανδίζοντας ταυτόχρονα μέσω κρατικού κορβανά θεάματα αμφιβόλου αισθητικής που προπαγανδίζουν μέτριας καλλιτεχνικής εμβέλειας αναφορές σε εθνικοαπελευθερωτικές αφηγήσεις (μια και δεν υπάρχει εις βάθος διαπραγμάτευση, αλλά μια απλή και πρώτου επιπέδου  επίκληση στο θυμικό) έχοντας προφανή σκοπό την ενότητα και την συσπείρωση γύρω από το «ένδοξο παρελθόν» μας, μια και η νοσταλγία «πουλάει» σ’ ένα λαό μαθημένο να κοιτάζει κυρίως προς τα πίσω.
Σε μια χώρα όπου καθημερνά αποδεικνύονται όργια απίστευτων σκανδάλων, για μια τυπική παράλειψη σε ένα πρόγραμμα φιλαναγνωσίας, οδηγούμαστε στην καρατόμηση ολόκληρου οργανισμού με την υπεραπλουστευτική και ανάξια οποιασδήποτε σοβαρής ανάλυσης τακτική

 Photo: European Parliament/Flickr
«πονάει κεφάλι - κόβει κεφάλι».
Με αυτό τον τρόπο – τουλάχιστον στο χώρο του βιβλίου - η κυβέρνηση φιμώνει οποιαδήποτε πολιτιστικά εκσυγχρονιστική φωνή και η χώρα επανέρχεται στα παρωχημένα εξωτικά πολιτιστικά στερεότυπα όπου ήταν παγιώσει για δεκαετίες στο εξωτερικό: σουβλάκι,  Ζορμπάς, χλαμύδα και «φιλότιμο» - με την Γιουροβίζιον φυσικά κουτσουρεμένη… πλην σταθερή αξία. Την ίδια στιγμή «μακιγιάρονται» όπως όπως παλιά «επαναστατικά» έργα τα οποία έχουν απολέσει την φρεσκάδα τους και τα σημεία αναφοράς που τα κινητοποιούσαν τότε, σε μια κατασκευασμένη  προσπάθεια να επανοηματοδοτηθούν με το έτσι θέλω, λαϊκίζοντας πάνω στο αίσθημα ενός κόσμου που υποφέρει, με πάλαιες – αναπαλαιωμένες αφηγήσεις και με το βλέμμα φυσικά διαρκώς στραμμένο πίσω  στο εθνικό μας σπορ: την νοσταλγική αναπόληση του παρελθόντος.
Το αποτέλεσμα είναι ο συγγραφέας και εν γένει ο δημιουργός να βρίσκεται εγκλωβισμένος ανάμεσα σε μια προγονολατρεία και μια ανθυπομέτρια αισθητική που κυριαρχεί. Ευτυχώς υπάρχουν και εξαιρέσεις από σταθερά αφοσιωμένους δημιουργούς αλλά και από νέους που τολμούν, παντελώς φυσικά αβοήθητοι. Το κράτος αφού καρατομεί τον βασικό φορέα στο χώρο του βιβλίου, είτε θα σφυρίξει κλέφτικα, θα παρατήσει την υπόθεση βιβλίου αλλά και πολιτισμού στα  αζήτητα και ως κομπέρ - εμψυχωτής θα  υιοθετεί μόνον είδη «πιασάρικων» θεάματα που «πουλάνε». Είναι πραγματικά ντροπή να μην υπάρχουν άνθρωποι με στοιχειώδη ευελιξία (και στοιχειώδη σχέση με το αντικείμενο) που θα χειριστούν ακομα και τον «αέρα», ακόμη και τα φραγκοδίφραγκα, ακόμη και τη διάθεση προσφοράς με πιο έξυπνο, ευφάνταστο τρόπο. Καμια, ιδεα: ψωροκώσταινα reloaded.
Δεν είμαστε βεβαία μόνο εμείς, οποιοσδήποτε νότιος ευρωπαίος συγγραφέας βρίσκεται σε θέση άμυνας. Ωστόσο παρολο που δεν αντιμετωπίζει μια τόσο ανάλγητη και μικρονοική κρατική συμπεριφορά, είναι, και αυτός, ένας δημιουργός απομονωμένος σε ένα εκδοτικό περιβάλλον που του δημιουργεί ένα σωρό προβλήματα επιβίωσης μια και ζει και κινείται μεσα σ’ έναν χρηματοπιστωτικό κυκεώνα που νοσεί. Ετσι η μόνη δυνατότητα έκφρασης είναι το έργο του, το οποίο είτε υποβαθμίζεται καθημερινά ως «πολιτιστικό προϊόν», είτε και εξαφανίζεται. Για να επανέλθουμε λίγο στη χώρα μας, εσχάτως η ίδια η ύπαρξη του συγγραφέα ως επαγγελματία απειλείται αγρίως με τον νέο φορολογικό σχεδιασμό. Στο μέλλον θα γράφει κανεις (εάν γράφει) μόνον από χόμπι. Και για όλα αυτά θα είναι υπεύθυνο το συγγραφοκτόνο και πολιτιστικοκτόνο κράτος που κάποτε έστησε το περίφημο Live your myth in Greece.
Βέβαια ο ξένος συγγραφέας έχει πάντα την ανακουφιστική δυνατότητα να συνδιαλέγεται με τους συναδέλφους του – γεγονός που συμβαίνει κυρίως έκτος Ελλάδος - μια και κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο στην χώρα που ζούμε λόγω της εγγενούς κακοδαιμονίας της φυλής μας να κάτσει γύρω από ένα τραπέζι, να επικοινωνήσει πολιτισμένα και να πάρει πέντε ρεαλιστικές αποφάσεις.
Εξου και μια πρωτοβουλία σαν εκείνη της ευρωβουλευτού Μαριλένας Κοππά, μια συζήτηση δηλαδή μεταξύ των πολιτών του νότου, αυτών δηλαδή που ο οικονομικός τύπος αποκαλούσε είτε «περιφέρεια» είτε PIGS (Portugal, Italy, Greece, Spain) παρουσιάζει πολυ ενδιαφέρον. Όχι πλεον παράλληλες συζητήσεις αλλά ΜΙΑ συζήτηση, ευρωπαϊκή όσο και το αναγκαίο κοινό ευρωπαϊκό παρόν μας - με οποια μορφή και να θα αποκτήσει αυτό το μέλλον.
Στάδιο αυτής της ευρύτερης συζήτησης αποτελεί και ο διάλογος που διοργανώθηκε με την μετάκληση στην  EU  τριών συγγραφέων του Νότου,  του Santiago Roncagliolo από την Ισπανία, του Jose Louis Peixoto από την Πορτογαλία και υπογράφοντος από την Ελλάδα. Η εκδήλωση θα λάβει χώρα στο Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο στις 10 Απριλίου 2013 και βασικό θέμα θα είναι «Τρεις συγγραφείς του Νότου μιλούν για την κρίση» (προσωρινός τίτλος). Το event θα μεταδοθεί μέσω  live streaming και θα αποτελέσει ένα άνοιγμα του ευρωκοινοβουλίου και σε ευρύτερα πολιτισμικά θέματα που δεν αφορούν αποκλειστικά στις πολιτικοκοινωνικές του δραστηριότητες. Στόχος βέβαια είναι να μη μείνουμε μόνο εδώ. Να καταφέρουμε δημιουργήσουμε ένα πολιτιστικό θύλακα στο ΕU που να υπενθυμίζει ότι κάθε χώρα δεν είναι μόνο ισολογισμοί και ελλείμματα, αλλα ταλέντο και πολιτισμός.
Είναι η πρώτη φορά που ευρωπαίοι συγγραφείς παίρνουμε το βήμα στη ευρωκοινοβούλιο για να μιλήσουμε για τα κοινά μας προβλήματα, προβλήματα που δεν άπτονται αποκλειστικά στα του κλάδου μας αλλα - μια και η δουλεια μας αφόρα στη σύλληψη και αποτύπωση ολόκληρων κόσμων, στην αφήγηση και το φωτισμό της πραγματικότητας και της αλήθειας υπό ένα αναπάντεχο πρίσμα -  είναι μοιραία συνδεδεμένα με όσα ζούμε και όσα μας ταλανίζουν, όπως και προφανώς και με όσα μας ενώνουν μέσα από τα κοινά μας βιώματα.
Διότι εντέλει εμείς οι Νότιοι άλλοι δεν είμαστε μόνο ένα οικονομικό άθροισμα, είμαστε «πληθυντικός αριθμός». Πληθυντικός αριθμός προσώπων, ατόμων: δημιουργών και μη. Και εδώ, στο Νότο της κρίσης, πρέπει αναδημιουργήσουμε κοινά  βιώματα αυτής της πραγματικότητας. Εμείς οι συγγράφεις, που δουλειά μας είναι να σκάβουμε, να εξορύσσουμε και να φέρνουμε στο φως αυτήν ακριβώς την θαμμένη πραγματικότητα – όσο το δυνατό υπο ένα εντελώς νέο βλέμμα- πιστεύω πως έχουμε πολλά να συνεισφέρουμε σε μια ευρύτερη συζήτηση σαν και εαυτή, η οποία αφορά στην κοινή ευρωπαϊκή μοίρα των λαών μας που πλήττονται τόσο άγρια από την κρίση που απειλεί όχι μόνο την καθημερινότητα μας αλλα και τη διαχρονική μας ταυτότητα.

*Ο Αλεξης Σταμάτης είναι συγγραφέας. Το τελευταίο του βιβλιο "Μπορείς να κλάψεις μες στο νερό;" κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη 
Από 11 Φεβρουαρίου παραδίδει σεμινάρια Δημιουργικής Γραφής και Δημιουργικής Ανάγνωσης στο Κολλέγιο Αθηνών – Ψυχικού.
Τηλέφωνα Κολλεγίου Αθηνών Κολλεγίου Ψυχικού (Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Ενηλίκων): 210 6748160, 210 6748153 και 210 6798191.

IANOS.GR | blogs : Φόβος : ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΑΛΕΞΗΣ

IANOS.GR | blogs : Φόβος : ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΑΛΕΞΗΣ
Φόβος
Expose yourself to your deepest fear; after that, fear has no power,
and the fear of freedom shrinks and vanishes. You are free.
Jim Morrison

1.Ο φόβος είναι ένα συναίσθημα. Βασικός μηχανισμός επιβίωσης. Συνεπώς εγγενές συναίσθημα.
2.Ισως κάτι που παραβλέπουμε είναι ότι ο φόβος σε συντριπτικό ποσοστό άφορα σε μελλοντικά γεγονότα, άρα συνδέεται με την προβολή μιας κατάστασης η οποία πιθανόν χειροτερεύει στο μέλλον η μιας άλλης της όποιας η συνέχιση είναι αφόρητη. Η σχέση μέλλοντος – φόβου δεν είναι τυχαία. Υπό μια έννοια, ο φόβος είναι ένα φίλτρο πάνω στο χρόνο.
3.Μια άλλη παράμετρος που συνδέει χρόνο και φόβο είναι η εκπληκτική ταχύτητα αντίδρασης απέναντι σε αυτόν. Εδώ όμως ομιλεί η επιστήμη. Η δομή του εγκεφάλου, το κέντρο των νευρολογικών αντιδράσεων, διαθέτει ένα κομμάτι που ονομάζεται, κάπως ρομαντικά, αμυγδαλή. Η αμυγδαλή είναι η πηγή των συναισθημάτων μας. Ο ρόλος της ως προς το συναίσθημα του φόβου είναι να δέχεται πληροφορίες από το θάλαμο τον ενδιάμεσο σταθμό οπτικών κι ακουστικών οδών. Το ενδιαφέρον ωστόσο είναι πως οι πληροφορίες φτάνουν στην αμυγδαλή νωρίτερα από ότι φτάνουν στο φλοιό. Έτσι η άμεση αυτή προβολή του θαλάμου μπορεί να διεκπεραιώνει πολύ σύντομα αρχέγονες συναισθηματικές αποκρίσεις, κάτι σημαντικότατο σε περίπτωση κινδύνου. Με άλλα λόγια εξηγεί το γιατί είμαστε ικανοί να αντιδράσουμε σχεδόν αστραπιαία στον κίνδυνο, προτού προλάβουμε καν να σκεφτούμε και να συνειδητοποιήσουμε τι συμβαίνει.
4.Ο άνθρωπος φοβάται περισσότερο το θάνατο πάρα τον πόνο και την αρρώστια. Αν τ0 δει κανείς κάπως «λοξά» το ζήτημα αυτό είναι παράλογο. Η ζωή πονά πολύ περισσότερο από το θάνατο. Θάνατος σημαίνει τέλος του πόνου. Είπαμε, δείτε το «λοξά». Ο φόβος του θανάτου, μιας βεβαιότητας δηλαδή είναι στη βάση του, ένας αδικαιολόγητος φόβος (μιλάμε για καταστάσεις οπού κάποιος βρίσκεται σε μια «φυσική» συνθήκη) . Θυμηθείτε τον στίχο του Εμπειρικού : Έκαμαν οίστρο της ζωής τον φόβο του θανάτου.
5.Κοινότοπο, πλην αληθές. Ο μόνος τρόπος να αντιμετωπίσεις τον φόβο, είναι καταρχήν να τον αποδεχτείς κι υστέρα να είναι να μην κάθεσαι να τον κλωθογυρίζεις στο μυαλό σου. Να βγεις έξω και να πράξεις. Δεν υπάρχουν πράγματα στη ζωή για να φοβάσαι, υπάρχουν μόνον πράγματα για να τα κατανοήσεις. Κατάλαβε, για να μη φοβάσαι,.
6.The only thing we have to fear is fear itself. H περίφημη φράση του Franklin D. Roosevelt που επαναλαμβάνεται και στο αριστούργημα του Βιμ Βέντερς «Ένας Αμερικάνος φίλος” δια στόματος Ντένις Χόπερ. Ακούγεται όμορφη και επική. Υπήρξε και αρκούντως πολιτικά αποτελεσματική. Ωστόσο ο φόβος είναι απλά η βιολογική μας αντίδραση σε κάτι που πιθανόν και να μπορεί να μας σκοτώσει, να μας τραυματίσει. Είναι ένα συναίσθημα που είναι εξαιρετικά χρήσιμο όταν βρισκόμαστε στο άγνωστο, ώστε να αντιδράσουμε στον αναπάντεχο κίνδυνο και να φύγουμε, και, ταυτόχρονα, ένα συναίσθημα που κουβαλάμε από καταβολής ανθρωπίνου γένους, το οποίο πέρασε στα γονίδια μας. Τουλάχιστον υπάρχει μια αλήθεια στη ρήση αυτή. Φόβος υπάρχει, λέει ο Φραγκλίνος, έστω κι αν είναι ο φόβος για το φόβο.
7.Φυσικά ο άνθρωπος είναι ένα εξαιρετικά αγχώδες ζώο με ειδικό ταλέντο να εφεύρει διαρκώς καταστάσεις και αιτίες άγχους ακόμα κι αν αυτές δεν υπάρχουν. Το άγχος υπενθυμίζει τη θνητότητα και συνδέεται με το φόβο.
8.Απόσπασμα από το υπό συγγραφή βιβλίου μου, που ετοιμάζω για το 2014.

«…Τι φόβος; Ήταν σχεδόν τρόμος. Κι ήταν γενικευμένος. Οι γονείς του, η χώρα του μέσα στο τρόμο. Σαν να είχαν όλοι γυρίσει στη παιδική ηλικία, όπου το παιδί δεν μπορεί να ελέγξει τις καταστροφικές σκέψεις που προκύπτουν από την μη άμεση ικανοποίηση των αναγκών του και από την εξαφάνιση των πραγμάτων που υπάρχουν γύρω του. Κι ένα πλάσμα που δεν μπορεί να ελέγξει τις πράξεις του, δεν έχει αμυντικούς μηχανισμούς. Κάπως έτσι κι εκείνοι.
Οι ίδιοι αυτοί άνθρωποι που κάποτε έμοιαζαν έτοιμοι να καταβροχθίσουν τον κόσμο με μια τεράστια μπουκιά τώρα τον έκοβαν σε σπιθαμιαία κομματάκια και προσπαθούσαν να τα καταπιούν. Για χρόνια, δεκαετίες, δεν έδιναν σημασία, ξεχνούσαν. Όλοι. Κι η ζωή προχωρούσε μέσα στη λήθη και τη διαρκή εγρήγορση- δυο εκ πρώτης όψεως αντιθετικές λειτουργίες των οποίων ο καταστροφικός συνδυασμός παρήγαγε ένα στρεβλό και εξαρτητικό παρόν από το όποιο απουσίαζαν βασικά ανθρωπινά αντανακλαστικά. Ένα είδος καταστολής των ηθικών αναστολών, όχι συνειδητά ίσως, περισσότερο από συνηθείας, από διαρκή τσίτα.
Τώρα από πρόσωπα με όνομα, με θέση στον κόσμο, με στέρεες βάσεις, είχαν μετατραπεί σε όντα επιβίωσης, σπασμένοι στα δυο, χαμένοι στην αναπόληση μιας θριαμβικής μοναδικότητας που κάποτε όριζε το ζωτικό τους χώρο, ενώ ταυτόχρονα καταβυθίζονταν στην ολοένα και αυξανόμενη ασημαντότητα τους. Εκείνη που κάποτε οδηγεί του πάντες ανεξαιρέτως δυο μέτρα κάτω κάτω τη γη μέχρι να ξεχαστούν. Είναι αυτή η γκροτέσκα μοίρα που επανέρχεται, αυτή η τραγική συνειδητοποίηση. ‘Κι όλα αυτά προς τι;…’»

9.Υπάρχουν όμως και φόβοι που είναι φανταστικοί, επινοημένοι. Η φαντασία μπορεί να δημιουργήσει τερατώδεις προβολές, ψυχαναγκασμός και φαντασιώσεις που να οδηγούν σε πιθανές φοβικές προβολές, επικίνδυνες μυθοπλασίες και δυνητικές αφηγήσεις τρόμου. Εξ αλλού οι δεισιδαιμονίες, φαινόμενα που απαντώνται σε όλους τους λαούς του κόσμου, και βασίζονται στην πιστή υπερφυσικών δυνάμεων οι οποίες δρουν κρυφά κατά του ανθρώπου, δεν είναι τίποτα άλλο από παράλογοι φόβοι χωρίς λογικές εξηγήσεις, ένα είδος συλλογικών φοβικών προβολών. Κάτι ξέρουμε τα τελευταία χρόνια επί του θέματος. Εντέλει ο φόβος είναι ένα συναίσθημα με δυο όψεις: χρήσιμο και σωτήριο αλλά ενίοτε και επικίνδυνο.
Διότι όταν ο φόβος συνεχίζει να υπάρχει, ενώ δεν υφίσταται πραγματικός κίνδυνος και οδηγεί σε καταστάσεις υπερβολικού στρες, τότε μετατρέπεται σε φοβία και εμποδίζει την φυσιολογική μας αντίληψη για τον περίγυρο. Η φοβία είναι ένας επίμονος και παράλογος φόβος κάποιας αόρατης απειλής, με αποτέλεσμα την αποφυγή της ενώ στην πραγματικότητα δεν αποτελεί σπουδαία πηγή κινδύνου.

So, do you really insist to expose yourself to the deepest fear?
Strange days Jim.

DOORS CLIP
http://www.youtube.com/watch?v=NmKpUyIAqok

«Μπορείς να κλάψεις μες στο νερό;» | Εκδόσεις Καστανιώτη

«Μπορείς να κλάψεις μες στο νερό;» | Εκδόσεις Καστανιώτη
H σελιδα του βιβλιου απο το σπισημο σαιτ των εκδοσεων Καστανιώτη

και το βιντεοκλιπ του βιβλιου

http://www.youtube.com/watch?v=sCzc_R6O3aA&feature=share&list=UUf1fBviKxhLWLTlEembW7RQ

Στο αίθριο του Πανδοχείου

Στο αίθριο του Πανδοχείου, Αλέξης Σταμάτης

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα του τελευταίου σας βιβλίου;

Ο Ορέστης Πολίτης είναι  ένας σχετικά επιτυχημένος προγραμματιστής ο οποίος ζει ήσυχα με την οικογένειά του σε ένα σπίτι στο κέντρο. Κάποια στιγμή δέχεται μια αναπάντεχη πρόσκληση από τα παλιά η οποία παραπέμπει σε μια εποχή όπου τα πράγματα στη ζωή ήταν εντελώς διαφορετικά από εκείνα που παρουσιάζονται σήμερα. Μια ιστορία έρωτα, τρομοκρατίας, βίας, εκδίκησης, προδοσίας που  κάνεις δεν θα φανταζόταν ότι θα μπορούσε να κρύβεται σε  ένα αθώο διαμέρισμα βιβλίο Το βιβλίο λέγεται «Μπορείς να κλάψεις μες στο νερό;» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Πρόσφατα επανεκδόθηκε το βιβλίο σας Μπαρ Φλωμπέρ, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα έργα της σύγχρονης λογοτεχνίας. Γιατί αυτό κι όχι κάποιο άλλο; Ποιες οι προϋποθέσεις για την επανέκδοση ενός παλαιότερου έργου;

Η συγγραφή του Μπαρ Φλωμπέρ, άρχισε με κάποια ταξίδια σε πόλεις της Ελλάδας και της Ευρώπης και αφού «εγκαταλείφθηκε» από τον συγγραφέα, το ίδιο το κείμενο συνέχισε τα δικά του και σε άλλες χώρες. Γιατί τα βιβλία όταν αποχωριστούν τον δημιουργό τους, αυτονομούνται, αποκτούν τη δική τους ζωή.

Τα πιο ταξιδιάρικα από αυτά ενίοτε ξαναγυρίζουν, έτσι για μια επίσκεψη, στην Ιθάκη τους. Το βιβλίο παρουσιάζεται με τη μορφή που κυκλοφόρησε το 2000. Θεώρησα ότι δεν υπήρχε λόγος για αναθεωρήσεις. Η αλήθεια του κάθε έργου είναι στη στιγμή της σύλληψης του. Τώρα γιατί αυτό, το συγκεκριμένο; Γιατί είναι το βιβλίο που μου άλλαξε τη ζωή. Και τώρα που νιώθω πως ξαναλλάζει φαίνεται πως δεν μπορούσε να έρθει σε μια πιο συμβολική ώρα.

Θα μπορούσαμε να έχουμε μια μικρή παρουσίαση – εισαγωγή στο κάθε σας βιβλίο χωριστά ή για όσα κρίνετε είτε σε μορφή επιγραμματικής παρουσίασης, είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο επιθυμείτε;

Αυτό είναι κάτι πολύ δύσκολο… αλλά θα προσπαθήσω

Ο Έβδομος Ελέφαντας: Το αιμάτινο αντίτιμο

Μπαρ Φλωμπέρ: περιπέτεια, ρίσκο, ταξίδι, απόλαυση

Σαν τον κλέφτη μες στη νύχτα: στα βάθη του Ίψεν του ασυνείδητου, του θεάτρου.

Οδός Θησέως: Λαβύρινθοι, μίτος και Αριάδνη. Και τεχνολογία,

Μητέρα Στάχτη: Άλγεβρα και Φωτιά. Αιγαίο και αγγελικό και μαύρο φως.

Αμερικάνικη Φούγκα: Το ταξίδι – μύθος. Το εγώ ως άλλος.

Βίλα Κομπρέ: Στην καρδιά του σκότους.

Σκότωσε ό,τι αγαπάς: Πίσω και μπρος, αλήθειες και ψέμματα

Κυριακή: η κάμερα στο νου, μια μικρή προφητεία του σήμερα.

Μπορείς να κλάψεις μες στο νερό; Τίποτα δεν είναι εκείνο που φαίνεται.

Έχετε εκδώσει και ποιητικές συλλογές. Θα συνεχίσετε να ισορροπείτε ανάμεσα σε πεζογραφία και ποίηση στην ίδια αναλογία; Πώς καθορίζεται αυτή;

Έχω να βγάλω ποιητική συλλογή από το 2004. Προς το παρόν δεν βρίσκομαι σε αυτή τη θερμοκρασία.

Μετά το θεατρικό «Δακρυγόνα» και τους παλαιότερους μονόλογους ένα νέο είδος διεκδικεί μερίδιο στην γραφή σας; Με ποιο τρόπο σκοπεύετε να μοιραστείτε εντός της;

Έχω ήδη γράψει ένα νέο θεατρικό έργο, τα «Μελίσσια» που παρουσιάστηκε στις «Αναγνώσεις» του Εθνικού Θεάτρου. Θα ήθελα να ανεβεί σύντομα και σε κάποια σκηνή. Ελπίζω να γίνει σύντομα κάπου. Το θέατρο το αγάπησα, και θα το συνεχίσω. Μου αρέσει το θνησιγενές του στοιχείο, το ό,τι τίποτα δεν επαναλαμβάνεται και η άμεση επαφή με το κοινό. Για μένα, πρόκειται το πιο δύσκολο είδος γραφής.

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;

Δεν παγιδεύω εγώ τις ιδέες, εκείνες παγιδεύουν εμένα. Επίσης η συγγραφή δεν είναι θέμα «ιδέας», είναι κάτι διαφορετικό. Μεγάλη κουβέντα, όμως. Είμαι κυρίως πεζογράφος, οπότε νιώθω εγγυτέρα στο μυθιστόρημα.

Εργάζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις;

Όχι, απλά γράφω πρωί και μπορώ να γράψω οπουδήποτε. Μεγάλωσα με ροκ μουσική, αλλά πλέον ακούω και άλλα είδη. Η καρδιά μου όμως είναι στην ροκ.

Ποιες είναι οι σπουδές σας; Διαπιστώνετε κάποια εμφανή απορρόφησή τους στη γραφή σας (π.χ στην θεματολογία ή τον τρόπο προσέγγισης);

Οι σπουδές μου είναι στην Αρχιτεκτονική (εδώ και στο Λονδίνο), σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Με έχουν βοηθήσει πολύ, ειδικά στο μυθιστόρημα. Εδικά η εγγενής δομή που υπάρχει στην Αρχιτεκτονική κάνει την επιμέλεια μιας χαοτικής σκέψης – ιδέας πιο εύκολη για μένα.

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.

Ουκ έστιν αριθμός.

Αγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία.

Επίσης.

Αγαπημένα σας διηγήματα.

Το αυτό.

Σας έχει γοητεύσει κάποιος σύγχρονος νέος έλληνας λογοτέχνης;

Πολλοί. Θα ήταν άδικο να ξεχωρίσω κάποιον. Πιστεύω ότι έχουμε πολύ καλή λογοτεχνία και η νέα γενιά είναι πολύ ελπιδοφόρα.

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;

Όχι δεν είμαι ψυχωσικός ακόμα :)

Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας.

Ο Άμλετ.

Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;

Φυσικά, σε τρένα, αεροπλάνα, μπαρ, παγκάκια, ξενοδοχεία.. παντού…

Πώς βιοπορίζεστε;

Προς το παρόν … δεν βιοπορίζομαι.. το μόνο έσοδο που έχω είναι από κάποια σεμινάρια δημιουργικής γραφής που κάνω. Οι πόροι της ζωής μου προσπαθώ από εδώ και περά να είναι η ίδια η ζωή.

Αγαπημένο σας ελληνικό λογοτεχνικό περιοδικό, «ενεργό» ή μη; Κάποιες λέξεις για τον λόγο της προτίμησης;

Πολλά: οι Σημειώσεις, το Εντευκτήριο, η Οδός Πάνος, η Λέξη, το Δέντρο, ο Μανδραγόρας, το Διαβάζω, η Ποιητική, το Book’s Journal,  το Athens review of books… και ένα νέο που δεν είναι αμιγώς λογοτεχνικό ούτε θα το βρείτε εύκολα… λέγεται «Αι».

Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;

Την Έμιλι Ντίκινσον. Κι εκτός λογοτεχνίας τον Ταρκόφσκι.

Παρακολουθείτε σύγχρονο κινηματογράφο ή θέατρο; Σας γοήτευσε ή σας ενέπνευσε κάποιος σκηνοθέτης, ταινία, θεατρική σκηνή;

Παρακολουθώ θέατρο και σινεμά από το γυμνάσιο για να μην πω από πιο νωρίς… Με έχουν γοητεύσει πάμπολλοι σκηνοθέτες. Είμαι αρκετά «παλιός» ξέρετε…

Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

“The Denial of Death” του Ernest Becker.

Τιγράφετετώρα; 

Ένα νέο μυθιστόρημα. Πολύ διαφορετικό από τα προηγούμενα. Και αρκετά μεγάλο.

Οι εμπειρίες σας από το διαδικτυώνεσθαι;

Πολύ θετικές. Αρκεί να το «πίνεις» και να μη σε «πίνει».

Διαβάζετε λογοτεχνικές παρουσιάσεις και κριτικές; Έντυπες ή ηλεκτρονικές;

Φυσικά. Και με τους δυο τρόπους κι εδώ και πολλά χρόνια.

Θα μας γράψετε κάποια ανάγνωση σε αστικό ή υπεραστικό μεταφορικό μέσο που θυμάστε ιδιαίτερα;  [μέσο - διαδρομή - βιβλίο - λόγος μνήμης]

Στο τρένο Αθήνα – Βόλος διαβάζοντας Φόκνερ. Το «Καθώς ψυχορραγώ» Εμπειρία.

Αν κάποιος σας χάριζε την αιώνια νιότη με αντίτιμο την απώλεια της συγγραφικής ή αναγνωστικής σας ιδιότητας, θα δεχόσασταν τη συναλλαγή;

Αυτά τα μεφιστοφελικά γίνονται στην μυθοπλασία όχι στη ζωή. Η ζωή δεν έχει τέτοιου τύπου συναλλαγές. (Εξάλλου αιώνια νιότη; Ο Θεός να μας φυλάει! Τόση προσπάθεια κάναμε για να μεγαλώσουμε…)

Κάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας κάνουμε μα σας απογοητεύσαμε; Απαντήστε την!

“Πως αισθάνεσαι αυτό τον καιρό;” Μετά από μια δύσκολη περίοδο, έτοιμος για μια ακόμα «αναγέννηση» και γεμάτος λαχτάρα για την επομένη φάση. Η ζωή ωστόσο αποφασίζει. Πάντα.

Ασφάλεια

Ασφάλεια
The Illusion of Safety (“Hoosiers” title album)

1. Η ασφάλεια δεν υπάρχει στη φύση.


2. «Το “θέλω να είμαι ασφαλής και ευτυχισμένος” σημαίνει “κοροϊδεύω τον εαυτό μου”. Είναι μια από τις πιο κοινότοπες ζωτικές ψευδαισθήσεις του έλλογου δίποδου. Όσο πιο σύντομα απαλλαγείς από αυτές τις δοξασίες όσο πιο πολύ θα απολαύσεις πραγματικά τη ζωή σου. Τίποτα, μα τίποτα δεν είναι δεδομένο. Αντέχουμε πολλά, πολύ πιο πολλά απ όσα νομίζουμε.
Εξ ου και η φράση «Θεέ μου μη μου δώσεις όσα μπορώ ν’ αντέξω».


3. Σιγά σιγά πρέπει να πετάς από πάνω σου τις ασφάλειες, πράγμα – που όπως τα έφερε η συγκυρία – είναι σχεδόν αυτονόητο στις μέρες μας. Ας πούμε, αυτή η δουλειά που κάνω, η συγγραφή, το να την κάνω όπως θέλω και να είμαι ασφαλής – ειδικά στη χώρα αυτή – είναι σχεδόν ανέφικτο.


4. Κάνεις όμως δε μου την επέβαλε. Είναι ωστόσο από τις λίγες –ίσως η μόνη – απόφαση της ζωής μου για την οποία αισθάνομαι σιγουριά. Ανεξάρτητα από το όποιο αποτέλεσμα. Εξάλλου στην τέχνη, όπως και στη ζωή, σημασία έχει η διαδικασία, όχι το αποτέλεσμα.


5. Επέλεξα αυτό το ρίσκο, αυτή την ανασφάλεια, γιατί ίσως μπορεί και να ναι κι η μόνη μου ελπίδα. Κάθε κύκλος ζωής μου το επιβεβαιώνει. Σκάσε και ακολούθα. Αντιδρώντας διαρκώς στις αέναα μεταλλασσόμενες συνθήκες δημιουργείται και η εκάστοτε συγκυρία. Έτσι διατηρεί την όποια αυθεντικότητά της. Υπάρχουν τα δεδομένα και υπάρχουν και τα απρόβλεπτα. Το δαχτυλικό σου αποτύπωμα μπορεί να είναι ίδιο για πάντα, αλλά ποιος ξέρει τι ταραχή συμβαίνει υποδόρια;


6. Πρέπει να καταλάβουμε ότι η «ευτυχία» μας είναι πέραν της ασφάλειάς μας. Ό,τι κι αν προβλέψουμε, στατιστικά έχει χαωδώς περισσότερες πιθανότητες να ανατραπεί. Τις περιόδους που αισθάνεται κανείς εφησυχασμένος, «ήρεμος» είναι εκείνες όπου «δεν συμβαίνει τίποτα», ή εκείνες όπου τα όποια «προγράμματα» του πάνε σύμφωνα με όσα ο ίδιος έχει σχεδιάσει. Και ξαφνικά… Μια αναπάντεχη διάγνωση, ένα αναπάντεχο συμβάν ανατρέπει τα πάντα. Ένα κύτταρο που τρελάθηκε, ένα στραβοπάτημα στο δρόμο, ένα καθυστερημένο φρενάρισμα, ένα χρωμόσωμα που απορρυθμίστηκε. Γιατί; Γιατί έτσι θέλει. Ποιος μπορεί να το ταχτοποιήσει ένα τέτοιο συμβάν; Το «γιατί σε μένα;» πόσες φόρες μπορεί να ειπωθεί; Ακόμα και η ιατρική, όπως όλες οι επιστήμες δεν εγγυώνται πάντοτε μια 100% «τελική λύση» . Άπλα βοηθούν. Βοηθούν πολύ, εξαιρετικά, μερικές φορές μάλιστα προκαλούν και «μικρά θαύματα». Αλλά είναι βέβαιο ότι θα προσφέρουν πάντα την τελική λύση; Κάθε οικογένεια σχεδόν θα αντιμετωπίσει κάποτε μια τέτοια περίπτωση.


7. Ξαναλέω. Η ασφάλεια δεν υπάρχει στη φύση. Είναι μια δεισιδαιμονία. Διότι μια ώρα πρωία έρχεται η φύση (η δική σου ή η ευρύτερη) και σου τα κάνει όλα σμπαράλια. Σου λέει: οι αξίες μου δεν έχουν να κάνουν σε τίποτα με τις δικές σου νομοτέλειες. Σου διαλύει μια περίοδο, μια ζωή, μια πόλη, μια περιοχή, με μια νόσο, μ’ ένα τσουνάμι, με μια πλημμύρα. Και μιλάμε σε μια περίοδο που ο άνθρωπος από τη μια έχει καθυποτάξει ένα γερό κομμάτι αυτού του άγριου ζώου: του περιβάλλοντος κι από την άλλη βουτάει βαθιά στο μεδούλι του άλλου: στον οργανισμό.


8. Η ζωή είναι είτε περιπέτεια ή τίποτα. Μια αφήγηση όπου «δεν συμβαίνει τίποτα», δεν ενδιαφέρει κανένα. Δεν είναι τυχαίο. Κανένας αναγνώστης δεν αρκείται στην περιγραφή μιας ζωής χωρίς συμβάντα, ανατροπές, συγκρούσεις. Ο έρωτας το επιβεβαιώνει επίσης. Οι πάντες ψάχνουν για μια ασφαλή σχέση, που είναι βέβαιο πως είτε δεν υπάρχει είτε καταλήγει σε μια «ασφαλή» ρουτίνα. Που συνήθως όταν δεν «σκάει», δεν «σκάει» λόγω αμοιβαίου φόβου. Ο φόβος του να μείνεις μόνος σου, ο φόβος του άλλου, ο φόβος του εαυτού σου… Όμως ποιος μας είπε ότι είμαστε ετεροκαθοριζόμενοι; Ότι οφείλουμε να οριζόμαστε «σε σχέση με»; Ποιος επίσης έχει τη υπομονή να περιμένει μέχρι να αναγνωρίσει εκείνο το μοναδικό που πραγματικά επιθυμεί; Ποιος του εγγυάται άλλωστε ότι κάτι τέτοιο θα συμβεί; Κι έστω ότι συμβαίνει. Και μετά, τι; Εκείνα που θυμόμαστε στον έρωτα είναι τα ρίσκα, οι προβολές, οι φαντασιώσεις, οι περίοδοι εκείνες όπου δεν ήξερες τι σου ξημερώνει με τον άλλον. Η εκχώρηση του εγώ. Η ερωτική περιπέτεια. Η περιπέτεια της ζωής, η αβίαστη αμοιβαιότητα. Πετυχημένες σχέσεις διαρκείας είναι εκείνες που αυτήν την περιπέτεια την έχουν ανάγει σε «τρόπο ζωής». Πόσοι γνωρίζουν στ’ αληθινά αυτό το ντελικάτο άθλημα;


9. Περιπέτεια δε σημαίνει ν’ ανεβείς τα Ιμαλάια. Περιπέτεια μπορεί να ναι και η κάθε μέρα. Η καθημερινότητα βέβαια είναι ο μεγαλύτερος δολοφόνος. Όποιος τα βγάζει πετυχημένα πέρα μαζί της πρέπει θεωρεί την αναρρίχηση παιχνιδάκι. Οι «δοξαστικές στιγμές» της ζωής είναι μετρημένες στα δάχτυλα. Ό, τι απομένει (το συντριπτικό ποσοστό) είναι πούρα καθημερινότητα. Το μεγάλο ίζημα. Α, υπάρχουν και τα μακροπρόθεσμα σχέδια. Ναι, αλλά μέχρι και ο μέγας οικονομολόγος Κέυνς το έχει πει: «μακροπρόθεσμα, όλοι θα μαστε νεκροί». Η ζωή όμως είναι πάντα μπροστά. Η στιγμή, η μέρα λοιπόν, και η ιερότητα της.