Lego: ένα πολύ σοβαρό παιχνίδι

Aπό το Netweek

Τα Lego είναι μικρά πλαστικά αλληλοσυνδεόμενα τουβλάκια σε διαφορές μορφές που μπορούν να συναρμολογηθούν και να αποσυναρμολογηθούν για να κατασκευάσουν άλλα αντικείμενα.

Τα Lego πρωτοσχεδιάστηκαν τη δεκαετία του ‘40 στη Δανία και έγιναν παγκοσμίως διάσημα. Σήμερα, υπάρχει εκτεταμένη υποκουλτούρα που υποστηρίζει Lego ταινίες, παιχνίδια, video games, μέχρι και θεματικά πάρκα Lego.

Προϊόντος του χρόνου, η εταιρεία διεύρυνε την παραγωγή της σε προϊόντα όπως γρανάζια και τροχαλίες μέχρι και ηλεκτρονικά τμήματα για την κατασκευή ρομπότ με αποτέλεσμα να υπάρχουν εξαιρετικά δημοφιλείς ομάδες Lego robotics leagues άλλα και προϊόντα Lego που εστιάζουν αποκλειστικά στον προγραμματισμό και στην εξερεύνηση της ηλιακής και αιολικής ενέργειας. Ενα εργαλείο που βρίσκει εφαρμογές στην τεχνολογία, στο engineering στην επιστήμη, στα μαθηματικά, ακόμα και στην... πολιτική!

Θυμόμαστε μια συνέντευξη του Στέφανου Μάνου στην τηλεόραση όπου ο έμπειρος πολιτικός, προσπαθώντας να εξηγήσει κάποιες πολιτικές επιλογές, χρησιμοποίησε τα περίφημα τουβλάκια;

Το μεγάλο πλεονέκτημα των Lego είναι το ότι μαθαίνεις πράττοντας. Κάτι πολύ σημαντικό, στο βαθμό που επιταγμένες του κλάδου της τεχνολογίας από το MIT Media Lab και τον Seymour Papert (έναν σπουδαίο επιστήμονα, πρόδρομο της έρευνας για την τεχνητή νοημοσύνη και εφευρέτη της Logo programming language) ήδη από το 1998 είχαν κατασκευάσει το mindstorms, ένα προγραμματιζόμενο τουβλάκι που χρησιμοποιήθηκε στην κατασκευή ρομπότ.

Τα διαμαντάκια αυτά έχει αποδειχθεί ότι μπορούν να παίξουν σημαντικό ρολό ακόμα και στην τέχνη (comic strips, Lego sculptures κ.λπ.) και τις ανθρωπιστικές επιστήμες.

Οσο για την εφαρμογή τους στον σχεδιασμό, εκεί υπάρχει η συμβουλευτική υπηρεσία Lego Serious Play. Ο στόχος είναι να ενισχυθεί η δημιουργική σκέψη μέσα από team building metaphors της οργανωτική ταυτότητας του κάθε συμμετέχοντος μέσα από την εμπειρία της χρήσης των Lego. Οι συμμετέχοντες δουλεύουν υποθετικά σενάρια μέσα από τρισδιάστατες κατασκευές.

Ενα παιχνίδι που πραγματικά μπορεί να αποδειχτεί εξαιρετικά σοβαρό και χρήσιμο σε πολλούς τομείς.

Γουτεμβέργεια παρένθεση

Τελευταία ήρθα σε επαφή με μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα θεωρία για την εξέλιξη της επικοινωνίας που διατύπωσε ο καθηγητής Τομ Πετίτ, η οποία λέει συνοπτικά το εξής: επί 500 χρόνια ζούσαμε σε μια «Γουτεμβέργεια παρένθεση» την παρένθεση του τυπωμένου λόγου. Στην ιστορία της επικοινωνίας, αυτοί οι πέντε αιώνες είναι μια διακοπή, μια παρένθεση. Πλέον όμως, η παρένθεση κλείνει, μια και η αναδυόμενη ψηφιακή μας εποχή μας γυρίζει πίσω σε πολύ πιο «ανοιχτούς» τρόπους επικοινωνίας και έκφρασης που ίσχυαν για αιώνες στην κοινωνία.

Αυτή η παρένθεση, υποστηρίζει ο Πετίτ, στρίμωξε τις λέξεις σε γραμμές, τις διέταξε σε ίδιο ύψος, δημιούργησε κειμενικά μπλοκ, τα κύκλωσε με περιθώρια, τοποθέτησε τις λέξεις σε σελίδες, τις έδεσε, τις περιόρισε ανάμεσα σε οπισθόφυλλο και εξώφυλλο. Οι φράσεις αιχμαλωτίστηκαν, βιάστηκαν, φυλακιστήκαν σε φετιχιστικές φόρμες, έχασαν την παλιά τους ρευστότητα. Αλλά δεν ήταν μόνο οι φράσεις, οι ιστορίες. Και οι πίνακες απέκτησαν κάδρα, τα θεατρικά έργα -που παλιά ήταν «ελαστικά», άλλαζαν, προσαρμόζονταν ανάλογα με την εποχή και το χώρο που παίζονταν-, εγκλωβίστηκαν σε σκηνές, οι σκηνές σε θέατρα, οι μουσικές σε χώρους συναυλιών, η πλοήγηση πρεσαρίστηκε σε χάρτες.

Σήμερα, που με το δίκτυο η παρένθεση κλείνει, που η εποχή της «περιστολής» τελειώνει, γυρίζουμε σε παλαιότερες εποχές περιεχομένου και αντίληψης - σε μια νέα προφορική παράδοση. Ο ψηφιακός άνθρωπος αποκτά μια νέα συνείδηση, που δεν μπαίνει σε όρια και στεγανά, που έχει τη δυνατότητα για απότομες πτήσεις, εκτινάξεις και συνειρμούς. Μια ελεύθερη σκέψη, πιο προφορική, χωρίς περιθώρια, κατηγοριοποιήσεις, αρχές, μέση και τέλη.

Καθημερινά, εκατομμύρια μίντια επικοινωνούνται σχεδόν εν ρευστώ: έργα, ταινίες, μυθιστορήματα, όπερες, ποιήματα, μιούζικαλ ιστορίες, ειδήσεις, ακόμα και φήμες, κουτσομπολιά, αστεία, τσατ, tweets. Μια δευτερεύουσα προφορικότητα, που μοιάζει με την προ-τυπογραφική, μια ρευστή παράδοση, όπως άλλωστε ρευστή είναι και η ζωή.

Το μέλλον μας στέλνει πίσω στο παρελθόν; Ας το σκεφτούμε...

δημοσιευτηκε στο Netweek

Ο πρωθυπουργικός λόγος, η επανάσταση του αυτονόητου και η καινοτομία

Αλέξης Σταμάτης για το Netweek

Ο ορισμός του λόγου περιέχει το «λεκτικό», εκείνο που μπορεί να ειπωθεί, και το μη-λεκτικό, εκείνο που δεν μπορεί να ειπωθεί. Ο γραπτός λόγος είναι άλλο πράγμα. Και ο πολιτικός λόγος ακόμα πιο «αλλούτερο». Δεκάδες φίλτρα μεσολαβούν από το νοούμενο μέχρι εκείνο που εντέλει εκφέρεται.

Η ομιλία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ δεν επέτρεψε ακόμη και όσους ξεφλούδισαν τα φίλτρα του κείμενου της να δουν κάτι νέο. Μάλλον επιβεβαίωσε τα όσα ζοφερά ξέραμε. Δύσκολοι καιροί και δύσκολες επιλογές μας περιμένουν.

Ωστοσο υπήρξε και μια αισιόδοξη νότα, όταν ο Γ.Α. Παπανδρέου αφιέρωσε λίγο χρονο σε νέους επιχειρηματίες κάνουν πράξη μοντέλα βιώσιμης ανάπτυξης. Και δεν έμεινε εκεί. Μίλησε για παραδείγματα υγιούς επιχειρηματικότητας που στηρίζονται στην καινοτομία, τις νέες τεχνολογίες, την παράδοση. Και είχε απόλυτο δίκιο. Υπάρχουν εκατοντάδες Έλληνες, που στύβουν το μυαλό τους, προσπαθώντας εν μέσω κρίσης να καινοτομήσουν, να δημιουργήσουν, να «παίξουν μπάλα» με γνώμονα το αύριο.

Ο πρωθυπουργός τους χαρακτήρισε ως «επαναστάτες του αυτονοήτου». Το αυτονόητο ορίζεται ως μια πρόταση της οποίας το νόημα είναι γενικά παραδεκτό πως αναγνωρίζεται χωρίς απόδειξη. Το αυτονόητο συνεπώς, δεν μπορεί να δεχτεί ερμηνείες, δεν μπορεί να δεχτεί επίθετα, δεν μπορεί να είναι «ισχυρό», «ιδεολογικό», «επαναστατικό». Κι αν ακόμα δεχτούμε το «ποιητικόν» της ρήσης, τι συμβαίνει σε μια χώρα όταν η δράση του αυτονόητου θεωρείται επαναστατική;

Είμαι σίγουρος οι επιχειρηματίες που προσπαθούν να καινοτομήσουν, τα νέα παιδια που πασχίζουν να βρουν νέες ιδέες, οι ομάδες που πειραματίζονται με νεα εργαλεία, δεν νιώθουν ούτε αυτονόητοι, ούτε επαναστατικοί. Ακολουθούν την εσωτερική τους «μικρή» φωνή, εκείνη που λέει «πάμε παρακάτω», εκείνη που δεν έχει ανάγκη από ρητορικά σχήματα για να υποστηρίξει την πράξη. Και πράξη, σκέψη, δράση, καινοτομία είναι εκείνο που χρειαζόμαστε σήμερα. Ορθώς λοιπόν ο πρωθυπουργός τους τίμησε. Εκείνο όμως που χρειάζονται δεν είναι μια «επαναστατική» ταμπέλα ως εκφραστές του αυτονόητου, αλλα ενεργή, ρεαλιστική στήριξη από το σύνολο της κοινωνίας -- ή τουλάχιστον από εκείνα τα κομμάτια της που και θέλουν και μπορούν. Την «αυτονόητη» στήριξη της καινοτομίας στη ζωή και στην δημιουργία.
netweek (T. 252)

E books: Συνεντευξη στο Netweek

Ένα νέο πεδίο πειραματισμού
Γράφει η Ισαβέλλα Ζαμπετάκη

Ο Αλέξης Σταμάτης, Συγγραφέας και Δημοσιογράφος, θίγει το θέμα των ηλεκτρονικών βιβλίων από την προοπτική του συγγραφέα.

NetWeek: Αποτελούν τα e-books μια νέα ευκαιρία για τους συγγραφείς, ή «υποβαθμίζουν» το έργο τους;

Αλέξης Σταμάτης: Είναι ακόμη νωρίς για να μιλήσουμε στην Ελλάδα για τον συγγραφέα και τα e-books. Περιμένουμε να γίνει κάποια νομοθετική πλατφόρμα, ή κάποια συλλογική σύμβαση, για να καταλάβουμε κι εμείς πόσο θα μας επηρεάσει η εξέλιξη αυτή που είναι βέβαιο ότι θα πάρει σύντομα πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Η ουσία είναι ότι το έργο του συγγραφέα καλό είναι να μεταφέρεται με οποιοδήποτε μέσον, αλλά ταυτόχρονα και ο ίδιος να νιώθει την πνευματική του περιουσία προστατευμένη και, ειδικά στις μέρες μας, τα συγγραφικά του δικαιώματα άθικτα.

Εάν κάποιος είναι εξοικειωμένος με το να διαβάζει ένα βιβλίο ηλεκτρονικά, προσωπικά δεν έχω κανένα πρόβλημα, όσο κι αν το «παραδοσιακό» βιβλίο μου είναι πιο οικείο. Ακόμα και αν η σχέση μου με την τεχνολογία είναι πάρα πολύ καλή, η ανάγνωση ενός κείμενου άνω των 6-7 σελίδων ηλεκτρονικά μου είναι κουραστική.

Φυσικά, οι νεότερες εκδόσεις των εργαλείων ανάγνωσης δημιουργούν ένα πολύ φιλικότερο περιβάλλον. Αυτό που κατά τη γνώμη μου έχει μεγαλύτερη σημασία, είναι το πεδίο που ανοίγει η εξέλιξη αυτή για νέους πειραματισμούς στην αφήγηση. Το ηλεκτρονικό βιβλίο μπορεί να βρει «ένα γήπεδο να παίξει» δημιουργικά και καινοτόμα, όταν οι αφηγήσεις που θα προκύψουν θα σχετίζονται και με την ίδια την τεχνολογία που τις φιλοξενεί. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει νέες φόρμες και τρόπους έκφρασης.

NetWeek: Πώς αξιολογείτε τις διευρυμένες δυνατότητες για ψηφιακό self-publishing μέσα από πλατφόρμες όπως το Smashwords. Πρόκειται για μια «δημοκρατία» της ελεύθερης έκφρασης ή για μια συνθήκη που θα δυσκολέψει τη διαδικασία εντοπισμού των πραγματικά καλών έργων;

Αλέξης Σταμάτης: Στη σύγχρονη εποχή της επικοινωνίας, δεν μπορεί να υπάρχουν φίλτρα η μηχανισμοί αξιολόγησης για το τι θα βγει προς τα έξω και τι όχι. Αυτή είναι και η δημοκρατία του internet. Ο καθένας πρέπει να έχει το δικαίωμα να εκφράζεται. Ο πληθωρισμός είναι αναπόφευκτος, αλλά ένα καλό έργο θα βρει πάντα τον τρόπο να ξεχωρίσει.